Европејците се бесни поради сугестијата на американскиот претседател Доналд Трамп дека милијарди руски средства, замрзнати во европските земји, би можеле да се користат во корист на американската влада и компаниите.
По предлогот на Трамп за прекин на војната во Украина, што подразбира Украина да се откаже од дел од својата територија и да ги намали своите вооружени сили, Европејците побрзаа да ја санираат штетата и го презентираа својот предлог.
„Секој ден нешто се менува“, изјави државниот секретар Марко Рубио по состанокот со Европејците во Женева.
Но, останува нејасно дали тие ќе можат да ја одржат контролата врз тоа како се трошат замрзнатите средства на Русија.
Агата Демара, виш истражувач по геоекономија во Европскиот совет за надворешни односи (ECFR), вели дека милијардите руски средства се чини дека се клучна мотивација на Трамп за туркање на договорот.
„Трамп е исклучително заинтересиран да ги добие тие милијарди“, изјави таа за ДВ .
Што се руски замрзнати средства и каде се наоѓаат?
Кога Русија ја нападна Украина на 24 февруари 2022 година, речиси 300 милијарди евра од нејзиниот капитал се наоѓаа надвор од Русија и последователно беа замрзнати под западните санкции. Овие средства вклучуваат пари на банкарски сметки, хартии од вредност, недвижности и јахти.
Иако многу земји – вклучувајќи ги САД, Канада, Велика Британија и Јапонија – поседуваат дел од овие средства, повеќето од нив се наоѓаат во земјите-членки на ЕУ, првенствено во Белгија. „Еуроклеар“, финансиски депозитар со седиште во Брисел, поседува околу 180 милијарди евра замрзнати руски средства.
Од почетокот на војната, Европејците дебатираат дали и како да ги користат руските средства за да ја натераат Русија да плати за војната што ја започна. Последната таква дискусија се одржа во октомври, кога Белгија стави вето на „заемот за репарација“ што ЕУ сака да ѝ го понуди на Украина за обнова на земјата.
Белгија се плаши од правни проблеми и од фактот дека тоа ќе биде онаа од која Русија еден ден ќе бара враќање на своите пари. Затоа таа одби да се согласи и побара одговорноста да се сподели со други земји.
ЕУ се надеваше дека ќе ги смири загриженостите на Белгија и ќе ја убеди на самитот кон средината на декември. Но, предлогот на Трамп го попречи тој план и наместо тоа понуди она што Демара го опишува како предлог за „конфискација на рускиот имот што се наоѓа во Европа“.
Што предлага Трамп, а што Европејците?
Според предлогот на Трамп од 28 точки, како што објавија разни медиуми, 100 милијарди долари (86 милијарди евра) од замрзнатите руски средства би биле инвестирани во „напори предводени од САД за обнова и инвестирање во Украина“.
Или, како што вели Демара: Трамп има намера да ги земе првите 86 милијарди евра од руските средства замрзнати во Европа и да ги искористи за да профитираат и американската влада и американските компании.
Планот, исто така, вели дека Европа би додала ист износ за зголемување на инвестициите за обнова на Украина. Парите што Трамп сака Европа да ги донира нема да доаѓаат од замрзнати руски средства.
„Тоа би дошло од џебовите на европските даночни обврзници“, вели Демара.
Повеќе од 200 милијарди евра од преостанатите замрзнати средства ќе бидат инвестирани во заеднички американско-руски инвестициски фонд, „за да се создаде силен поттик за да не се вратиме во конфликтот“.
„Три актери, американските компании, американската влада и Русија, би имале корист од овој план“, рече Демара.
Предлогот на европските сили – Германија, Франција и Велика Британија – повикува на користење на државни руски пари за обнова на Украина. Според планот, руските средства замрзнати во Европа ќе останат замрзнати сè додека Русија не ја надомести штетата нанесена на Украина.
„Ова е начин некако да се продолжи напред, но засега не и да се конфискуваат руски средства“, изјави за ДВ Филип Беднарчик, директор на канцеларијата во Варшава на американскиот тинк-тенк Германски Маршалов фонд (GMF).
„Сè уште сме некаде помеѓу, но секако во многу подобра позиција отколку како што е предложено во планот на Трамп од 28 точки, каде што и САД и Русија би имале збор во тоа каде одат средствата, без консултации со Европејците“, вели Беднарчик.
Можат ли САД да користат руски средства лоцирани во Европа во корист на американските фирми?
Јана Кобзова, ко-директорка на Програмата за европска безбедност во ECFR, вели дека САД „држат само околу 5 милијарди долари“ замрзнати руски средства и не можат да одлучуваат за средства што се во европските земји.
„САД можат да одлучуваат само за средства што се во нивна надлежност“, вели таа.
Во труд за ECFR, Кобзова тврди дека Европејците мора да инсистираат дека „европската јавност би го прифатила користењето на руски средства од европска територија за стабилизација на Украина“ и би ги поддржала европските трошоци за одбрана на таа земја,2 но би им било тешко да прифатат дека овие средства едноставно им носат мегапрофити на американските инвеститори“.
Европските лидери јасно ставија до знаење дека се противат на планот на Трамп.
„Руските средства што се наоѓаат во Брисел не можат да им се исплаќаат на Американците, тоа е незамисливо“, изјави германскиот канцелар Фридрих Мерц во ексклузивно интервју за ДВ.
„Прашањата што директно ја засегаат ЕУ, како што се санкциите, проширувањето или замрзнатите средства, бараат целосно вклучување на ЕУ во донесувањето одлуки“, рече Антонио Коста, претседател на Европскиот совет.
Францускиот претседател Емануел Макрон изјави за РТЛ дека само Европејците можат да одлучат што ќе се прави со руските средства што ги поседуваат Европејците.
Беднарчик вели дека во принцип Европејците не се против соработката со САД во дефинирањето на заедничка стратегија и дека под поранешниот претседател Џозеф Бајден сакале колективна одлука за справување со замрзнатите средства. Но, сега веќе не го сакаат тоа.
„Динамиката се промени. Трамп многу помалку го почитува гласот на Европа и често го игнорира“, вели Беднарчик.
Експертите велат дека е време ЕУ да ја освои Белгија и да дејствува брзо.
„Доколку ЕУ заплени руски средства и одобри кредити за Украина, Трамп повеќе нема да може да достигне 300 милијарди евра“, вели Демара.
The post Трамп „фрли око“ на замрзнатите руски милијарди, има јасен план: Европските лидери се бесни, можат ли да ги спасат? appeared first on Во Центар.
