Американскиот потпретседател Џ.Д. Венс изјави дека разговорите меѓу Вашингтон и Техеран постигнуваат „добар напредок“, бидејќи преговарачите од двете страни постигнаа 60-дневен договор за продолжување на прекинот на огнот – но договорот сè уште чека конечно одобрување од американскиот претседател Доналд Трамп и ајатолахот Моџтаба Хамнеи.
Доколку биде потпишан, меморандумот за разбирање би бил најзначајниот дипломатски чекор од почетокот на војната на 28 февруари.
Според американски извори, условите на нацрт-договорот вклучуваат неограничена пловидба низ Ормутскиот теснец, отстранување на сите мини од теснецот од страна на Иран во рок од 30 дена, пропорционално укинување на американската поморска блокада како што ќе се обнови комерцијалниот бродски сообраќај, укинување на американските санкции за да му се овозможи на Иран да продава нафта, обврска на Иран да не се стреми кон нуклеарно оружје и обврска на САД да разговара за ублажување на санкциите и ослободување на замрзнатите средства.
Нуклеарните преговори би започнале во текот на 60-дневниот период, а залихите на збогатен ураниум на Иран би биле главна тема на дневен ред, според американските медиуми.
Медиумските извештаи покажуваат дека пакистанскиот министер за надворешни работи Мохамед Ишак Дар, кој дејствува како посредник меѓу Техеран и Вашингтон, ќе се сретне со својот американски колега Марко Рубио во Вашингтон – состанок што би можел да игра важна улога во финализирањето на договорот.
Трамп наводно се соочува со притисок од противниците на Иран во неговата партија, кои го повикаа да не потпишува никаков договор што не се однесува веднаш на нуклеарната програма на Иран.
Во исто време, новинската агенција „Тасним“, поврзана со ИРГК, цитираше извор запознаен со преговорите, кој изјави дека конечниот текст на договорот сè уште не е финализиран или одобрен.
Двомесечното продолжување на прекинот на огнот, кое би се протегало и по периодот на Светското првенство во фудбал, во кој Иран треба да ги игра сите три натпревари од групната фаза на американска почва, би можело да им даде можност на двете страни да ги консолидираат своите позиции без да се обврзат на конечни одлуки.
Дипломатија среде воени инциденти
Прашањето за транзит низ Ормутскиот теснец, еден од главните столбови на преговорите меѓу Иран и САД, неодамна беше предмет на многу контроверзии.
Со зголемувањето на бројот на бродови што минуваат низ овој стратешки воден пат, се појавија извештаи за размена на оган меѓу Иран и САД, особено по должината на јужниот брег на Иран во Персискиот Залив.
Техеран најмалку двапати тврдеше дека испукал предупредувачки истрели кон бродови кои се обидувале да поминат без дозвола, а во една прилика тврдеше дека соборил американски авион во близина на Бушер – обвинение кое ЦЕНТКОМ го негираше.
Исто така, во последните денови имаше извештаи за напади врз јужните ирански пристаништа, вклучувајќи ги Бандар Абас и Бушер.
Министерството за финансии на САД неодамна воведе санкции врз новосоздаденото тело на Иран за управување со Ормутскиот теснец и се закани со санкции против секој субјект што соработува со него, вклучително и Оман.
Трамп, исто така, директно му се закани на американскиот регионален сојузник Оман, на што иранското Министерство за надворешни работи одговори изразувајќи солидарност со својот јужен сосед.
Идни сценарија
ISW има две сценарија за контрола на Ормутскиот теснец: формално признавање на иранската контрола преку меѓународен договор или одржување на статус кво преку закани или ограничена употреба на воена сила против транзитните бродови.
Сепак, ISW нагласи дека обидот на Иран да воведе високи транзитни тарифи веројатно нема да биде одржлив ако толеранцијата на ризик на превозните компании не се промени и дека, во случај на неуспешни преговори, повторно би можеле да се разгледаат воени опции.
Од друга страна, Ибрахим Азизи, шеф на Комитетот за национална безбедност и надворешна политика на иранскиот парламент, изјави дека Техеран се стреми кон „паметно управување со Ормутскиот теснец“ и дека оваа политика е трајна, а не привремена.
Тој, исто така, повтори дека Иран нема намера да го отстранува збогатениот ураниум од земјата и да го префрли во трета држава – предлог претходно покренат од Трамп, кој рече дека збогатениот ураниум на Иран треба или да се префрли во САД за уништување или да се уништи на друго место во координација со Техеран .
The post Договорот меѓу Иран и САД се ближи кон крајот – Трамп и Хамнеи мора да кажат „да“ appeared first on Во Центар.
