Глобалниот пазар на нафта повторно беше потресен по инцидентот во Ормутскиот теснец , еден од најважните енергетски центри во светот. По веста дека САД нападнале ирански брод, цените на суровата нафта скокнаа за повеќе од пет проценти за многу краток временски период, дополнително разгорувајќи ја веќе напнатата состојба на пазарот.
Во моментов, цената на Брент се движи околу 100 долари за барел , додека американската WTI е само малку под тоа ниво. Сепак, она што ги загрижува аналитичарите не е самата бројка, туку брзината и интензитетот на растот, што јасно укажува дека пазарот реагира на стравувањата од прекини во снабдувањето. Околу една петтина од светската нафта, што значи дека секој воен или политички инцидент во тој регион веднаш предизвикува шок на берзите.
Пазарите на работ – кој победува, а кој губи
Во ситуација на ненадејно зголемување на цените, земјите што зависат од увоз на енергија трпат најголем притисок. Побогатите економии имаат можност да платат за поскапа нафта и да обезбедат стабилно снабдување, додека помалку развиените пазари влегуваат во зоната на ризик од недостиг и дополнителен економски шок. Енергетските компании и извозниците на нафта профитираат на краток рок, но глобалната економија како целина влегува во фаза на неизвесност, каде што високите цени на горивата директно ја зголемуваат инфлацијата и го забавуваат растот.
Транспортните и индустриските пазари се особено погодени, каде што цената на горивото сочинува значителен дел од вкупните трошоци. Авиокомпаниите, логистичките компании и производителите веќе сметаат на нови корекции на цените, кои неизбежно ќе се пренесат на крајните потрошувачи.
Како тоа ќе се прелее во Србија?
За Србија, која во голема мера зависи од увозот на нафта и деривати, таков скок значи речиси сигурно зголемување на цените на горивата. Веќе во текот на оваа недела може да се очекува зголемување на цената од неколку динари за литар , бидејќи домашниот пазар ги следи глобалните трендови со задоцнување.
Доколку тензиите продолжат и цената остане околу или над 100 долари, во текот на следниот месец е реално сценарио во кое горивото би можело да поскапи, со синџирен ефект врз сите други цени. Ова подразбира поскап транспорт на стоки, зголемување на цените на храната и дополнителен притисок врз буџетите на домаќинствата.
Опасност од продолжен бран на зголемување на цените
Најголемиот ризик лежи во можноста кризата да потрае. Доколку има понатамошни конфликти или блокада на клучните рути, пазарот би можел да влезе во фаза на екстремни скокови, каде што цената на нафтата нема да биде стабилна, туку ќе осцилира од ден на ден. Во таков сценарио, планирањето станува речиси невозможно, а економиите се прилагодуваат преку зголемување на цените и намалување на потрошувачката.
Свет на тенка линија помеѓу стабилност и шок
Инцидентот во Ормутскиот теснец уште еднаш покажа колку е чувствителен глобалниот енергетски систем. Еден настан е доволен за да предизвика верижна реакција на пазарите низ целиот свет. За Србија ова значи влегување во период на зголемени трошоци и неизвесност, каде што цената на горивото во наредните недели ќе биде еден од клучните индикатори за пошироката економска слика.
The post Едно нешто во врска со нафтата сериозно ги загрижува експертите: Еве за што се работи и е многу шокантно appeared first on Во Центар.
