Конфликтот меѓу Илон Маск и Мајкл О’Лири на прв поглед изгледа како уште една во низата јавни препирки меѓу две лица познати по нивната остра реторика. Причината беше одлуката на „Старлинк“ и „Рајанер“ да не воведат сателитски Wi-Fi систем во својата флота. Сепак, начинот на кој ескалираше дебатата, вклучувајќи ги и јавните изјави на Маск за евентуалното купување на „Рајанер“ и отстранувањето на О’Лири, покажува дека во оваа приказна има многу повеќе од дебата за опремата на авионите.
Во суштина, станува збор за судир на две бизнис филозофии и два света. Технолошкиот капитализам, кој тргнува од идејата дека иновацијата сама по себе создава вредност, и европската ултраевтина авијација, која препознава само она што директно влијае на цената на билетот и профитот.
Starlink како пригода, а не како суштина
Отфрлањето на Starlink од страна на О’Лири нема никаква врска со техничкиот квалитет на системот. Дури и самиот тој не оспорува дека станува збор за брзо и напредно решение. Проблемот е исклучиво од деловна природа. Инсталирањето дополнителна опрема значи поголема маса, дополнителен аеродинамичен отпор и барем минимално поголема потрошувачка на гориво. За повеќето авиокомпании, ова е прифатлив компромис. Не за Ryanair.
„Рајанер“ не продава искуства, забава или дигитални услуги. Неговиот производ е едноставен. Ниска цена, густа мрежа и голема фреквенција на летови. Сè што не придонесува директно кон таа формула се смета за трошок. Бесплатниот Wi-Fi, дури и кога е технички супериорен, нема јасна финансиска намена во тој модел.
Светскиот поглед на Маск е спротивен. Во неговиот универзум, технологијата е вредност сама по себе, а отфрлањето на иновациите често се толкува како погрешно разбирање на иднината. Тука се појавува основното недоразбирање. О’Лири го отфрла Starlink не затоа што не го разбира, туку затоа што прецизно ја разбира неговата цена.
Закана за купување како демонстрација на моќ
Кога Маск јавно ја споменува можноста за купување на „Рајанер“, тоа треба да се гледа низ призмата на неговото минато однесување. Купувањето на Твитер покажа колку е подготвен да се користат јавни изјави, провокации и медиумски притисок како дел од поширока стратегија. Со Маск, линијата помеѓу сериозната намера и изведбата честопати е намерно замаглена.
Во оваа смисла, изјавата за купување на „Рајанер“ повеќе личи на покажување моќ отколку најава за вистински потег. Самиот факт што најбогатиот човек во светот вели дека „може да ја купи“ најголемата европска авиокомпанија има моќен симболичен ефект, без оглед на тоа колку е изводливо сценариото.
Колку всушност вреди „Рајанер“?
Тука доаѓаме до бројките што ја темелат приказната. Пазарната вредност на „Рајанер“ моментално се движи помеѓу 22 и 25 милијарди евра, во зависност од перформансите на акциите. Ова ја става „Рајанер“ меѓу највредните авиокомпании во светот и е далеку пред повеќето европски традиционални превозници.
Во реално сценарио за преземање, секоја понуда би морала да вклучува сериозна премија над пазарната цена. Во пракса, ова значи најмалку 30 до 50 проценти повеќе , што би ја зголемило потенцијалната цена на преземање до опсег од 30 до 35 милијарди евра, а веројатно и повеќе. Таквата трансакција би била едно од најскапите аквизиции на авиокомпании во историјата.
Постои и дополнителна иронија. Мајкл О’Лири поседува околу четири проценти од акциите на „Рајанер“. Во случај на преземање по премиум цена, „заканата“ на Маск да го замени би го направила значително побогат финансиски, потенцијално за неколку стотици милиони евра.
Може ли Маск да купува акции на берзата?
Формално, „Рајанер“ е јавно котирана компанија и никој не може да спречи купување акции на отворениот пазар. Сепак, во пракса ситуацијата е многу покомплицирана. Секое брзо стекнување на поголема акција автоматски повлекува обврска за јавно објавување, а преминувањето на одредени прагови активира задолжителна понуда за преземање до другите акционери.
Со други зборови, „тивкото“ купување на контролата врз „Рајанер“ не е реална опција. Пазарот и регулаторите би реагирале долго пред Маск да биде во позиција да влијае врз менаџментот на компанијата.
Како би реагирале европските регулатори
Уште поважно прашање е реакцијата на регулаторите. Воздушниот сообраќај во Европа не е само пазарна активност, туку и стратешка инфраструктура. Преземањето на најголемата европска авиокомпанија од страна на американски технолошки милијардер би покренало мноштво политички, безбедносни и регулаторни прашања.
Покрај правилата за конкуренција, би стапиле во игра механизми за контрола на странски инвестиции во стратешки сектори, како и политички притисоци на национално и европско ниво. За разлика од американскиот пазар, каде што често преовладува пазарната логика, во Европската Унија ваквите трансакции минуваат низ повеќеслојна и долгорочна проверка. Дури и да беше формално дозволено, таквото купување би се одвивало под постојан надзор на јавноста и институциите, со неизвесен исход.
О’Лири како симбол на европскиот модел
Во оваа приказна, Мајкл О’Лири не е само извршен директор на авиокомпанија. Тој е симбол на европскиот бизнис модел кој не подлегнува на технолошкиот ентузијазам ако не донесе директен финансиски ефект. „Рајанер“ е изграден токму врз отфрлање на сè што не влијае на цената на билетот и оперативната ефикасност.
Затоа нападот на Маск не е насочен само кон човекот, туку и кон филозофијата на бизнисот што се спротивставува на идејата дека технологијата мора да биде присутна по секоја цена.
Што останува зад јавната врева?
На крајот, клучното прашање не е дали Елон Маск ќе го купи „Рајанер“. Тие речиси сигурно нема да го купат. Многу поважно е што открива овој конфликт. Сè повеќе ќе гледаме судири меѓу технолошките гиганти и традиционалните индустрии, особено во Европа, каде што пазарот и регулативата функционираат според различни правила отколку во Соединетите Американски Држави.
„Рајанер“ и неговиот долгогодишен директор остануваат пример дека може да се доминира на европското небо дури и без технолошки спектакл. Токму затоа овој конфликт има тежина што оди подалеку од дебатата за Wi-Fi системот во авионите.
The post Може ли Маск да го купи „Рајанер“: Дали е сериозно или само покажување моќ? appeared first on Во Центар.
