Ирвасите можеби немаат носеви што светат црвено ноќе, но имаат еден орган што ја менува бојата во зима кога ќе падне ноќта. Во 2013 година, научниците открија дека очите на ирвасите ги менуваат нијансите и боите според годишните времиња, одразувајќи ја бојата на арктичкото небо . Ако погледнете во очите на арктички ирвас ( Rangifer tarandus ) во лето, кога деновите се долги и сонцето сјае, ќе видите златен и тиркизен сјај, сличен на смарагдниот сјај на очите на мачката ноќе. Меѓутоа, кога ќе дојде зимата и ќе владее темнина, очите на ирвасот стануваат сини . Ова е природна метаморфоза кај овој вид животно, единствена адаптација која, според научниците, може да дејствува како заштитни очила за сонце на ирвасот.
Ирвасите се хранат во самрак, а за време на арктичката зима, самракот може да трае повеќе од една третина од денот, создавајќи светла сина светлина што фрла отсјај врз ледениот пејзаж. За да можат ирвасите подобро да ги видат волците што ги демнат и вкусните лишаи во полутемнината, нивните очи рефлектираат повеќе сина светлина во зима . Ова ѝ дава на слабата светлина уште еден премин низ мрежницата, дозволувајќи им на фоторецепторите на окото да соберат повеќе информации. На овој начин, ирвасите добиваат (до 1000 пати) посветол поглед на пејзажот во самрак, но сликата што ја гледаат е со значително пониска резолуција, како да гледаат низ замаглено стакло .
Како и многу цицачи, ирвасите имаат слој што ја рефлектира светлината: тој се наоѓа во секое око, зад мрежницата, и се нарекува tapetum lucidum . Не е познато дека ниеден друг цицач има тапетум како ирвасот.
Во статија од 2022 година за списанието „The Conversation“, офталмологот Роберт Фосбери ја споредил оваа природна промена со промена на гумите. Во ладни временски услови, пуштате малку воздух од гумите за да го подобрите нивното прилепување на мразот. Ирвасите го прават истото, ослободувајќи течност од тапетумот во окото за да имаат подобар поглед на околината . Точните механизми зад структурната промена сè уште не се познати, но истражувачите сметаат дека има некаква врска со течноста во окото.
Во 2022 година, научниците ја проучувале разликата помеѓу очите на ирвасите што умреле во лето и оние што умреле во зима. Нивните наоди ја поддржуваат идејата дека постојаното ширење на зениците при слаба светлина влијае на рамнотежата на течностите во очите, што може да предизвика структурни промени во тапетумот. За жал, научниците не можеле да ги споредат структурите на истиот тапетум во текот на двете сезони, и треба да разберат како се активира сезонската структурна промена во окото. За да се реши оваа мистерија, можеби очите на ирвасите ќе се проучуваат во есен и пролет, за да се види како постепено добиваат зимски и летни нијанси.
Засега, знаеме дека очите на арктичките ирваси се навистина уникатни. Којзнае, можеби некои други цицачи кои живеат во услови на слаба осветленост го прават истото и се принудени да вршат слични адаптации…
The post Малкумина знаат што е тапетум луцидум: Уникатна карактеристика на очите на ирвасите, има врски со волци и лишаи appeared first on Во Центар.
