Недоволното спиење навечер не само што ќе резултира со зголемено чувство на замор во текот на следниот ден. Можно е да бидеме вознемирени од светлината и вообичаената бучава. Експертите велат дека само една ноќ слаб сон може значително да влијае на хемијата на мозокот. Сонот е еден од основните столбови на физичката и менталната благосостојба. Несоницата, честите будења за време на спиењето, недоволната количина на сон значително ги нарушуваат секојдневните когнитивни способности, влијаат на вниманието и фокусот, а во најтешките случаи доведуваат до повреди и сообраќајни несреќи.
Две фази на спиење
Д-р Лизи Хил, клинички физиолог на Универзитетот во Западна Англија (UWE), објаснува дека за време на спиењето, мозокот поминува низ различни фази на спиење наречени NREM (небрзо движење на очите) и REM (брзо движење на очите) , во циклуси од приближно 90-110 минути кај возрасните , при што NREM е поделен на полесни и подлабоки фази.
– REM и NREM имаат различни функции и важно е да добиеме доволни количини од обете фази на спиење за да овозможиме оптимално физичко и психолошко здравје – вели д-р Хил и додава дека оваа комплексна рамнотежа објаснува зошто дури и благиот недостаток на сон може да има сериозни последици врз здравјето на мозокот.
Слаба меморија
– Сонот игра клучна улога во консолидацијата на меморијата, процесот на пренесување на информации од краткорочна во долгорочна меморија . За време на длабокиот сон, особено во бавниот и REM сон, мозокот повторно ги обработува дневните искуства и ги организира, со што ги зајакнува важните врски меѓу невроните. Кога спиењето е прекинато, овој процес е нарушен, што го отежнува задржувањето на нови информации и подоцнежното потсетување на детали. Со текот на времето, хроничната лишување од сон може да ја наруши способноста за учење и точноста на меморијата, вели неврологот д-р Стивен Алдер.
Проблеми со вниманието
Д-р Алдер објаснува дека недостатокот на сон ја намалува активноста во префронталниот кортекс, делот од мозокот одговорен за концентрација, проценка и донесување одлуки.
– Затоа ни е тешко да останеме будни во текот на денот и да го одржиме вниманието. Заморот, исто така, ги забавува реакциите на мозокот, па задачите што бараат помалку ментален напор можат да изгледаат значително понапорни. Дури и една ноќ со лош сон може да го наруши вниманието и да нè доведе во состојба на блага интоксикација, додека долготрајниот недостаток на сон може да биде многу поопасен, што доведува до пропусти во вниманието и грешки на работното место или во сообраќајот – забележува Алдер.
Импулсивни реакции, потешко контролирање на стресот
– REM фазата на спиење е поврзана со обработката на емоциите, а живописните или непријатните соништа се природна реакција на стресни ситуации и начинот на кој мозокот се обидува да ја обработи емоционалната содржина од претходниот ден – објаснува д-р Хил.
Затоа, квалитетниот сон е клучен темел за емоционална стабилност.
– Кога не спиеме доволно, амигдалата (емоционалниот центар на мозокот) станува премногу активна, додека комуникацијата со префронталниот кортекс ослабува. Во оваа состојба, човекот е посклоен кон импулсивни реакции и потешко му е да го контролира стресот или фрустрацијата – забележува д-р Алдер.
Во суштина, мозокот ја губи својата способност ефикасно да ги регулира емоциите, поради што стануваме раздразливи, вознемирени и реагираме бурно дури и на најмала провокација. Лекарите велат дека доволното спиење, 7 до 8 часа навечер, ја обновува оваа невронска рамнотежа и ни помага да останеме смирени и отпорни во ситуации на секојдневен притисок.
Полошо расположение
– Недоволните количини на сон можат да ги намалат нивоата на серотонин и допамин, невротрансмитери кои помагаат во стабилизирање на расположението и мотивацијата, а во исто време да ги зголемат хормоните на стрес како кортизолот. Последиците од оваа хемиска нерамнотежа се раздразливост и лошо расположение, што со текот на времето го зголемува ризикот од развој на анксиозност и депресија. Лошиот сон го влошува расположението, а лошото расположение дополнително го нарушува квалитетот на сонот, со што се создава маѓепсан круг што може значително да ја наруши менталната благосостојба – додава Алдер.
Тешкотија во обработката на информации
За време на спиењето, мозокот организира и интегрира нови информации и ги поврзува со постојното знаење, објаснува д-р Алдер.
– Без доволно одмор, овој процес останува нецелосен, врските меѓу невроните стануваат послаби, а размислувањето станува помалку ефикасно. Сето ова резултира со послаба меморија и разбирање , како и намалена способност за стекнување или примена на нови информации . Недостатокот на сон, исто така, влијае на брзината на комуникација меѓу мозочните клетки, поради што дури и едноставните задачи следниот ден можат да изгледаат многу покомплицирани и потешки отколку што всушност се – забележува докторот.
Влијае на креативноста.
Префронталниот кортекс, кој ги регулира проценката и евалуацијата, е многу чувствителен на губење на сон, истакнува д-р Алдер.
– Кога сме лишени од сон, на овој дел од мозокот му е потешко да ги процени ризиците и последиците. Во исто време, емоционалните центри на мозокот стануваат пореактивни, што доведува до импулсивни или лошо промислени одлуки. Недостатокот на сон, исто така, го ослабува креативното размислување и способноста да се гледаат проблемите од различни агли. Поради сето ова, сложеното донесување одлуки станува значително потешко отколку кога мозокот е одморен – вели д-р Алдер.
Националната фондација за спиење во Соединетите Американски Држави препорачува седум до девет часа сон како оптимална количина на сон за возрасни, истакнувајќи дека постојат индивидуални разлики, според д-р Хил.
Потребата за спиење е индивидуална, советот е да се обидеме да утврдиме колку сон ни е потребен за да се чувствуваме навистина добро и одморено. Добрата хигиена на спиењето и редовните навики на спиење се исто така клучни – објаснува Алдер.
The post Нѐ вознемирува бучавата, светлината, можеби не сме спиеле добро, како недостатокот на сон влијае на мозокот appeared first on Во Центар.
