Дипломатската тензија меѓу Соединетите Американски Држави и Европа го достигнува својот врв, а во центарот на бурата е Гренланд.
Европските дипломати изразуваат зголемена загриженост дека компромис со Вашингтон нема да биде можен, особено откако американскиот потпретседател Џ.Д. Венс презеде клучна улога во преговорите за судбината на овој самоуправен дански остров.
Соочен со бран американски закани за преземање на Гренланд, данскиот министер за надворешни работи Ларс Леке Расмусен и неговиот колега од Гренланд отпатуваа за Вашингтон.
Тие се надеваа на сочувство и смирувачки разговори со државниот секретар Марко Рубио. Наместо тоа, нивниот план се претвори во напната средба во Белата куќа со човекот кого многумина во Брисел го сметаат за најголем противник на ЕУ, потпретседателот Џ.Д. Венс.
„Тој е опасен човек“
Во текот на изминатата година, Венс стекна репутација на отворен непријател на „Стариот континент“. Многу европски влади се плашат од неговото тврдокорно влијание врз претседателот Доналд Трамп, особено кога станува збор за идејата за одземање територија од долгогодишен сојузник.
Од десетте министри и функционери кои анонимно разговараа со „Политико“, никој не го гледа Венс како сојузник, ниту во преговорите за Гренланд, ниту во трансатлантските односи воопшто.
„Венс нè мрази. Тој е оној што се преправа дека е опасен. Фактот дека е таму многу кажува и мислам дека е негативен за исходот од преговорите“, рече еден европски дипломат, кој побара анонимност да зборува отворено за ситуацијата. Најавата дека потпретседателот ќе ги води преговорите за Гренланд ја вознемири европската страна.
Трамп јасно стави до знаење дека сака „сопственост“ на Гренланд од причини поврзани со националната безбедност на САД и дека тоа ќе го постигне преку преговори или, доколку е потребно, можеби дури и со воени средства. Влогот е огромен, не станува збор само за судбината на островот со 57.000 жители или за иднината на Арктикот, туку за самиот опстанок на повоениот западен сојуз.
Фундаментално несогласување
Иако официјалните лица по состанокот изјавија дека разговорите поминале „како што се очекувало“ и дека немало „објавување на војна“, атмосферата била далеку од пријателска.
„Дискусијата не беше толку успешна за да можеме да дојдеме до заклучок каде што нашите американски колеги ќе кажат: „Извинете, тоа беше недоразбирање, се откажуваме од нашите амбиции“, иронично им коментираше данскиот министер Расмусен на новинарите.
Расмусен додаде дека „претседателот има желба да го освои Гренланд“.
„За нас, идеите што не го почитуваат територијалниот интегритет на Кралството Данска или правото на самоопределување на народот на Гренланд се целосно неприфатливи. И затоа сè уште имаме фундаментално несогласување. Се согласивме да не се согласуваме.“
Мала победа за Данците е тоа што прашањето за Гренланд е преместено, барем привремено, од социјалните медиуми, каде што сојузниците на Трамп објавуваат слики од островот обвиткан со американско знаме. Формирана е работна група која ќе се обиде да ја „спушти температурата“ во наредните недели.
Страв од идеологијата на Ванс
Сепак, скептицизмот во европските престолнини останува длабок. Додека Марко Рубио често се опишува како „солиден“ партнер усогласен со европските приоритети, Венс е застрашувачки. Европејците не ги заборавија неговите напади врз украинскиот претседател Володимир Зеленски, ниту неговите остри критики кон Европа за потпирање на американската безбедност.
Некои претставници на ЕУ веруваат дека Венс е всушност поопасен од Трамп бидејќи идеолошки е воден од непријателство кон Европа. Ова претставува ризик не само за Гренланд, туку и за НАТО и Украина.
Дури и Расмусен не се преправаше дека е на повидок договор.
„Не е јасно што воопшто треба да се преговара, бидејќи Американците веќе можат да имаат што сакаат преку постојните воени договори“, рече еден дипломат, алудирајќи на широкиот пристап што САД веќе го имаат на островот, додавајќи: „Единственото нешто што Данска не може да го направи е да каже дека Гренланд може да стане американски“.
Прашањето, сепак, е дали на крајот ќе биде важно што нуди Гренланд ако претседателот и неговиот амбициозен заменик одлучат едноставно да го прифатат.
The post „Венс нè мрази“: Европа во паника, Трамп го испраќа својот „питбул“ на мисија да го заземе Гренланд appeared first on Во Центар.
