Израелските инвестиции и преселување се сè повидливи во грчкиот дел на Кипар, проширувајќи се надвор од туризмот кон сопственост на имот, постојани заедници, училишта, верска инфраструктура и политичка активност, пишува „Клеш Рипорт“.
Овој тренд е најизразен во Ларнака, Лимасол и Пафос, каде што израелските граѓани се поврзани со 3.851 купување недвижности помеѓу 2021 и 2024 година.
Проценките велат дека израелското или поширокото еврејско население на југ, под контрола на кипарските Грци, брои помеѓу 12.000 и 15.000 луѓе, што е голем пораст во споредба со само неколку стотици семејства на почетокот на 2000-тите.
Обемот и концентрацијата на овој раст предизвикаа поширока дебата за тоа дали израелската активност останува вообичаена форма на странски инвестиции или се развива во потраен модел на населување.
Купување недвижности концентрирано по должината на брегот
Ларнака се издвојуваше како еден од клучните центри. Израелски граѓани се поврзани со 1.406 купувања на недвижнини во овој округ помеѓу јануари 2021 и декември 2024 година. Во Лимасол се регистрирани 1.154 купувања, додека во Пафос имало 1.291.
Активностите вклучуваат станови, поголеми станбени проекти, крајбрежни парцели и проекти насочени кон израелски купувачи.
Огласите за недвижности на хебрејски јазик исто така стануваат сè почести, особено во крајбрежните области.
Таквата видливост дополнително ги разгоре загриженостите кај грчките кипарски политичари кои тврдат дека странскиот капитал е концентриран во одредени области, наместо да биде рамномерно распределен низ целиот пазар.
Се создава трајна инфраструктура
Проширувањето повеќе не е ограничено на станбени згради.
Синагоги и центри за Хабад работат во Ларнака, Лимасол, Пафос, Аја Напа и грчкиот дел од Никозија. Кошер објектите, знаците на хебрејски јазик и услугите наменети за жителите на Израел, исто така, се проширија.
Големо еврејско приватно училиште планирано да се изгради во близина на Лимасол стана еден од најјасните показатели за долгорочно населување.
Проектот за приватното училиште „Јаел“ во Полемидија вклучува инвестиција од повеќе од 50 милиони евра и е дизајниран да прими дури 1.500 ученици. Се очекува да се отвори во 2027 година.
Критичарите веруваат дека изградбата на училишта, верски објекти и наменски комерцијални услуги претставува премин од привремен престој кон формирање на постабилна заедница.
Притисокот врз пазарот на домување дополнително го интензивира незадоволството
Растот доаѓа во време кога цените на недвижностите нагло растат.
Цените на станбените недвижности на Кипар се зголемија за 7,5 проценти на годишно ниво во првиот квартал од 2026 година.
Цените на становите се зголемија за 10,8 проценти. Во Ларнака цените на становите се зголемија за 11,7 проценти, додека во Лимасол е забележано зголемување од 10,7 проценти.
Централната банка го припиша растот делумно на поголемата побарувачка од странските купувачи, заедно со истовремен пораст на трошоците за градежништво и работна сила.
Израелските купувачи се само дел од поширокиот странски пазар, кој вклучува и британски, руски, либански и други инвеститори.
Сепак, нивната концентрација во неколку крајбрежни области ја направи нивната улога особено политички чувствителна.
Непосредната загриженост е дека странската побарувачка ќе продолжи да ги зголемува цените во областите каде што локалните жители веќе се под притисок.
Политичката видливост покренува прашања за суверенитетот
Проблемот дополнително ескалираше кога израелските изборни билборди на хебрејски јазик се појавија во близина на аеродромот во Ларнака.
Рекламите беа поставени од партијата Јашар на Гади Ајзенкот пред израелските избори на 27 октомври, а беа насочени кон израелските жители и туристи.
Грчкиот кипарски пратеник во Европскиот парламент, Фидијас Панајоту, реагираше јавно.
„Оваа фотографија не е направена во Израел, туку во мојата земја, Кипар. Ова едноставно не е во ред. Мора да го браниме суверенитетот на Кипар“, напиша тој.
Министерството за внатрешни работи на грчкиот дел од Кипар призна дека не постои посебна законска рамка за регулирање на странското политичко рекламирање.
Ова признание дополнително ја заостри дебатата за тоа дали институциите успеале да бидат во чекор со растечкото економско и политичко присуство на странските заедници.
Ризиците одат подалеку од пазарот на недвижности
Четири ризици сега доминираат во дебатата во грчкиот дел од Кипар.
Првиот е економски: концентрираната побарувачка од странци би можела дополнително да ги влоши проблемите со достапноста на домување.
Второто е демографски. Иако Израелците сè уште претставуваат релативно мал дел од вкупното население, нивната концентрација во одредени области и развојот на посебна инфраструктура во заедницата предизвикаа загриженост за долгорочните демографски промени.
Третиот е регулаторен. Споровите околу дозволите, големите градежни проекти и политичкото рекламирање покренаа прашања за тоа дали постојните механизми за надзор се доволни.
Четвртиот е стратешки.
Грчкиот дел од Кипар и Израел ја продлабочија соработката во областа на одбраната, енергетиката и безбедноста. Грчкиот дел од Кипар, исто така, го набавува израелскиот систем за воздушна одбрана „Барак МХ“ од „Израел аероспејс индустрис“.
Поради ова, израелските инвестиции во недвижности сè повеќе се гледаат низ геополитичка призма, особено во Турција и во северниот, турски дел од Кипар.
Постојаните израелски заедници и концентрираното сопствеништво на недвижнини дополнително го зголемија политичкото значење на ова прашање.
Затоа, и клучното прашање се менува.
Израелската активност во грчкиот дел од Кипар повеќе не се оценува само според бројот на купени станови и куќи.
Постои растечка дебата околу тоа дали растечкото економско и станбено присуство би можело да го промени пазарот на недвижности, локалната демографија, регулаторната контрола и стратешката рамнотежа на островот.
The post Израелците сè повеќе се населуваат на Кипар: Kупуваат куќи на брегот, се гради еврејско училиште appeared first on Во Центар.
