Холивуд многу пати нè соочи со сценарија за судниот ден – филмови како „2012“ прикажаа спектакуларни, но измислени апокалипси на големото платно.
Во тие приказни, планетата се распаѓа во еден миг, континентите тонат, а мегацунами ги уништуваат цивилизациите. Сепак, реалноста е, како и обично, многу поинаква, потивка и многу посложена.
Три големи пукнатини
Додека ја читате оваа реченица, еден дел од светот навистина се менува – но речиси незабележливо. Имено, Африка полека се одвојува, а длабоко во нејзината внатрешност започнува процес што еден ден би можел да доведе до создавање на нов океан.
Во оддалечениот регион Афар во северна Етиопија се наоѓа една од најнеобичните геолошки области на планетата. Тука се среќаваат три големи пукнатини во Земјината кора – систем познат како троен расед, каде што континентот буквално се распаѓа.
Овој регион се наоѓа на раскрсницата на три тектонски структури – Големиот Етиопски Расед, Аденскиот Заливски Расед и Раседот на Црвеното Море, објави CNN .
Тоа е процес познат како континентално расцепување, при што тектонските плочи полека се оддалечуваат една од друга. Како што се шират, материјалот од длабочините на Земјата се издига на површината, и на долг рок, може да се формира ново океанско дно.
„Луѓето честопати погрешно разбираат“
Иако звучи драматично, научниците нагласуваат – нема причина за паника.
„Луѓето често погрешно ги разбираат овие процеси. Тие го гледаат насловот и мислат: „Не, континентот се распаѓа“.
Всушност, стапката на одвојување е речиси занемарлива – раседите во Црвеното Море и Аденскиот Залив се шират со околу 15 милиметри годишно – што е околу половина од брзината на раст на ноктите! Големиот Етиопски Расед се движи уште побавно, само околу пет милиметри годишно.
Со други зборови, ако се формира нов океан, тоа ќе се случи само за неколку милиони години и не е ни сигурно дека воопшто ќе се случи.
Суров и негостољубив пејзаж
Регионот Афар се смета за едно од најнепристапните места на Земјата. Летните температури надминуваат 50 степени, а пејзажот е суров и негостољубив. Таму се наоѓа познатиот вулкан Ерта Але , познат по своето долгогодишно езеро од лава и прекарот „портите на пеколот“.
Токму поради екстремните услови и активните геолошки процеси, ова подрачје претставува единствена „лабораторија на отворено“.
За разлика од повеќето слични процеси, кои се одвиваат длабоко под океанот, научниците овде можат директно да набљудуваат како се формира ново океанско дно.
„Ни дава увид во процесите што поинаку не можеме да ги видиме“, објаснува Ема Вотс.
Откритието ги изненади истражувачите
Покрај геолошките феномени, Афар е и едно од најважните места за проучување на човечката еволуција. Како што почвата се одвојува, се откриваат слоеви стари милиони години.
Неодамна, научниците пронајдоа фосил стар 2,6 милиони години кој припаѓа на родот Paranthropus , изумрен човечки роднина познат по својата моќна вилица.
Откритието ги изненади истражувачите, бидејќи остатоците од овој вид претходно биле пронајдени многу подалеку на југ, во области како што е Кенија. Ова укажува дека родот Paranthropus бил пораспространет и поприлагодлив отколку што се сметало претходно.
„Се сметаше дека овој вид никогаш не се проширил толку далеку на север“, рече Фред Спур од Природонаучниот музеј во Лондон.
Исклучително бавен и природен процес
Само неколку месеци претходно, истражувачите пронајдоа и фосилизирани заби од други рани хоминини во истата област , стари помеѓу 2,6 и 2,8 милиони години, што дополнително ја осветлува сложената приказна за развојот на човечкиот вид.
Покрај тоа, регионот е сè уште геолошки активен. Неодамнешната ерупција на вулканот Хајли Губи покажа колку може да биде непредвидлив овој дел од светот – облакот од пепел беше толку моќен што ги покри пасиштата и го наруши воздушниот сообраќај дури до Индија.
Иако идејата за „распаѓање на Африка“ може да звучи како сценарио од филм, научниците нагласуваат дека тоа е исклучително бавен и природен процес што трае милиони години.
За нив, Афар не е знак на апокалипсата – туку ретка можност од прва рака да набљудуваат како се менува планетата.
„Како и во секоја наука, правиш еден чекор напред, но сè уште имаш долг пат пред себе“, заклучува Ема Вотс.
The post Научниците открија каде се формира НОВИОТ ОКЕАН: Овој континент полека се шири! Картата на светот никогаш повеќе нема да биде иста appeared first on Во Центар.
