Една стара поговорка вели дека „не е злато сè што свети“, но во Иран денес тоа не е вистина. По 12-дневната војна со Израел, граѓаните масовно инвестираат во злато и други „безбедни засолништа“, плашејќи се од инфлација, санкции и економска неизвесност.
Трговците во Големата чаршија во Техеран велат дека секој нов наслов за обновените санкции на Обединетите нации, падот на ријалот или обновените регионални тензии предизвикал бранови луѓе да купуваат таканаречени „средства за складирање вредност“. Тие вклучуваат долари, злато, сребро, дијаманти, криптовалути и, во помала мера, акции.
Мансур, 28-годишен трговец со злато и накит на пазарот, изјави за АП дека никогаш не видел таква побарувачка.
„Во изминатите две недели продадов шест килограми злато на обични луѓе, што е ново искуство за мене“, рече Мансур, кој се согласи да зборува само под услов неговото име да биде користено од страв од одмазда, додавајќи:
„Луѓето брзаат да купуваат затоа што се плашат дека нивните заштеди ќе изгубат вредност.“
Бехзад Рашванд, 57-годишен маж, рече дека го гледа златото како единствена заштита од галопирачката инфлација во Иран.
„Во моментов го гледам златото како најдобар начин за зачувување на вредноста. Секогаш кога заработувам пари, ги претворам во злато“, додаде тој.
Во текот на летото, златните прачки од еден грам, 18-каратно злато чинеа околу 115 милиони ријали, или околу 100 долари. Златните прачки се продаваа за повеќе од 1.000 долари, а сребрените инготи од 1 килограм се продаваа за речиси 2.000 долари. Во саботата, цената на златните монети во Иран за прв пат надмина 1,2 милијарди ријали. Малите сребрени прачки од 100 грама станаа популарна почетна инвестиција за семејствата од средната класа.
Фатеме Парса, мајка на две деца, сега се кае што го искористила своето наследство за да купи стан во Техеран. Иако недвижностите остануваат вредни во некои населби на Техеран, банкарските кредити и заштедите на луѓето не се во чекор со огромните зголемувања на цените.
„Со оглед на порастот на глобалната цена на златото, понекогаш посакувам да не купив злато наместо тоа, моите средства ќе растеа многу повеќе од недвижностите. Сега се чини дека инвестирањето во сребро би можело да биде исплатливо, особено за иднината на моите деца“, изјави тој.
Извештаите за масовни отпуштања во иранската економија, кои произлегуваат од проблеми со електричната енергија, побарувачката на потрошувачите и санкциите, циркулираат со месеци. Амир Рамезани, еден од водечките трговци со злато во Техеран, вели дека некои побогати семејства почнале да продаваат дел од своите средства за да преживеат.
Златото и среброто добија особено значење откако САД почнаа да ги заоструваат мерките против иранските продавачи на криптовалути, една од опциите на кои Иранците се потпираат за да ги заштитат своите финансии.
„Секогаш кога имам доволно пари за штедење, веднаш ги претворам во злато“, рече Хамид Сафари, продавач на аудио опрема, додавајќи:
„Низ историјата, златото не само што ја задржало својата вредност, туку и растело. Треба да учиме од историјата ако сакаме да изградиме подобар живот.“
Пошироката иранска економија продолжува да биде под силен притисок од меѓународните санкции кои го прекинаа протокот на инвестиции и го ограничија пристапот до глобални финансии. Годините ограничувања ја ослабнаа домашната индустрија и ги доведоа клучните сектори во борба за модернизација. А за оние кои сакаат да изнесат пари од земјата, цврстата валута и накитот остануваат меѓу ретките начини да го сторат тоа.
Постои уште една причина зошто Иранците не сакаат да зборуваат за тоа, а тоа е можноста дека треба да можат да понесат пари со себе во случај на нова војна. Се верува дека десетици илјади Иранци што живеат во Техеран избегале од главниот град за време на 12-дневната војна, упатувајќи се кон внатрешноста или север.
Кога пристигнаа, открија дека некои области се преполни со новодојденци, со празни или нефункционални банкомати. Многумина ги имаа земено сите заштеди што можеа брзо да ги зграпчат.
The post Сè што свети не е злато – освен во Техеран! Иранците „сè што заработуваат го претвораат во злато“, вреднувајќи го повеќе од недвижнини appeared first on Во Центар.
