Групата Хамас разгледува нов предлог за разоружување на своите борци во Појасот Газа, што би претставувало голема отстапка и би го отворило патот за планот на американскиот претседател Доналд Трамп за обнова на воено разурнатата енклава.
Начинот на кој Хамас ќе одговори, што се очекува во наредните денови или недели, има огромни последици за двата милиони жители на Газа, кои живеат во мрачна неизвесност откако стапи на сила прекинот на огнот пред речиси шест месеци.
Основачката повелба на Хамас повикува на вооружен отпор кон Израел, а движењето досега не сакаше да се откаже од арсеналот, вклучувајќи ракети, противтенковски проектили и експлозиви, што лежи во самата срж на неговиот идентитет.
Затоа е далеку од сигурно дека Хамас ќе ги исполни барањата. Хамас веќе јасно стави до знаење дека не е задоволен од предлогот што моментално се разгледува со поддршка на САД.
Американско-израелската војна против Иран дополнително ги комплицира напорите за Газа, заканувајќи се со понатамошни одложувања бидејќи го привлекува вниманието кон регионот.
Во меѓувреме, клучните компоненти од планот на Трамп, првенствено обновата на опустошената територија, остануваат блокирани.
„Иднината на Газа сега целосно зависи од тоа дали Хамас ќе го деактивира своето оружје. Навистина сме на пресвртна точка“, изјави оваа недела американскиот амбасадор во Обединетите нации, Мајк Валц, во обраќањето пред Советот за безбедност.
Прекинот на огнот од 10 октомври имаше за цел да стави крај на повеќе од двегодишната војна и да започне поширок процес за ставање крај на дведецениското владеење на Хамас и обнова на Газа.
Прекинот на огнот ги запре најжестоките борби и го зголеми протокот на многу потребната хуманитарна помош во Газа, носејќи барем малку олеснување за населението.
Но, според локалните здравствени претставници, во израелските напади оттогаш загинаа речиси 700 Палестинци, а Израел сè уште контролира повеќе од половина од Газа. Израел тврди дека нападите се одговор на прекршувањата на прекинот на огнот.
Долгорочните елементи од американскиот план за прекин на огнот од 20 точки сè уште не се спроведени.
Планот предвидува распоредување на меѓународни мировни сили под мандат на ОН и формирање на палестински полициски сили обучени во странство, пристигнување на неодамна назначен палестински технократски комитет кој би управувал со секојдневните работи во Газа, дополнително повлекување на израелските трупи и повеќегодишен план за реконструкција.
Разоружувањето на Хамас е клучно за сите овие чекори. Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека нема да има напредок без разоружување, а многу земји-донатори се двоумат да испратат пари или војници за планот за Газа додека постои ризик од обнова на конфликтот.
Во планот на Трамп од 20 точки се наведува дека целата „воена, терористичка и офанзивна инфраструктура на Хамас, вклучувајќи тунели и постројки за производство на оружје“ во Газа мора да биде уништена. Исто така, се наведува дека оружјето мора „трајно да се исклучи од употреба“.
Израел и САД велат дека оваа формулација е јасна и дека Хамас мора да го предаде целото свое оружје.
Хамас се стреми да направи разлика помеѓу „тешко“ оружје, како што се ракетите, и „лесно“ оружје како што се пушки и пиштоли, според официјални лица и медијатори на Хамас, кои зборуваа под услов на анонимност поради чувствителноста на преговорите.
Движењето, исто така, сака секоја евентуална демилитаризација да биде поврзана со повлекувањето на израелските трупи.
Николај Младенов, директор на Комитетот за мир поддржан од САД, ново тело под водство на Трамп кое го надгледува прекинот на огнот, оваа недела му рече на Советот за безбедност на ОН дека на Хамас му е презентиран предлог поддржан од медијаторите Турција, Катар и Египет.
„Во моментов се водат сериозни дискусии“, рече тој.
Младенов рече дека предлогот повикува на „целосно декомуницирање“ на целото оружје на Хамас и ставање на безбедносните прашања во Газа под целосна контрола на нов технократски одбор.
Според него, разоружувањето би започнало со „најопасното оружје“, вклучувајќи ракети, експлозиви и автоматски пушки, а подоцна би го вклучило и „личното оружје“.
Процесот би следел по постепеното повлекување на израелските сили.
Разоружувањето нуди „единствениот можен пат напред“ за обнова и успех на новиот палестински управен одбор, рече Младенов. „За народот на Газа, импликациите се длабоки“.
Одговорот на Хамас засега е прилично резервиран.
Басем Наим, висок функционер на Хамас, остро го обвини Младенов дека е на страната на Израел. Во објава на Платформа X во четврток, тој рече дека пратеникот „се обидува да биде поголем крал од самиот крал, обидувајќи се сè да го поврзе со прашањето за оружјето“.
Други претставници на Хамас, кои исто така зборуваа под услов на анонимност, изјавија дека „во принцип“ го прифаќаат новиот предлог, со резерви за одредени делови од планот.
Тие рекоа дека одговорот на движењето ќе содржи амандмани за да се решат нивните загрижености, вклучително и отсуството на „клучни“ гаранции дека Израел ќе ги запре нападите во Газа и нема да ја обнови војната.
Не е јасно кога Хамас официјално ќе одговори на предлогот.
Оваа неизвесност сигнализира дека би можеле да следат повеќе одложувања, или уште полоши сценарија, за населението на Газа, изморено од војната.
Двегодишната израелска офанзива, започната по нападот на Хамас врз јужен Израел на 7 октомври 2023 година, уништи големи делови од Газа и расели околу 90 проценти од населението. Стотици илјади луѓе сè уште живеат во шатори, неспособни да ги обноват своите домови или животи и целосно зависни од хуманитарна помош.
Доколку преговорите се пролонгираат, тоа ќе значи понатамошни одложувања во обновата на Газа и поголем ризик од обнова на војната.
The post Хамас разгледува предлог за разоружување во Газа што би го отворил патот за планот на Трамп appeared first on Во Центар.
