Саудискиот престолонаследник Мохамед бин Салман ја започна оваа година со голем оптимизам, но сè пожестокиот конфликт со Хутите во Јемен сега сериозно ја загрозува безбедноста на кралството и неговите амбициозни планови за трансформација на економијата, објави „Волстрит џурнал“.
На почетокот на годината, Бин Салман беше во Белата куќа, каде што беше топло пречекан од американскиот претседател Доналд Трамп. Дури и по почетокот на војната со Иран, Саудиска Арабија изгледаше релативно добро позиционирана за да може да извезува нафта преку цевковод што го заобиколува блокираниот Ормутски теснец.
Во саботата, најмалку една ракета од Хутите го погоди меѓународниот аеродром во Ријад, при што загинаа најмалку 12 лица и стотици беа повредени, од кои многумина сериозно. Според WSJ, ова е најсмртоносниот поединечен напад врз САД или нивните сојузници од Заливот во конфликтите поврзани со војната против Иран. Меѓу жртвите беше и 28-годишна стјуардеса од Египет која искрвави до смрт откако експлозијата ѝ ја откина раката, а неколку жртви останаа без екстремитети, соопштија официјални лица запознаени со нападот.
Два терминала беа погодени, чии покриви делумно се урнаа. На снимката потврдена од Storyful, патниците може да се видат како одат со куфери покрај траги од крв на подот за време на евакуацијата на аеродромот. Властите пријавија нови напади врз затворениот аеродром во неделата, при што проектил предизвика пожар во Терминал 4 и повредени.
Уште ова лето, саудиските власти им кажаа на новинарите дека ситуацијата со Хутите е под контрола. Сепак, милитантите, кои тврдат дека ги одобруваат саудиските акции против нив, ги напаѓаат аеродромите и енергетските објекти, вклучувајќи го и главниот нафтовод исток-запад и рафинериите.
Конфликтот ги загрозува напорите на Саудиска Арабија да ги направи патувањата и туризмот столб на економијата, а одржувањето на голема меѓународна инвестициска конференција планирана за крајот на месецот е сè понеизвесно. Трошоците од војната веќе го зголемија буџетскиот дефицит и се закануваат да ја турнат економијата во пад.
Начинот на кој Бин Салман ќе се справи со оваа криза ќе има последици далеку над кралството. Саудиска Арабија е еден од главните извори на финансирање за глобалната технолошка индустрија и проектите за вештачка интелигенција, а е и клучна за американската војска поради базите и правата за прелет.
За време на викендот, Трамп им рече на новинарите дека САД се во контакт со Хутите, но дека тие би можеле да се приклучат на саудиските напади врз таа група. „Она што го направија беше многу лошо“, рече американскиот претседател во саботата навечер.
Во неделата, портпарол на војската на Хутите го повтори предупредувањето дека саудиските аеродроми се цел. Саудиските власти велат дека им снемуваат пресретнувачи потребни за одбрана од нови напади.
Засилените напади врз Ријад, кој е оддалечен повеќе од 800 километри од територијата контролирана од Хутите, претворија делови од саудиската престолнина во воена зона. Жителите се засолнуваат додека експлозии се слушаат низ целиот град. Остатоци од пресретната балистичка ракета погодија градинка и комплекс на медицинска клиника во четврток. На вработените во финансискиот кварт, учениците од некои меѓународни училишта и дипломатите им беше наредено да се евакуираат или да се засолнат.
41-годишниот наследник на престолот се движи меѓу силно обезбедувани палати опремени со бункери и е заштитен од лично избран безбедносен тим. Неговото последно јавно појавување беше во вторник, кога даруваше крв како дел од националната акција за дарување.
Саудискиот лидер има малку добри опции, рече Кристијан Коутс Улрихсен, експерт за Персискиот Залив на Институтот Бејкер на Универзитетот Рајс. „Секој воен одговор носи ризик од подлабоко вовлекување во асиметричен конфликт во кој Хутите покажаа дека можат да нанесат значителна и симболична штета“, рече тој.
Бин Салман ја помина последната деценија инвестирајќи во низа проекти со исклучително сложени инженерски барања, кои требаше да ја демонстрираат модернизацијата на кралството и да привлечат инвестиции и туристи. Меѓу нив се футуристичкиот град Неом, огромна зграда во облик на коцка во Ријад и скијачки центар во пустината. Вкупните трошоци се мерат во трилиони долари, што е агресивно за влада со годишен буџет од околу 350 милијарди долари. Трошоците и економската штета од војната со Иран сега ја прават таа пресметка невозможна.
Странските инвестиции се намалија во првите два квартала од оваа година и се далеку зад целта поставена од наследникот на престолот за 2030 година. Зголемените трошоци за одбрана и инфраструктура се закануваат да ги одземат парите потребни за диверзификација на економијата, па дури и планот на кралството да стане центар за вештачка интелигенција сега носи нови ризици бидејќи центрите за податоци станаа мети.
Многу големи проекти се запрени или се преиспитуваат. Во јануари, Саудиска Арабија се откажа од домаќинството на Азиските Зимски игри во 2029 година и сè уште треба да најде начин да го финансира Светскиот саем Експо 2030 и Светското првенство четири години подоцна.
Според „Капитал економикс“, делот од саудиската економија кој не е поврзан со нафтата бил помал во вториот квартал отколку во првиот. Саудиското Министерство за финансии сега очекува пад на БДП од 3,6 проценти во 2026 година.
Порано оваа година, кралството успеа да пумпа нафта преку пустината до Црвеното Море за да ја избегне блокадата на Ормутскиот теснец од страна на Иран, а исто така имаше корист и од повисоките цени. Сепак, во јули, Хутите прогласија поморска блокада на Саудиска Арабија, загрозувајќи го бродарството во Црвеното Море, а во септември беше нападнат нафтоводот Исток-Запад, главниот саудиски излез покрај Ормуз. После тоа, тие ја најдоа авијацијата како цел. Аеродромот „Крал Халид“ во Ријад беше погоден најмалку четири пати.
Бин Салман ја вклучи Саудиска Арабија во граѓанската војна во Јемен во 2015 година, поддржувајќи ја меѓународно признатата влада во нејзината борба против Хутите. Интервенцијата предводена од Саудиска Арабија вклучуваше разорни воздушни напади што го разгореа конфликтот и ги поттикнаа нападите на Хутите врз кралството. Двете страни се бореа до застој и примирје во 2022 година.
Ново насилство избувна откако Бин Салман се обиде да го ограничи конфликтот со Иран. Според WSJ, повикувајќи се на извори запознаени со разговорите на кралството, Саудиска Арабија се борела да покрие огромна област со воздушна одбрана и преместила батерии за да ги заштити палатите и енергетската инфраструктура. Престолонаследникот им рекол на советниците да го одржат дипломатскиот канал отворен со Иран.
Во текот на пролетта и летото, Хутите стануваа сè повоинствени. Саудиските разузнавачки информации укажуваа дека Иран активно врши притисок врз нив да влезат во војната, иако некои саудиски претставници проценија дека Хутите веќе претрпеле значителна воена штета во нападите на САД и Израел минатата година и дека ќе донесат одлуки во свој интерес, а не во интерес на Иран.
Во август, Хутите започнаа офанзива за заземање на територијата по должината на брегот на теснецот Баб ел-Мандеб на влезот во Црвеното Море. Кралството, загрижено од ескалацијата, не испрати воздушна поддршка до сојузниците на Јемен кои се обидуваа да го одбранат стратешкиот пристанишен град Моку. Градот падна, како и другите клучни позиции на брегот.
И покрај напорите на Бин Салман да изгради односи со Трамп, вклучително и ветување за инвестирање на околу еден трилион долари во САД, Вашингтон досега ги отфрли неговите барања за воена помош во потиснувањето на Хутите, иако испрати воени советници. Кралството побара помош од воениот сојузник Пакистан, бара низ целиот свет воздушна одбрана и се обидува да регрутира странски борци за да им помогне на своите јеменски сојузници. Во исто време, тој сè повеќе испитува дали има простор за дипломатско решение на конфликтот, кој инаку би бил тешко да се контролира, според WSJ.
The post Мохамед бин Салман се сели меѓу палати со бункери, Саудиска Арабија останува без пресретнувачи за одбрана од Хутите appeared first on Во Центар.
