Грција објави планови за проширување на своите територијални води, потенцијално во Егејското Море над шест наутички милји, и покрај предупредувањето на Турција за „casus belli“, потег што има сериозни импликации за сојузникот на НАТО, Турција.
Ова соопштение означува намерна потврда на суверенитетот што повторно отвора една од најчувствителните точки во односите со Турција.
Зборувајќи во парламентот на 16 јануари, грчкиот министер за надворешни работи, Јоргос Герапетритис, потврди дека Атина планира понатамошни проширувања надвор од сегашните 6 наутички милји што ги дефинираат грчките територијални води во Егејското Море, усогласувајќи го тој слив со чекорите што веќе се преземени на други места.
„Денес, нашиот суверенитет во Егејското Море се протега до 6 наутички милји. Како што беше постигнат договорот со Египет, како што беше постигнат договорот со Италија, ќе има (понатамошно) проширување на територијалните води“, изјави тој.
Грција веќе ги прошири своите територијални води во Јонското Море од шест на 12 наутички милји по билатералниот договор со Италија и потпиша договор за поморско разграничување со Египет во источниот Медитеран.
Сепак, Егејското Море остана ослободено поради долгогодишното турско противење и одлуката на турскиот парламент од 1995 година со која секое еднострано грчко проширување над шест милји беше прогласено за „casus belli“ или причина за војна.
Спорот околу Егејот се протега надвор од територијалните води, опфаќајќи го воздушниот простор, прелетите, континенталните гребени и ексклузивните економски зони (ЕЕЗ) во полузатвореното море со грчките острови покрај турскиот брег. Грчките власти инсистираат дека меѓународното поморско право дозволува ограничување од 12 наутички милји, додека Анкара тврди дека географските карактеристики на Егејот го прават таквото проширување неприфатливо.
Герапетротис ги презентираше неодамнешните потези како дел од поширока поморска доктрина, поврзувајќи ги територијалните води со еколошките иницијативи и националниот суверенитет, тврдејќи дека Грција нема да отстапи од своите позиции, додека во јули ги откри границите на двата планирани морски парка, вклучувајќи еден во Егејот што опфаќа 9.500 квадратни километри, првично околу јужните Киклади.
Анкара изрази противење на потегот, сметајќи го за преседан во потврдувањето на надлежноста. Турција претходно реагираше на она што го опишува како едностран пристап на Грција во Егејот со свои контрамерки.
Во август 2025 година, Анкара формално прогласи две Морски заштитени подрачја (MPAs) откако Грција прогласи морски паркови во Егејското Море без консултации. Зоните се регистрирани во Картографијата за поморско просторно планирање на Турција, доставена до Обединетите нации, што турските власти го наведоа како мерки за заштита на животната средина, а воедно и потврдување на суверените права.
Турската влада изјави дека секој грчки обид еднострано да наметне поморски реалности во Егејот е „ништожен“, додавајќи дека Турција е отворена за регионална еколошка соработка, но не „на штета на нејзините национални интереси“.
И покрај острите правни разлики, Атина и Анкара ги намалија тензиите во последните години преку дијалог и мерки за градење доверба. Грција тврди дека единствениот спор отворен за дискусија е разграничувањето на морските зони, вклучувајќи го континенталниот гребен и ексклузивната економска зона. Турција, од друга страна, верува дека внатрешната политика на Грција охрабрува тврдокорни позиции.
Турскиот министер за надворешни работи Хакан Фидан изјави дека перцепцијата на Турција како закана отсекогаш играла клучна улога во грчката политика. Тој додаде дека грчките лидери се соочуваат со избор „помеѓу решавање на проблемот со Турција и донесување мир во регионот или ризикување на сопствените политички кариери“, заклучувајќи дека ситуацијата мора да заврши.
Поморската дебата се одвива паралелно со растечката безбедносна соработка меѓу Грција, Израел и Кипар. На 17 декември е планирано истражување за формирање на заедничка бригада за брза реакција во Источниот Медитеран.
Неколку дена подоцна, Израелските одбранбени сили објавија трилатерален план за воена соработка со Грција и Кипар, вклучувајќи заеднички вежби, обука, оперативни групи и стратешки дијалог – потег што ризикува да ја вовлече Грција во пошироки регионални контроверзии.
Атина го истакнува сопствениот одбранбен режим, наведувајќи нови фрегати и пошироки поморски надградби, истовремено нагласувајќи го континуираниот дијалог со Анкара. Во февруари се очекува средба меѓу турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган и грчкиот премиер Киријакос Мицотакис во Анкара, што истовремено покажува паралелни патеки на ангажман и одвраќање додека Грција ја продолжува својата поморска стратегија, пишува „Клеш Рипорт“.
The post Грција подготвува потег што Турција го смета за објавување војна од 1995 година appeared first on Во Центар.
