Заканите на американскиот претседател Доналд Трамп за преземање на Гренланд во европските влади повеќе не се перцепираат како обична реторика, туку како сериозна можност.
Политичката елита, која до неодамна ги игнорираше засилените изјави на американскиот претседател, сега очајно бара начин да го запре, пишува Политико.
Дипломатски извори од ЕУ потврдуваат дека ситуацијата е алармантна.
„Мора да бидеме подготвени за директна конфронтација со Трамп. Тој е во агресивен режим и ние мора да бидеме подготвени“, рече дипломат запознаен со дискусиите.
Тензиите дополнително се зголемија откако американскиот државен секретар Марко Рубио објави дека следната недела ќе разговара за аквизицијата на Гренланд од страна на САД со данските претставници, а Белата куќа соопшти дека би претпочитала преговори, но не ја исклучи воената опција.
Како одговор на тоа, европските дипломатски напори се интензивираа. Францускиот министер за надворешни работи Жан-Ноел Баро потврди дека разговарал за заеднички европски одговор со своите колеги од Германија и Полска.
„Она што е во прашање е прашањето како Европа, ЕУ, може да се зајакне за да ги спречи заканите и обидите за закана на нејзината безбедност и интереси. Гренланд не е на продажба ниту за земање… затоа заканите мора да престанат“, изјави Баро за новинарите.
„Политико“ разговараше со голем број функционери, дипломати и експерти за да истражи какви опции има на располагање Европа. Чувството на немоќ, според „Политико“, е сеприсутно.
„Сите се целосно запрепастени и не се свесни што всушност имаме. Никој навистина не знае што да прави бидејќи Американците можат да прават што сакаат. Но, сега ни требаат одговори на овие прашања. Не можеме да чекаме три, пет или седум години“, рече поранешниот дански пратеник.
Опција 1 – Барање компромис
Трамп ја оправдува својата желба за Гренланд како витален безбедносен интерес на САД и ја обвинува Данска дека не прави доволно за да ја заштити од растечката кинеска и руска воена активност на Арктикот. Затоа, договореното решение, кое би му овозможило на Трамп да се претстави себеси како победник, а на Данска и Гренланд да го спасат образот, би можело да биде најбрзиот излез од кризата.
Поранешен висок функционер на НАТО посочи дека алијансата би можела да посредува меѓу страните, како што правеше во споровите меѓу Турција и Грција. Американскиот амбасадор во НАТО, Метју Витекер, рече дека Трамп и неговите советници не веруваат дека Гренланд е соодветно обезбеден.
„Како што се топи мразот и се отвораат патишта во Арктикот и на Далечниот Север… Гренланд станува многу сериозен безбедносен ризик за копното на Соединетите Американски Држави.“ Затоа, сојузниците разгледуваат нови понуди до Трамп, како што се забрзување на трошоците за одбрана на Арктикот, одржување повеќе воени вежби и распоредување трупи за да се уверат САД. Двајцата дипломати ја споменаа и можноста за воспоставување шема „Арктичка гарда“, врз основа на постојните иницијативи во Источна Европа.
Трамп е привлечен и од огромните минерални наоѓалишта, како и од потенцијалните резерви на нафта и гас. Сепак, експлоатацијата на ресурсите на негостољубив терен е исклучително тешка и скапа. Данските претставници со години безуспешно се залагаат за европски инвестиции во Гренланд, но сега, според еден дипломат од ЕУ, тој став почнува да се менува.
Опција 2 – Финансиска инјекција во Гренланд
Администрацијата на Трамп отворено го поддржа движењето за независност на Гренланд, со идеја дека островот, по отцепувањето од Данска, ќе потпише договор со САД и ќе биде преплавен со американски пари. Иако не ја исклучува можноста за воена сила, Трамп инсистира дека би претпочитал доброволно да го преземе Гренланд. Затоа, ЕУ и Данска се обидуваат да ги убедат жителите на Гренланд дека можат да им понудат подобар договор.
Според нацрт-предлогот на Европската комисија, Брисел планира да ги зголеми трошоците за Гренланд повеќе од двојно од 2028 година. Во седумгодишниот период, потрошувачката би се зголемила на 530 милиони евра, а островот би можел да аплицира за дополнителни 44 милиони евра од фондовите на ЕУ. Поддршката, која досега беше фокусирана на социјална заштита и образование, би се проширила и на развој на капацитети за експлоатација на минерални ресурси.
„Имаме многу, многу луѓе под линијата на сиромаштија, инфраструктурата во Гренланд заостанува, а нашите ресурси најчесто се експлоатираат без добра добивка за Гренланд, но пред сè за данските компании“, рече Куно Фенкер, пратеник од опозицијата од Гренланд кој ја поддржува независноста. Атрактивна понуда од Данска и ЕУ би можела да биде клучот за да се држат Гренландците подалеку од американскиот дофат.
Опција 3 – Економски контра-штрајк
Уште од првиот мандат на Трамп, Европа интензивно размислува за безбедноста без активно учество на САД.
„Тешко е, но е можно. Но, не знам дали некој сериозно размислувал за обезбедување на европската безбедност од Америка. Тоа е едноставно лудо“, рече Томас Крозби, американски воен експерт на Кралскиот дански колеџ за одбрана.
ЕУ има на располагање моќна алатка – Инструментот против принуда, еден вид „трговска базука“ создаден веднаш по првата администрација на Трамп. Тој ѝ овозможува на Унијата да возврати на трговската дискриминација. Брисел веќе се закани дека ќе го примени, но се повлече откако постигна договор. Со оглед на тоа што САД сè уште воведуваат царини, ЕУ би можела повторно да го активира механизмот.
„Имаме извоз во Соединетите Американски Држави малку над 600 милијарди евра, а за околу една третина од тие стоки имаме пазарен удел од повеќе од 50 проценти, и сосема е јасно дека ова е моќ во наши раце“, истакна Бернд Ланге, претседател на Трговскиот комитет на Европскиот парламент. Сепак, клучното прашање е дали Трамп би поверувал дека ЕУ овој пат е сериозна.
Опција 4 – Испраќање војска
Ако САД се одлучат за воена опција, Европа малку може да направи.
„Тие нема превентивно да ги нападнат Американците… бидејќи тоа би бил чин на војна“, објасни Крозби.
Сепак, според данскиот Постојан правилник од 1952 година, во случај на напад врз данска територија, армијата треба „веднаш да започне борба, без да чека или да бара наредби“.
Еден дипломат од ЕУ предлага европските земји, на барање на Данска, да размислат за испраќање сили на Гренланд за да ги зголемат потенцијалните трошоци за воена акција на САД. Иако овие сили нема да можат да ја спречат инвазијата, тие би дејствувале како средство за одвраќање.
„Може да има ефект таму каде што има групи луѓе кои физички се пречкаат, како што е ситуацијата на плоштадот Тјенанмен, што потенцијално ќе ја принуди американската војска да употреби сила или да се повлече“, рече Крозби.
Сепак, тој предупредува дека таквата стратегија носи висока цена: „Ова е целосно неистражена област, но сосема е можно да бидат изгубени човечки животи во обид да се отфрли американското барање за контрола врз Гренланд“.
The post Ова е планот на Европа да го одбрани Гренланд од Трамп: Постојат четири опции, од кои едната е ВОЕНА appeared first on Во Центар.
