Црниот дроб е најголемиот внатрешен орган и делува како еден вид рафинерија во телото. Сè што внесуваме во телото, од храна до лекови, црниот дроб филтрира, обработува, складира или претвора во нови супстанции, вклучувајќи го и холестеролот. Органот е исто така клучен за регулирање на гликозата бидејќи складира шеќер и го ослободува кога на телото му е потребна енергија. Покрај тоа, тој ја извршува важната задача на чистење и исфрлање на сè што не му е потребно од телото, пишува Men’s Health.
Што го оштетува црниот дроб?
Различни фактори можат да влијаат на функцијата на црниот дроб и со текот на времето да доведат до сериозно оштетување. Болеста обично напредува низ три фази.
Првиот е воспаление, а ако стане хронично, следува фиброза, односно формирање на лузни на ткивото. Во третата фаза, цироза, функцијата на црниот дроб почнува да ослабува. Кај напредната цироза, се јавува целосно откажување на органите и тогаш единственото решение е трансплантација.
Меѓу главните причини за оштетување е вирусниот хепатитис. Постојат пет типа (A, B, C, D, E), најчести се A, B и C. Типот А е претежно благ. Типовите Б и C можат да предизвикаат цироза и рак, но денес тие претставуваат помала закана отколку порано. Друга честа причина е заболувањето на црниот дроб поврзано со алкохол.
Секојпат кога црниот дроб преработува алкохол, некои од клетките на црниот дроб умираат. Прекумерното пиење уништува премногу клетки, што ја отежнува работата на црниот дроб, води до натрупување на масти и предизвикува дополнителни проблеми.
Болеста на црниот дроб поврзана со метаболна стеатоза (MASLD), порано позната како неалкохолна масна болест на црниот дроб, исто така станува сè почеста. Тоа е неалкохолна масна болест на црниот дроб која е предизвикана од акумулација на маснотии во црниот дроб, а главно е предизвикана од дебелина и дијабетес тип 2. Се проценува дека MASLD зафаќа околу 30% од светската популација.
Како да препознаете дека нешто не е во ред?
За дијагностицирање на проблеми со црниот дроб е потребна помош од лекар. Раните симптоми, како што е заморот, се толку општи што е тешко самостојно да се поврзат со црниот дроб.
„Тешките симптоми како што се пожолтување на очите и кожата или жолтица, оток на абдоменот или конфузија, не се појавуваат сè до фазата на откажување на црниот дроб“, објаснува д-р Ричард Стерлинг, хепатолог на Универзитетот Вирџинија Комонвелт.
Состојбата на црниот дроб може да се провери со стандарден тест на крвта за време на редовен преглед.
Анализата вклучува проверка на ензимите на црниот дроб (високите вредности се лош знак), бројот на тромбоцити (ниските вредности се лоши), албумин (високите вредности се пожелни), вкупните протеини (ниските вредности се лоши) и билирубинот (високите вредности се лош знак). Наодите треба да вклучуваат и тестирање за хепатитис Б и Ц.
Добри вести за здравјето на црниот дроб
„Пациентите што доаѓаат кај мене често се исплашени бидејќи мислат дека дијагнозата за заболување на црниот дроб е смртна пресуда“, вели д-р Рохит Лумба, директор на Истражувачкиот центар MASLD на Универзитетот во Калифорнија, Сан Диего.
,,Тоа повеќе не е случај. Во последните 20 години, целосно го променивме начинот на кој го третираме црниот дроб“, вели д-р Лумба.
Еден од клучните факти е дека црниот дроб може да се регенерира. Фиброзата што не напредувала во цироза може да се поправи ако се реши причината за проблемот, како на пример со подобрување на исхраната или прекинување на консумирањето алкохол. Дури и цирозата може да се стабилизира под медицински надзор.
Третманот на хепатитис и масна болест на црниот дроб значително напредуваше во последниве години благодарение на подобриот скрининг, вакцинацијата против хепатитис А и Б и развојот на ефикасни лекови. Хепатитисот Ц сега може успешно да се излечи во повеќето случаи, додека хепатитисот Б може да се држи под контрола со соодветна терапија.
Напредок се постигнува и во третманот на масна болест на црниот дроб. Развиени се нови терапевтски опции кои можат да ја забават прогресијата на болеста и да го подобрат здравјето на црниот дроб. Истражувањата, исто така, го покажуваат потенцијалот на поновите лекови кои го регулираат шеќерот во крвта и телесната тежина во лекувањето на воспалението и оштетувањето на црниот дроб поврзани со метаболички нарушувања.
Сепак, превенцијата сè уште игра најважна улога. Ракот на црниот дроб често се развива како резултат на долготрајно оштетување на црниот дроб, па затоа редовните медицински прегледи, раното откривање на болеста и усвојувањето здрави навики во животниот стил се клучни за намалување на ризикот. Урамнотежената исхрана, редовна физичка активност, одржувањето здрава телесна тежина и избегнувањето алкохол се особено важни.
Исхрана и вежбање
За здравјето на црниот дроб се препорачува исхрана богата со посни протеини и зеленчук, со многу малку шеќер. Вежбањето е исто така клучно. Препорачаните 150 минути умерена активност неделно помагаат во намалувањето на воспалението и мастите во црниот дроб. Кафето исто така може да биде корисно.
Антиоксидансите и другите соединенија во кафето, дури и во кафето без кофеин, можат да заштитат од фиброза. Иако студиите се разликуваат, истражувачите велат дека позитивните ефекти започнуваат со две до три шолји дневно. Ако имате прекумерна тежина, губењето од 5 до 10% од телесната тежина може да ги намали мастите во црниот дроб за околу 30%.
Што треба да се избегнува или ограничува?
Најдобрата количина алкохол за вашиот црн дроб е нула. Ако пиете, ограничете се на едно до две пијалоци и избегнувајте да пиете секој ден. Важно е да се напомене дека поголемите луѓе не мора нужно подобро да го толерираат алкохолот. Луѓето со прекумерна тежина веројатно веќе имаат одреден степен на оштетување на црниот дроб, што им го отежнува процесот на обработка на алкохолот на нивните тела.
Ограничете го внесот на шеќер. Кога консумирате премногу шеќер, вашето тело го претвора вишокот во масти, кои потоа се акумулираат во црниот дроб. Бидете внимателни и со лековите. „Бидете внимателни со лековите против болки: Дури и во пропишани дози, тие можат да го оштетат црниот дроб ако се земат со премногу алкохол“, предупредува д-р Стерлинг.
Бидете внимателни со додатоците во исхраната со билки, бидејќи некои од нив можат да бидат штетни за црниот дроб. Особено, одредени седативи од билки и додатоци за слабеење може да содржат состојки кои се потенцијално токсични за црниот дроб.
А што е со популарните препарати и методи за „чистење“ или „детоксикација“ на црниот дроб? „Тоа е нешто што ние хепатолозите не го препорачуваме. Нема податоци што потврдуваат дека таквите методи функционираат“, заклучува д-р Стерлинг.
The post Што најмногу го оштетува црниот дроб и како можете да му помогнете да остане здрав? appeared first on Во Центар.
