На овој ден во 1963 година, Соединетите Американски Држави и целиот свет беа во шок. Во 12:30 часот по локално време во Далас, во Дили Плаза се слушнаа истрели, прекинувајќи го патот на поворката претседателски автомобили и завршувајќи го животот на тогашниот американски претседател Џон Фицџералд Кенеди.
Иако поминаа повеќе од 60 години, атентатот врз Џон Кенеди останува еден од најконтроверзните и најистражуваните настани на модерното време, случај кој сè уште предизвикува жестока дебата, теорија и сомнеж.
Позадина: млад претседател, турбулентни времиња
Кенеди влезе во Белата куќа во 1961 година како најмладиот избран претседател во историјата на САД. Харизматичен, енергичен и отворено амбициозен, тој стана симбол на нова ера на оптимизам, но и лидер кој владееше во време на огромни геополитички тензии.
Во тоа време, Америка минуваше низ криза на управување, расна сегрегација, Кубанската ракетна криза, трка во вооружување и растечка внатрешна политичка поларизација во средината на натпреварот со СССР во текот на Студената војна. Потезите на Кенеди, од соочувањето со Фидел Кастро до плановите за повлекување од Виетнам, исто така создадоа голем број непријатели.
Токму поради оваа причина, атентатот на 22 ноември 1963 година, дури и тогаш, изгледаше како нешто многу подлабоко од „соло дејство“ на еден човек.
Самиот настан: три снимки што го променија светот
Претседателот тој ден беше во Тексас на политичка турнеја насочена кон помирување на внатрешните струи во Демократската партија. Поворка се движеше низ Далас, а Кенеди, видливо расположен, ја поздрави толпата од отворен кабриолет.
Според официјалната верзија, во 12:30 часот, од шестиот кат на зградата на Депозитот за училишни книги во Тексас, Ли Харви Освалд испукал три истрели од пушка „Каркано“. Првиот истрел го промашил возилото, вториот ги ранил претседателот и гувернерот на Тексас Џон Конали, додека третиот, познатиот „смртоносен куршум“, го погодил Кенеди во главата.
Во 13:00 часот, во болницата Паркленд Меморијал, Кенеди беше прогласен за мртов.
Официјална истрага: Освалд како осаменик
Комисијата „Ворен“, формирана од претседателот Линдон Б. Џонсон, заклучи дека Освалд дејствувал сам. Сепак, многу елементи од официјалната верзија останаа недовршени:
балистичка анализа која не ги вклопува сите повреди во само три куршуми
таканаречениот „магичен куршум“ кој наводно поминал низ две тела и задржал речиси совршена форма
контрадикторни искази на сведоци
необично брз синџир на апсења, а потоа и осуди од страна на јавното мислење без судење
Дополнителен слој на мистерија беше додаден од чинот на Џек Руби, сопственик на ноќен клуб, кој два дена подоцна, во живо пред камера, го уби Освалд, тврдејќи дека го сторил тоа „од бес“.
Теории што постојат и денес
Поради бројните нелогичности, атентатот стана плодна почва за десетици теории на заговор. Најчесто споменувани актери се:
ЦИА, наводно незадоволна од пристапот на Кенеди кон Куба и Виетнам
мафија, која беше вознемирена од борбата против организираниот криминал
ФБИ и Џ. Едгар Хувер, поради наводни политички конфликти
Кубанската влада, како одмазда за обидот за инвазија во Заливот на свињите
Советскиот Сојуз, поради тензиите од Студената војна
моќни нафтени лобија во Тексас, поради даночните политики на Кенеди
Сепак, ниту една од теориите никогаш не е докажана. Истражните комисии, вклучувајќи ги и оние од 1970-тите, ја признаа можноста за „втор пиштол“ или „постоење на заговор“, но без недвосмислен заклучок.
Зошто денес сè уште нема одговор?
И покрај илјадниците декласифицирани документи, голема количина материјал останува делумно затемнета или целосно класифицирана. Сомнежите се поттикнуваат од фактот дека одредени клучни документи исчезнале, а некои сведоци починале под мистериозни околности.
Убиството на Кенеди е повеќе од историски настан – тоа стана симбол на пукнатини во американската политичка структура, но и трајна рана во колективната меморија на општеството. Додека не се добие целосен увид во архивите, случајот останува отворен во умовите на луѓето.
The post На денешен ден пред 62 години, три истрели го променија светот: Кој го уби Џон Кенеди? appeared first on Во Центар.
