Вчера, Израел бомбардираше ирански објекти поврзани со Јужен Парс, најголемото поле за природен гас во светот, што претставува значајна ескалација во американско-израелската војна во Иран. Ова е сè што треба да знаете за Јужен Парс.
Земјите од Персискиот Залив, вклучувајќи го и Оман, го осудија нападот, нарекувајќи го „опасна ескалација“ , додека Обединетите Арапски Емирати (ОАЕ) истакнаа дека тој претставува закана за глобалната енергетска безбедност.
Удар во срцето на гасната инфраструктура на Иран
Дури и американскиот претседател Доналд Трамп , според извештаите на „Волстрит џурнал“, наводно бил против понатамошни напади врз енергетската инфраструктура на Иран . Сепак, како што објави американскиот портал „Аксиос“, повикувајќи се на двајца високи израелски функционери, првиот напад врз срцето на гасната инфраструктура на Иран бил одобрен од администрацијата на Трамп.
Доналд Трамп
Како резултат на тоа, цената на нафтата се искачи на 110 долари за барел, бидејќи растечките закани за енергетската инфраструктура на Заливот и континуираната блокада на Ормутскиот теснец предизвикаа стравувања од понатамошни прекини во снабдувањето .
Иран веќе почна да возвраќа – започна напади врз големите енергетски објекти низ Заливот.
Нападот врз гасното поле Јужен Парс се случи откако Иран ја потврди смртта на министерот за одбрана Есмаил Хатиб , кој беше убиен од израелските сили преку ноќ, со што тој стана третиот ирански функционер убиен за само 24 часа. Али Лариџани, секретарот на Врховниот совет за национална безбедност на Иран, се сметаше за најмоќен човек во оваа земја, и Голамреза Сулејмани, командант на паравоените сили Басиџ и водечка фигура на Иранскиот корпус на револуционерна гарда (ИРГК), беа претходно ликвидирани, пишува британскиот весник „Гардијан“.
Hello! The main news at this hour:1⃣ Iran attacked the world's largest liquefied natural gas production facility in Qatar (video).2⃣ After the missile strike on Qatar, Brent oil reached $112 per barrel.3⃣ Trump threatened Iran to destroy the entire South Pars gas field… pic.twitter.com/RhPyKn3zBq— NEXTA (@nexta_tv) March 19, 2026
Што е Јужен Парс?
Јужен Парс е дел од гасното поле од 9.700 квадратни метри што го делат Иран и Катар. Иранскиот дел се нарекува Јужен Парс, додека катарскиот дел се нарекува Северна купола или Северно поле.
Гасното поле се наоѓа под Персискиот Залив, каде што стотици бродови се практично блокирани откако Иран го блокираше Ормутскиот теснец, низ кој минуваат околу 20 проценти од светските залихи на нафта. Проценките за количината на гас во полето се движат од 14 до 51 трилион кубни метри.
Цените на нафтата и гасот драстично скокнаа и продолжуваат да скокаат од час во час , што докажува колку е важен Јужен Парс, пишува австралискиот портал „ABC News“.
Гасно поле Јужен Парс
Според Меѓународната агенција за енергија (ИЕА), Иран е четвртиот најголем потрошувач на природен гас во светот , иако неговата економска сила е значително различна од онаа на САД, Русија и Кина.
Природниот гас од Јужен Парс е најголемиот извор на домашно снабдување со енергија во Иран. Околу 80 проценти од електричната енергија на Иран доаѓа од гас, а поголемиот дел од тој гас доаѓа од Јужен Парс. Земјата претходно се бореше со недостиг на електрична енергија поради прекини во снабдувањето со гас, па секое губење на производствениот капацитет би влијаело на нејзината способност да произведува електрична енергија и да ги загрева домовите, пишува CNN.
Iran has threatened to attack oil and gas facilities in the Gulf region following the Israeli strike on its South Pars gasfield on Wednesday. https://t.co/GRT4U6vYj9— FWRD AXIS News (@FwrdAxis) March 19, 2026
Поширокото значење на гасната централа
Секое влијание врз способноста на Иран да произведува гас од Јужен Парс би го попречило неговото снабдување со енергија – но пошироките ефекти од израелскиот напад веќе се чувствуваат.
Иако Иран го користи поголемиот дел од гасот од Јужен Парс за себе, полето е од клучно значење и за други земји, како што е Ирак , кој зависи од иранскиот гас за дури 40 проценти од своите потреби за гас и електрична енергија, објави „Ројтерс“.
– The South Pars gas field, the world's largest natural gas reserve, continued burning overnight following an Israeli strike, with reports indicating that associated petrochemical facilities were also targeted.Arab governments have expressed outrage over the attack… pic.twitter.com/rfF60qzk9Y— The Informant (@theinformant_x) March 19, 2026
Протокот на снабдување беше нагло прекинат откако беше погоден Јужен Парс, бидејќи Иран го пренасочи гасот за домашна употреба. Енергетската инфраструктура во другите земји од Персискиот Залив сега е исто така во фокусот на Иран.
Од друга страна, Катар инвестираше милијарди во развојот на својот дел од гасното поле и е втор најголем снабдувач во светот на течен природен гас , или ЛНГ, по САД. Кога Израелците нападнаа делови од Јужен Парс во јуни 2025 година, официјални лица изјавија за Си-Ен-Ен дека катарската страна е „витален извор на енергија за САД, Европа и светот “ .
Одговорот на Иран
Енергетските капацитети во Саудиска Арабија, ОАЕ и Катар се означени како „директни и легитимни цели“ на иранската одмазда , според иранските државни медиуми.
Катар веќе пријави „огромна штета“ од иранските напади врз неговиот индустриски центар Рас Лафан – клучен енергетски центар кој го обработува целиот гас од Северната купола. Тој е во голема мера затворен од почетокот на март, но значителната штета на фабриката би можела да го одложи продолжувањето на производството. Со оглед на тоа што околу една петтина од глобалното снабдување со течен природен гас доаѓа од Катар, речиси целото од Рас Лафан, секое одложување би можело да има огромно влијание врз цената и снабдувањето со течен природен гас.
QatarEnergy’s Ras Laffan Industrial City to the north of Doha, Qatar's main site for the production of liquefied natural gas and gas-to-liquid, as well as the largest export terminal for LNG in the world, has been heavily targeted tonight by ballistic missiles fired by Iran.… pic.twitter.com/Ax9WaOjDAK— OSINTdefender (@sentdefender) March 18, 2026
Саудиска Арабија соопшти дека пресретнала ракети испукани кон Ријад и обид за напад со беспилотно летало врз гасна постројка, но снимките од Ријад покажуваат дека некои напади се успешно извршени.
Може ли нафтата и гасот сè уште да се извезуваат од Заливот?
Прашањето дали нафтата и гасот сè уште можат да го напуштат Заливот станува критично за глобалната енергетска безбедност. Иранските напади и блокади се закануваат да ги нарушат регионалните и глобалните текови на снабдување.
Иако Ормутскиот теснец останува блокиран поради заканата од ирански напади, некои земји бараат алтернативни патишта за да го одржат протокот на нафта и гас .
Сепак, географијата на земјите од Персискиот Залив – кои поседуваат речиси половина од светските резерви на сурова нафта и 40 проценти од светските резерви на природен гас – дополнително ги комплицира сите алтернативи. Тоа е особено тешко за Катар , бидејќи земјата е полуостров во Персискиот Залив. Од една страна, неговата позиција му овозможува пристап до Јужен Парс, но од друга страна, извозот на тој гас во голема мера зависи од минување низ Ормутскиот теснец.
Д-р Нил Квилијам, аналитичар за енергија, геополитика и меѓународни односи во „Чатам Хаус“, рече дека алтернативите на бродскиот транспорт доаѓаат со повисоки трошоци и се ограничени по обем. Тој наведува дека тоа ќе биде многу тешко бидејќи „просторот е толку затворен“.
The post НАФТEНИОТ ШОК ГО ТРЕСЕ СВЕТОТ, И ТОА Е САМО ПОЧЕТОК! Израелски ракети го испржија „гасното срце“ на Иран, Катар е исто така во опасност: Еве зошто Јужен Парс е толку важен appeared first on Во Центар.
