Меѓународната изложба EXPO, Српската православна црква (СПЦ), автопатите во ентитетот Босна и Херцеговина, Република Српска, како и Канцеларијата за Косово.
За сето ова, меѓу другото, српската држава потрошила пари од буџетската резерва. Според правилата, овие средства треба да се користат за непредвидени трошоци. Но, од почетокот на 2026 година, средствата од буџетската резерва се издвоени со одлуки на српската Влада повеќе од 130 пати, откри Радио Слободна Европа (РЕЛ).
До објавувањето на овој напис, ниту Владата ниту Министерството за финансии на Србија не одговорија зошто беше потребно толку многу пати да се користат средствата од резервата. Износите доделени на разни корисници на државната каса надминаа 122 милиони евра. И ова е само дел од парите.
Причината е што, во повеќе од 30 владини одлуки објавени во Службен весник, износот што треба да се земе од резервата не е прецизно утврден.
„Премногу широка употреба и недоволно транспарентна“, вака Фискалниот совет, независно тело кое ги надгледува државните финансии, го опишува трошењето на буџетската резерва во своите извештаи.
Радио Слободна Европа дава преглед на тоа како била потрошена буџетската резерва во текот на 2026 година.
Покрај итни трошоци – како што се лекување на граѓани надвор од Србија, снабдување со вакцини или купување резерви на гориво во текот на месеците на глобалната енергетска криза – пари се издвоени и за големи проекти кои веќе имаат свое место во буџетот, како што е ЕКСПО.
Милиони за ЕКСПО исто така од буџетските резерви
Илјадници работници и стотици машини моментално работат на едно од најголемите градилишта во Србија, во населбата Сурќин во Белград. Комплексот се гради за Меѓународниот специјализиран саем ЕКСПО, чиј домаќин ќе биде Белград следната година, во 2027 година.
Изградбата на објекти за ЕКСПО е една од најголемите категории во овогодинешниот Закон за буџетот.
Но, покрај редовните планирани средства, од буџетските резерви се издвојуваат и милиони евра. Парите за ова се издвоени четири пати.
Над 11,8 милиони евра се издвоени за Републичката дирекција за води и Електростопанството на Србија, меѓу другото, за изградба на крајбрежна заштита во близина на Сурќин и за кабелски водови на Националниот стадион.
Во меѓувреме, во две одлуки, утврдениот износ е само 1.000 динари (околу 10 евра).
Ова беше направено за „поддршка на имплементацијата“ на проектот EXPO и изградбата на објекти во областите Б и Е, каде што се наоѓаат изложбените павилјони и српскиот национален павилјон. Сепак, ова не значи дека Министерството за финансии всушност ќе одвои само 1.000 динари. Ова е таканаречен „технички“ износ, што отвора можност за распределба на средства за таа буџетска ставка. Износот ќе биде утврден подоцна.
„Ова значи дека всушност се отвора ставка во буџетот и се планира да се издвојат поголеми средства. Ако таква ставка се отвори без одобрение од Собранието и без разгледување на буџетот, тогаш се работи за злоупотреба на законот“, вели економистот Горан Радосављевиќ.
Додека владата, предводена од претседателот Александар Вучиќ, го опишува ЕКСПО како „историски проект и симбол на иднината“, дел од јавното мислење го поврзува овој проект со обвинувања за корупција и недостаток на транспарентност.
Градежните работи, врз основа на посебен закон, се доделуваат на компании без отворање тендери, додека некои опозициски партии и активисти на граѓанското општество оценија дека договорите се доделуваат на компании блиски до владата.
Поради оваа причина, во последните месеци тие бараат меѓународните организатори повторно да размислат за одржување на ЕКСПО во Србија.
Организацијата што го организира овој меѓународен саем во Белград не одговори на прашањата во врска со финансирањето на изградбата на ЕКСПО од буџетските резерви, како и на обвинувањата за недостаток на транспарентност.
Нѐ упатија до Министерството за финансии, кое исто така не ни одговори.
Милиони за храмот на Свети Сава
Српската православна црква (СПЦ), како најголема верска заедница во Србија, од почетокот на годината добила средства од буџетската резерва најмалку шест пати.
Обезбедени се околу два милиони евра, преку донација од Генералниот секретаријат на Владата, за завршување на изградбата на храмот Свети Сава во Белград.
Одлуката беше објавена два дена пред потпишувањето на договорот меѓу Владата на Србија и Српската православна црква, со кој, на 28 јуни, беше договорено завршувањето на изградбата на храмот да се финансира од државниот буџет.
Неговата изградба започнала пред повеќе од 90 години и е опишан како најголемиот православен храм во Србија.
Државата досега инвестираше неколку милиони евра во овој проект, но нема точни податоци за тоа колку чинеше неговата изградба.
Донации за епархиите на Српската православна црква надвор од Србија
Три донации од буџетската резерва во текот на 2026 година се доделени на епархии на Српската православна црква надвор од границите на Србија.
На Бихаќско-петровачката епархија во Босна и Херцеговина ѝ се доделени околу еден милион евра „финансиска помош“.
Истата оваа епархија, еден месец пред да ја прими донацијата, го одликуваше претседателот на Србија, Александар Вучиќ, со „Орден на млади маченици“, за „покажаната милосрдност и големата љубов кон оваа епархија и манастирот Рмањ“.
Будиската епархија на Српската православна црква во Унгарија доби и помош преку Генералниот секретаријат на Владата на Србија, во износ од околу 300 илјади евра. Околу 200 илјади евра беа издвоени за реставрација на патријаршиската резиденција во Даљ, Хрватска. Владата издвои и средства за изградба на две цркви во населби во Србија, каде што напролет се одржаа локални избори.
За црквата во Клокочевц, во близина на Мајданпек, во источна Србија, се донирани околу 150.000 евра. За изградбата на црквата во Лучан, во западна Србија, се издвоени околу 128.000 евра.
Во меѓувреме, преку Министерството без ресор за меѓународна економска соработка, предводено од прорускиот министер Ненад Поповиќ, кој е вклучен на црната листа на САД, се издвоени околу 500 илјади евра за „донации за цркви во земјата и странство со цел подобрување на нивната општествена положба“.
Ова ја продолжува досегашната практика на финансирање на Српската православна црква од резервите на државниот буџет, во месеците кога црквата застана на страната на владата и ги опиша масовните протести против владата како обид за дестабилизација на државата.
Српската православна црква не одговори на прашањата на Радио Слободна Европа во врска со државното финансирање и како се трошат овие средства.
Многу неизвесно за Косово
Четири одлуки на Владата на Србија, усвоени од почетокот на годината, предвидуваат средства од буџетската резерва да бидат префрлени на Канцеларијата за Косово.
Над 400 илјади евра се издвоени за „поддршка на претприемништвото кај младите и жените“, додека нешто повеќе од 75 илјади евра се издвоени за социјална помош за раселените Срби од Косово.
Канцеларијата, исто така, доби средства од буџетската резерва за помош на граѓаните од српска националност кои се во затворите во Косово.
За ова се издвоени над 130.000 евра, како помош за оние кои Белград ги смета за жртви на „наместени судења покренати со цел политички прогон“.
Меѓу овие процеси се споменуваат и судења за наводни злосторства извршени за време на војната во Косово во 1998-1999 година, за кои Србија негира одговорност.
Во една од одлуките за користење на буџетската резерва за Косово, износот не е прецизиран. Станува збор за изградба и реконструкција на станбени згради во Косово. Канцеларијата за Косово во српската влада не одговори на прашањата на Радио Слободна Европа за деталите: колку пари се издвоени од резервата и каде и како ќе се потрошат.
Под капата на оваа Канцеларија, работат српските институции во Косово, кои властите во Приштина ги сметаат за нелегални. Тендерите за инфраструктурни работи во областите со српско мнозинство ги спроведуваат Привремените општински тела, основани според српскиот закон.
Тие работеа во Косово до 2024 година.
Подоцна, заедно со други српски институции, косовските власти ги затворија, тврдејќи дека се паралелни и нелегални. Сепак, тие продолжија да работат од алтернативни локации во пограничните градови во Србија.
Донација за автопатот во Република Српска
Околу 10 милиони евра од буџетската резерва беа префрлени во соседната земја на почетокот на јули. Со овие средства, Србија помогна во изградбата на автопатот од Рача до Бјелина, во ентитетот Република Српска во Босна и Херцеговина.
Завршувањето на работите на овој дел, долг околу 20 километри, е одложено, а роковите се поместени. Автопатот е во изградба од 2019 година од двете страни на границата, со цел да се поврзе Белград со Бања Лука. Делницата Бјелина-Рача чини околу 180 милиони евра. Србија обезбедува 80 проценти од средствата, додека Република Српска ги покрива преостанатите 20 проценти.
Главен изведувач е компанијата „Интеграл Инжењеринг“, од Лакташи во близина на Бања Лука. Оваа компанија беше под санкции на САД од октомври 2022 година, поради сомневања за корупција во градежниот сектор и врски со поранешниот претседател на ентитетот, Милорад Додик. Санкциите против компанијата беа укинати во 2024 година.
The post На што троши Србија милиони од буџетските резерви? appeared first on Во Центар.
Пронајдете не на следниве мрежи:
