Конфликтот меѓу Илон Маск и Мајкл О’Лири на прв поглед изгледа како уште една во низата јавни препирки меѓу две лица познати по нивната остра реторика. Причината беше одлуката на „Старлинк“ и „Рајанер“ да не воведат сателитски Wi-Fi систем во својата флота. Сепак, начинот на кој ескалираше дебатата, вклучувајќи ги и јавните изјави на Маск за евентуалното купување на „Рајанер“ и отстранувањето на О’Лири, покажува дека во оваа приказна има многу повеќе од дебата за опремата на авионите.
Во суштина, станува збор за судир на две бизнис филозофии и два света. Технолошкиот капитализам, кој тргнува од идејата дека иновацијата сама по себе создава вредност, и европската ултраевтина авијација, која препознава само она што директно влијае на цената на билетот и профитот.
Starlink како пригода, а не како суштина
Отфрлањето на Starlink од страна на О’Лири нема никаква врска со техничкиот квалитет на системот. Дури и самиот тој не оспорува дека станува збор за брзо и напредно решение. Проблемот е чисто од деловна природа. Инсталирањето дополнителна опрема значи поголема тежина, дополнителен аеродинамичен отпор и барем минимално поголема потрошувачка на гориво. За повеќето авиокомпании, ова е прифатлив компромис. За Ryanair, не е.
„Рајанер“ не продава искуства, забава или дигитални услуги. Нивниот производ е едноставен. Ниски цени, густи мрежи и висока фреквенција. Сè што не придонесува директно кон таа формула се смета за трошок. Бесплатниот Wi-Fi, дури и кога е технички супериорен, нема јасна финансиска намена во тој модел.
Светскиот поглед на Маск е спротивен. Во неговиот универзум, технологијата е вредност сама по себе, а отфрлањето на иновациите често се толкува како погрешно разбирање на иднината. Тука се појавува фундаменталното недоразбирање. О’Лири не го отфрла Starlink затоа што не го разбира, туку затоа што прецизно ја разбира неговата цена.
Закана за купување како демонстрација на моќ
Кога Маск јавно ја споменува можноста за купување на „Рајанер“, тоа треба да се гледа во светлината на неговото однесување во минатото. Купувањето преку Твитер покажа колку е склонен да користи јавни изјави, провокации и медиумски притисок како дел од поширока стратегија. Кај Маск, линијата помеѓу сериозната намера и изведбата честопати е намерно замаглена.
Во оваа смисла, најавата за купување на „Рајанер“ повеќе личи на покажување моќ отколку најава за вистински потег. Самиот факт што најбогатиот човек во светот вели дека „би можел да ја купи“ најголемата европска авиокомпанија има силен симболичен ефект, без оглед на тоа колку е изводливо сценариото во пракса.
Колку всушност вреди „Рајанер“?
Ова нè доведува до бројките што ја темелат приказната. Пазарната вредност на „Рајанер“ моментално се движи помеѓу 22 и 25 милијарди евра, во зависност од перформансите на акциите. Ова ја става „Рајанер“ меѓу највредните авиокомпании во светот и е далеку пред повеќето европски традиционални превозници.
Во реално сценарио за преземање, секоја понуда би морала да вклучува значителна премија во однос на пазарната цена. Во пракса, ова значи најмалку 30 до 50 проценти повеќе , што би ја зголемило потенцијалната цена на преземање во опсег од 30 до 35 милијарди евра, а можеби и повеќе. Таквата трансакција би била едно од најскапите аквизиции на авиокомпании во историјата.
Постои и дополнителна иронија. Мајкл О’Лири поседува околу четири проценти од акциите на „Рајанер“. Во случај на преземање по премиум цена, „заканата“ на Маск да го отстрани би го направила значително побогат финансиски, потенцијално за неколку стотици милиони евра.
Може ли Маск да купува акции на берзата?
Формално, „Рајанер“ е јавно котирана компанија и никој не може да спречи купување акции на отворениот пазар. Сепак, во пракса, ситуацијата е многу покомплицирана. Секое брзо стекнување на поголем удел автоматски предизвикува обврска за јавно објавување, а надминувањето на одредени прагови, исто така, предизвикува задолжителна понуда за преземање од страна на другите акционери.
Со други зборови, „тивкото“ купување на контролата врз „Рајанер“ не е реална опција. Пазарот и регулаторите би реагирале долго пред Маск да биде во позиција да влијае врз менаџментот на компанијата.
Како би реагирале европските регулатори?
Поважно прашање е реакцијата на регулаторите. Воздушниот сообраќај во Европа не е само пазарна активност, туку и стратешка инфраструктура. Контролата врз најголемата европска авиокомпанија од страна на американски технолошки милијардер би отворила мноштво политички, безбедносни и регулаторни прашања.
Покрај правилата за конкуренција, би стапиле во игра и механизми за контрола на странски инвестиции во стратешките сектори, како и политички притисоци на национално и европско ниво. За разлика од американскиот пазар, каде што често преовладува пазарната логика, во Европската Унија ваквите трансакции се подложени на повеќеслојна и долга контрола. Дури и ако формално бидат дозволени, ваквите купувања би се одвивале под постојан јавен и институционален надзор, со неизвесен исход.
О’Лири како симбол на европскиот модел
Во оваа приказна, Мајкл О’Лири не е само извршен директор на авиокомпанија. Тој е симбол на европски бизнис модел кој не подлегнува на технолошкиот ентузијазам ако тој не донесе директен финансиски ефект. „Рајанер“ е изграден токму врз отфрлање на сè што не влијае на цената на билетот и оперативната ефикасност.
Затоа нападот на Маск не е насочен само кон човекот, туку и кон деловната филозофија што се спротивставува на идејата дека технологијата мора да биде присутна по секоја цена.
Што останува зад јавната врева?
На крајот на краиштата, клучното прашање не е дали Елон Маск ќе го купи „Рајанер“. Тој речиси сигурно нема. Она што го открива овој конфликт е многу поважно. Сè повеќе ќе гледаме судири меѓу технолошките гиганти и традиционалните индустрии, особено во Европа, каде што пазарите и регулативата функционираат според различни правила отколку во Соединетите Американски Држави.
„Рајанер“ и неговиот долгогодишен извршен директор остануваат пример за тоа како европското небо може да биде доминирано без технолошки спектакл. Затоа овој конфликт има тежина што оди подалеку од дебатата за Wi-Fi во летот.
The post Може ли Маск да го купи „Рајанер“: Дали е сериозно или само покажување моќ? appeared first on Во Центар.
