Британската влада започна со изработка на нов план за дејствување во случај на сериозна национална криза или воена закана. Во Велика Британија сè повеќе се дебатира за тоа колку општеството е подготвено — и психолошки и организациски — за вакво сценарио. Властите ги повикуваат граѓаните да се подготват за можни сериозни нарушувања во нивниот секојдневен живот, вклучително и складирање храна за пиење и основни залихи. Во исто време, се ажурира таканаречениот „воен регистар“ (War Book) — клучен документ кој ги дефинира чекорите на државата во вонредни услови, а кој не бил прегледан со децении.
За сериозноста на безбедносната ситуација предупреди и началникот на британскиот Генералштаб, Сер Ричард Најтон, кој изјави дека заканата од Русија го прави овој период „најопасен“ во неговата 35-годишна воена кариера.
Асиметрични напади наместо класична инвазија
Воените експерти предупредуваат дека потенцијалната закана за Велика Британија можеби нема да изгледа како традиционална инвазија. Историчарката Маргарет Мекмилан за Би-Би-Си (BBC) истакнува дека граѓаните треба да бидат загрижени пред сè за напади врз критичната инфраструктура, како што се пресекување на подводните комуникациски кабли или сајбер-напади врз клучните државни системи.
„Почнуваме да сфаќаме дека војната е нешто што ни е поблиску отколку што би сакале да мислиме“, вели Мекмилан, споредувајќи ја денешната атмосфера со летото 1914 година, пред избивањето на Првата светска војна, кога за повеќето луѓе конфликтот изгледал речиси незамислив.
Пензионираниот британски генерал Сер Ричард Ширеф смета дека Русија уште од 2014 година води асиметрична војна против НАТО.
„Реалноста е дека Русија верува дека е во конфликт со НАТО уште од 2014 година. Тоа не е конвенционална војна, туку стратешко поткопување на интегритетот на земјите од Алијансата. Не е незамисливо Русите да се обидат да го дестабилизираат НАТО, на пример преку обид за преземање контрола врз Шпицберген во норвешкиот архипелаг Свалбард“, предупредува Ширеф.
„Психолошко и воено разоружување на Европа“
Американскиот професор по стратешки студии Ендру Михта смета дека по завршувањето на Студената војна Европа го изгубила чувството за непосредна закана.
„Велика Британија е во голема мера воено, но и ментално разоружана. Нема подготвеност бидејќи политичките елити не ѝ се обраќаат на јавноста на начин што искрено би ја прикажал сериозноста на ситуацијата“, истакнува Михта, наведувајќи го како пример и долгогодишното намалување на буџетите за одбрана во Германија и нејзината поранешна загрижувачка зависност од рускиот гас.
Нордискиот модел како пример за отпорност
Различните европски земји имаат различно ниво на подготвеност, а според експертите, колку е една земја географски поблиску до Русија, толку е повисока свеста за ризиците.
- Шведска: По влезот во НАТО во 2022 година, го зајакна системот на делумна регрутација и цивилна заштита. Сите средношколци се евидентираат за армијата, а цивилните експерти (како инженерите) имаат прецизни улоги за брза реакција доколку падне електроенергетскиот систем.
- Финска: Дели граница од 1.287 километри со Русија и одржува задолжителен воен рок за мажите. Со население од 5,5 милиони, Финска располага со над еден милион обучени резервисти и може да мобилизира 280.000 војници во краток рок. Дополнително, секоја година се одржуваат задолжителни курсеви за управување со кризи за сите политички, деловни и верски лидери.
За споредба, британскиот систем се потпира на околу 70.000 активни војници. Поради тоа, генералот Ширеф смета дека Британија треба сериозно да размисли за воведување модел на воена регрутација по примерот на Норвешка, каде што сите матуранти поминуваат низ едногодишна воена обука пред да заминат на факултет или на пазарот на труд.
