Меѓу многуте вредни предмети, библиотеката во Њујорк ги чува писмата на „српско-американскиот пронаоѓач и електроинженер“ Никола Тесла.
Една од најважните светски институции за зачувување и развој на културата, науката и историјата, Њујоршката библиотека, меѓу своите многубројни вредни предмети, ги чува и писмата на „српско-американскиот пронаоѓач и електроинженер“ Никола Тесла упатени до неговиот пријател – архитектот Стенфорд Вајт во врска со изградбата на лабораторија и кула во Варденклиф, на Лонг Ајленд.Таа библиотека на Петтата авенија, наречена Јавна библиотека на Њујорк, која ја посетуваат осум милиони туристи годишно, чува шест писма од Тесла, како и четири картички со потпис на Тесла што ги користел за да ги провери на заминување, а на кои било наведено дека тогаш живеел во хотелот „Валдорф Асторија“.
Осум милиони туристи годишно ја посетуваат библиотеката во Њујорк
Три писма беа напишани до архитектот од „златното доба“ на САД, Стенфорд Вајт, кој ги дизајнираше некои од главните симболи на Њујорк – познатата мермерна Вашингтонска арка и првата Медисон Сквер Гарден, додека три беа упатени до американскиот пронаоѓач Бенџамин Миснер во врска со книгата што ја напиша за радиодинамиката и работата на Тесла за развој на уреди за далечинско управување.
Според Бранимир Јовановиќ, поранешниот директор на Музејот на Никола Тесла во Белград и автор на книгата „Тесла – дух, тело и визија“, со кого Танјуг разговараше пред предавањето одржано во Њујорк, таа библиотека во срцето на Менхетен била важно место за Тесла, бидејќи му нудела пристап до голем обем на литература за истражување и анализа – „од посоцијална природа, и врз основа на која тој дури и денес давал неверојатни предвидувања“.
Во исто време, како што додава Јовановиќ, библиотеката била и засолниште за Тесла поради нејзината близина до паркот Брајант, каде што во подоцнежните години, кога полека станувал осамен и природно ги губел старите пријатели, го поминувал времето хранејќи ги гулабите, кои можеби биле неговото единствено вистинско друштво.„Зад библиотеката е паркот Брајант, кој е поврзан со симболична анегдота од 1917 година, кога Тесла бил поканет да го прими златниот медал Едисон од Американското друштво на електроинженери. На средина од таа церемонија, тој едноставно исчезнал, го барале и го нашле во паркот како ги храни гулабите. Очигледно, некако му било многу поважно да ја исполни својата лична „должност“ кон овие прекрасни птици отколку тоа признание“, рече Јовановиќ.Тесла бил редовен посетител на библиотеката, што, како што додаде Јовановиќ, дошло до израз по 1900 година и изградбата на кулата Варденклиф, за која пари му дал Џ. П. Морган – еден од најмоќните луѓе од тоа време и основач на компанијата „Ју-Ес Стил“.„Тесла често одел неколку блока подалеку оттаму до куќата на Џ.П. Морган – сегашната библиотека Морган, каде што тој ја објаснувал важноста на својот величествен проект“, додаде Јовановиќ, со кого Танјуг, како носител на титулата амбасадор на Тесла, разговарал за реализацијата на серијата
„Човекот на Тесла на иднината“ , снимена со поддршка на Министерството за информации и телекомуникации. „Морган му ги даде на Тесла почетните пари – 150.000 долари, но подоцна не го поддржа, бидејќи проектот за безжичен пренос на енергија беше комплициран и скап, а покрај тоа Маркони во тоа време направи едноставен пренос на сигнал. Тоа големо разочарување го натера Тесла да се запраша во каков свет живее“, рече Јовановиќ пред предавањето за придонесите на Тесла во технологијата на осветлување, кое го одржа како главен говорник во библиотеката Морган – една од најубавите и најзначајните во светот.
Јовановиќ, кој со години ја проучувал архивата на Тесла – а само музејот во Белград има 160.000 документи – вели дека лично еден од заклучоците на Тесла му бил најинтересен пред 1923 година, како одговор на новинарско прашање за тоа што мисли за модерната цивилизација.
„Технологијата нè води кон уништување“
Тој рече дека е неверојатно – дека никогаш не се случило ништо слично на ова, цивилизацијата да се развива толку брзо и да го менува општеството, но исто така нагласи дека оваа технологија, која ни го олеснува животот и го прави побезбеден и поудобен, не нè води во насока на вистинска култура и образование – просветлување, туку уништување.Тесла, според Јовановиќ, додал дека ако цивилизацијата продолжи да се движи во таа насока, ќе пропадне како сите големи цивилизации и дека идеалите ќе бидат уништени. Тој, исто така, оценил дека луѓето не напредувале во областа на градење личност, карактер, туку во конструирање машини.„Тесла навистина ја предвиде – но проучувајќи ги трендовите, а не затоа што сонувал и фантазирал за нешто – нестабилноста што ја живееме денес. Со тоа, она што е важно, тој ни остави и многу интересна порака.“Кога новинарот го прашал што треба да правиме ако не сме на вистинскиот пат, тој рекол дека развојот на цивилизацијата не може да се потпира на решавање на социјални или материјални проблеми, туку дека треба да се решат и духовните и моралните проблеми“, рекол Јовановиќ. Поранешниот директор на Музејот се потсети и на една анегдота од времето на Првата светска војна, која, според него, најдобро ја илустрира способноста на Тесла да го гледа поширокиот контекст.
„Германија не е посилна од сила обединета со српската армија“
„Еден од нашите луѓе го праша како ќе заврши војната. Тесла му одговори – многу е тешко, но нема да заврши лошо за нас. Човекот му рече – нема, па не гледаш ли дека германската сила е огромна. Тесла одговори – да, но не е посилна од силата обединета со српската армија“, рече Јовановиќ, кој е и автор на книгата „Чудесниот свет на Тесла“.На изјавата на тој човек дека сè што кажува значи дека ја гледа иднината, Тесла одговори: „не – гледам можност“, избувна Јовановиќ и додаде дека на овој начин Тесла ги демистифицирал своите дела и мисли.Во тоа време, како што потсети Јовановиќ, Тесла напишал и статија во која покажал како ги анализирал податоците врз основа на кои објавил предвидување дека војната ќе трае пет години, токму кога и се случила. Њујоршката библиотека, основана во 1895 година, сместена во величествената зграда Шварцман, на чиј влез стојат два мермерни лава – Трпение и Храброст, има 55 милиони книги, мапи, фотографии, филмови, микрофилмови, ракописи и долги архивски материјали.Писмата на Тесла се чуваат во Одделот за ракописи и архиви и датираат од периодот 1895 – 1915 година. Меѓу нив се и писмата што Тесла ги испратил во 1901 година до својот пријател, познатиот архитект Стенфорд Вајт, во врска со проектот „Ворденклиф“, кој вклучувал изградба на кула и лабораторија, како и преписка со инженерот Бенџамин Миснер за експериментите на Тесла со радиодинамика и уреди за далечинско управување, како и оние што кршат пропелери. Колекцијата вклучува и четири библиотечни картички и белешки потпишани од Тесла.Во едно од писмата до Вајт, со кого се спријателил и се запознале во познатиот Клуб на играчи, основан во 1847 година, кој е отворен и денес и е национален историски симбол на САД, Тесла топло се заблагодарува за неговиот пријателски интерес и застапување во негово име. Тој исто така го информирал дека ќе контактира со властите за, доколку се во можност, целосно да го расчистат земјиштето и дека сака работите да се извршат што е можно побрзо.„Со големо задоволство ќе го следам вашиот совет и ве молам да бидете целосно слободни во вашиот избор и во сите аранжмани во врска со проектот“, рече Тесла, кој ги потпиша своите писма до Вајт со „искрено ваши“.
Писмо во времето на атентатот врз американскиот претседател Вилијам МекКинли
Едно од писмата е напишано во времето на атентатот врз 25-от претседател на САД, Вилијам Мекинли, што, како што нагласи, сепак го шокирало помалку од проценките во врска со изградбата на кулата.„Не бев ни приближно толку шокиран од веста за атентатот врз претседателот колку што бев шокиран од доставените проценки, кои ги добив синоќа со вашето писмо. Едно е сигурно: не можеме да ја изградиме кулата како што беше замислена. Не можам да ви кажам колку ми е жал, бидејќи моите пресметки покажуваат дека со таква градба би стигнал дури и преку Тихиот Океан“, рече Тесла.Во писмото, тој навел дека постојано размислува за тие проценки и дека дошол до заклучок дека најдобриот план би бил да се врати на еден од неговите постари проекти, што вклучува употреба на две, а можеби и три кули, но со многу помали димензии. „Ќе го задржиме истиот облик на кулата и само ќе ги намалиме нејзините димензии. Веројатно ќе биде најдобро да се усвои решение со две кули и низок централен дел за машините. Денес ќе ги извршам пресметките и ќе видам до кој степен можам да ја намалам висината без значително да ја нарушам ефикасноста“, наведува Тесла во писмото и додава дека ќе го информира Вајт за ова што е можно поскоро.Тесла, исто така, го информира Вајт дека се сретнал со луѓето од Американската компанија за мостови за да утврди дали ќе можат да ја изградат куполата на неговата зграда без поголеми прекини. „Бидејќи таа ставка ќе одземе најмногу време, потребно е да се преземат сите прелиминарни чекори за да може работата да започне веднаш штом ќе ги одобрите плановите“, напишал Тесла, наведувајќи дека верува оти компанијата „Американ Бриџ“ е најдобра за работата. Вајт го замолил да го отфрли неговиот предлог ако мисли поинаку и додал дека компанијата за челик „Битлехем“ ќе му обезбеди лимови и дека не може да ја нарача сè додека не се договорат сите детали.
„Тесла, човекот на иднината“
NYPL, исто така, содржи колекција од средновековни и ренесансни ракописи од периодот помеѓу 850 и 1600 година со илуминирани ракописи, молитвени книги, Библии, класични дела на латински, старогрчки и други јазици. Сето ова го прави NYPL место каде што се среќаваат науката и хуманистичките науки, и каде што истражувачите од целиот свет имаат пристап до оригинални извори. Серијата „Човекот на иднината од Тесла“ е реализирана по повод 170-годишнината од раѓањето на Тесла. Содржи бројни приказни за местото што еден од најголемите умови на човештвото го зазема денес во САД – од Националната сала на славните на пронаоѓачите, преку Смитсонијан и Универзитетот Колумбија, до Лонг Ајленд – лабораторијата и куќата каде што живеел за време на изградбата на познатата кула Варднеклиф
The post Писмата и предвидувањата на Тесла: „Не бев ни приближно толку шокиран од веста…“ appeared first on Во Центар.
