Годината што е зад нас ќе биде запаметена како „моментот“ во кој климатската криза стана опиплива реалност за милиони луѓе низ целата планета. Според податоците од Обединетите нации и списанието „Форбс“, 2025 година е обележана како глобална „пресвртница“, обележана со еколошки катастрофи кои не поштедиле ниту еден континент, без оглед на економската сила, степенот на подготвеност или географската локација.
Според извештајот на ОН, климатските и еколошките катастрофи сега погодуваат просечно 124 милиони луѓе годишно, што е зголемување од дури 75 проценти во споредба со периодот од пред десет години.
Најмалку развиените земји и малите островски држави во развој носат повеќе од двојно поголем товар од климатските промени. Во тие земји, процентот на смртни случаи поврзани со катастрофи се искачи на 26. Како што предупреди генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, при објавувањето на извештајот, интензивирањето на климатските влијанија создава глобална развојна криза, со што се преоптоварува инфраструктурата, прехранбените системи и фискалната отпорност.
Директните економски загуби изнесуваат околу 200 милијарди евра годишно, додека вкупната штета, вклучувајќи го и уништувањето на екосистемот, надминува два трилиони евра годишно.
Ова се петте природни катастрофи што ја одбележаа 2025 година, а тие се рангирани врз основа на влијанието што го имаа врз луѓето, економските загуби, како и ризикот од нивно повторување:
5. Долгорочните суши доведоа до нарушување на прехранбениот систем
Експертите предупредуваат дека климатската криза повеќе не е проблем што ни се заканува во иднина, туку е нашата реалност во сегашноста. Настаните од 2025 година покажуваат дека одложувањето на мерките за заштита и прилагодување на климата не само што ја загрозува животната средина, туку и глобалната економија, здравјето на населението и меѓународната стабилност.
Податоците од Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации покажаа дека сушата останува најразорната „климатска закана“ за земјоделството, одговорна за повеќе од 30% од загубите на земјоделски култури во светот.
Таа реалност се засили во 2025 година, кога продолжена суша ги зафати западните Соединети Држави, Бразил, јужна Африка и Медитеранот, намалувајќи ги приносите на земјоделските култури и забрзувајќи ја инфлацијата на цените на храната.
Според извештајот на ОН од 2025 година, кој се базира на голем број различни анализи, сушите во 2025 година не се минливи, туку бавно растечка глобална катастрофа.
4. Тропски циклони во Индо-Пацификот
Тропските циклони станаа поразорни, повлажни и помалку предвидливи во 2025 година. Според списанието „Британика“, последователните и невообичаено интензивни циклони и монсунски системи низ Јужна и Југоисточна Азија убија повеќе од 1.600 луѓе во текот на ноември и декември.
Милиони луѓе се раселени, а системите за одговор при катастрофи се преоптоварени.
Земји како Шри Ланка, Индонезија, Тајланд, Филипините и Виетнам беа најтешко погодени, а бурите постојано го погодуваа истиот регион.
Поради тие последователни бури, штетите во овие региони се зголемија дури и пред тие да можат барем малку да се опорават од катастрофите.
Циклонот Дитва ја опустоши Шри Ланка и покрај умерената брзина на ветерот, уништувајќи околу 15.000 домови и погодувајќи повеќе од еден милион луѓе.
„Британика“ забележува дека потоплиот воздух богат со влага и намалените промени на ветерот ги поттикнале овие бури, додека уништувањето на шумите и ослабената инфраструктура ги зголемиле загубите.
3. Ураганот Мелиса предизвика хаос во Јамајка
Ураганот Мелиса, кој предизвика хаос во Јамајка кон крајот на октомври, се издвои на листата како една од најзначајните климатски катастрофи во 2025 година, бидејќи покажа како екстремните услови можат да предизвикаат хаос во економиите на малите острови.
Катастрофален ураган од петта категорија ги погоди Карибите на 28 октомври 2025 година, најразорно ја погоди Јамајка, станувајќи најсилната бура што некогаш го погодила островот, со ветрови со брзина до 295 км/ч што предизвикаа огромни штети, поплави и жртви во Јамајка, Хаити и Куба, предизвикувајќи прекини на електричната енергија и колапс на инфраструктурата, а стотици илјади луѓе беа евакуирани.
Мелиса беше една од најсилните бури во Атлантикот, со рекорден притисок и ветрови, најсилната што ја погодила Јамајка досега. Зад себе остави пустош, уривање покриви, уривање на далноводи и оштетување на болници. Штетата се проценува на околу 30% од БДП на земјата, а се очекува да бидат потребни месеци за да се процени и обнови.
Ураганот предизвика повеќе од 30 смртни случаи низ Карибите, главно во Хаити (25) и Јамајка (8). Поради огромната количина на дожд, реките се излеаја (особено во Хаити). Стотици илјади луѓе беа евакуирани на Куба, а многу туристи беа заробени во Јамајка.
Освен физичките загуби, ураганот Мелиса откри подлабока и често занемарена цена. Според „Гардијан“, ураганот предизвикал широко распространета психолошка траума, при што клиницистите пријавиле зголемување на случаите на анксиозност, депресија и посттрауматски стрес, особено кај раселените семејства и работниците на првата линија.
Иако обврзниците за катастрофи и финансирањето за обнова помогнаа во справувањето со загубите во инфраструктурата, експертите предупредуваат дека само обновата на домовите и патиштата не може да ја поправи менталната и социјалната штета што преостанува.
2. Катастрофалните поплави доведоа до масовно раселување
Поради катастрофалните поплави што ја погодија Јужна Азија во 2025 година, голем број луѓе беа принудени да се иселат, а оваа климатска промена доведе и до голем број смртни случаи во светот.
Според Канцеларијата на ОН за намалување на ризиците од катастрофи, поплавите учествувале со околу 40 проценти во сите катастрофи поврзани со временските услови во 2025 година.
Најтешкиот товар паѓа врз густо населените региони со пониски приходи. Во Јужна Азија, исклучително интензивната сезона на монсуни предизвика пустош низ Пакистан и делови од Индија.
Според УНИЦЕФ, обилни дождови и ненадејни поплави во Пакистан помеѓу крајот на јуни и средината на септември одзедоа 946 животи, вклучувајќи 255 деца, а повредени се повеќе од 1.000 луѓе, од кои многу деца.
Околу четири милиони луѓе беа погодени од поплавите во 2025 година, а илјадници земјоделци претрпеа голема материјална штета.
1. Екстремни топлотни бранови
Екстремната топлина го зазема првото место како најсмртоносен и најраспространет климатски ризик во 2025 година. Светската метеоролошка организација потврди дека периодот од 2015 до 2025 година ги претставува единаесетте најтопли години во 176-годишниот опсервациски запис, при што последните три години се рангираат како најтоплите досега.
Жешките топлотни бранови во 2025 година ги зголемија температурите над 50°C во некои региони и донесоа рекордни лета низ Јапонија, Обединетото Кралство и Шпанија.
Дури и типично умерените региони, вклучувајќи ги и нордиските земји во Европа, доживеале периоди на високи температури.
Истражувачите директно го поврзуваат интензивирањето на топлотните бранови со согорувањето на фосилни горива, уништувањето на шумите и индустриските емисии, истакнувајќи дека една значајна студија покажала дека најголемите светски производители на фосилни горива и цемент интензивирале стотици топлотни бранови овој век.
Климатските катастрофи што се случија во 2025 година покажаа дека овие проблеми влијаат врз храната, енергијата, здравството, образованието и финансиите.
Од топлотни бранови што ги променија основните температури, до поплави и бури што уништија децении развој за само неколку недели, климатските влијанија сега се шират побрзо отколку што институциите можат да реагираат.
The post Поплави, суши и бури опустошија сè, ниту еден континент не беше поштеден: Ова се најразорните катастрофи во 2025 година appeared first on Во Центар.
