Околу јужниот пол на Сатурн се формира џиновски десетстран бран, давајќи им на научниците ретка можност да го набљудуваат појавувањето на планетарниот временски модел.
Вселенскиот телескоп Хабл на НАСА детектира огромен, атмосферски бран во развој што го опкружува јужниот пол на Сатурн од 10 страни . Ова е прв пат научниците да забележат голем, правилен, повеќестран млазен модел на јужната хемисфера на планетата.
Новооткриената структура има впечатлива сличност со познатиот шестоаголник на северниот пол на Сатурн, но двата феномена не се идентични. Таа разлика отвора можност дека истражувачите всушност го набљудуваат развојот на посебен атмосферски феномен на гасниот џин.
Резултатите од истражувањето беа објавени во списанието „Science Advances“.
Со текот на времето се појавува огромен модел
Истражувачите го реконструираа развојот на оваа структура користејќи неколкугодишни набљудувања на Хабл, кои се протегаат до 2023 година. Во претходните снимки, веќе можеа да се видат слаби знаци на оваа структура, пред таа да стане јасно дефинирана.
Набљудувањата се дел од програмата„Наследство на надворешните планети од атмосферата “ (OPAL) на Хабл, која секоја година ги снима надворешните планети на Сончевиот систем повеќе од една деценија.
„Никогаш претходно не сме виделе нешто вакво на јужната хемисфера на Сатурн“, вели Ејми Сајмон, коавтор на студијата и главен истражувач на програмата OPAL во Центарот за вселенски летови Годард на НАСА во Гринбел, Мериленд.
„Северниот шестоаголник е присутен секој пат кога го набљудувавме во текот на повеќе од 40 години. Оваа структура е различна – се чини дека станува поизразена, што ни дава ретка можност да го набљудуваме појавувањето на огромен атмосферски модел “, додава Ејми.
Промената на годишните времиња на Сатурн помогна во ова откритие. Како што планетата се движеше низ својот сезонски циклус, јужниот пол постепено стануваше полесен за набљудување од Земјата.
Набљудувачи од Земјата помогнаа да се открие декагонот
Првите силни навестувања се појавија кога астрономите анализираа слики од Сатурн направени од Земјата.
Агустин Санчез-Лавега, главен автор на новата студија, е истражувач на Универзитетот во Баскија во Шпанија. Универзитетот ја води Лабораторијата за виртуелна опсерваторија на планетите, веб-страница која собира слики од планетите на Сончевиот систем доставени од набљудувачи од целиот свет.
Saturn’s famous hexagon now has a sibling
First spotted decades ago, the six-sided vortex at Saturn’s north pole fascinated scientists. Now, @NASAHubble caught a glimpse of an evolving ten-sided atmospheric wave on the ringed planet’s south pole. https://t.co/xCtn65zXps— NASA Goddard (@NASAGoddard) September 23, 2026
Научниците сè уште не знаат што предизвикало појавата на декагонот или колку долго ќе трае. Тимот вели дека идните набљудувања од Хабл и вселенскиот телескоп Џејмс Веб на НАСА, во комбинација со компјутерско моделирање, би можеле да помогнат во објаснувањето на формирањето на структурата и да се утврди како се разликува од долговечниот северен шестоаголник на Сатурн.
Зошто се важни долгорочните набљудувања на Хабл
Исклучително долгиот работен век на Хабл им даде на астрономите необична можност да ги следат постепените промени што се случуваат низ целиот Сончев систем, како и кај другите астрономски објекти.
Наместо да се потпира на единечни снимки, програмата OPAL редовно ги набљудува џиновските планети. Ова овозможува следење на сезонските промени, проучување на минливи бури и откривање на атмосферски структури кои бавно се менуваат во текот на многу години.
„Кога ја започнавме програмата OPAL, очекувавме некои интересни изненадувања, но не знаевме точно што ќе откриеме“, рече коавторот на студијата, Мајк Вонг, од Универзитетот во Калифорнија, Беркли.
„Многу откритија што произлегуваат од програмата OPAL не се базираат само на едно набљудување, туку на податоци собрани во текот на многу години. Редовните набљудувања со текот на времето овозможуваат голем број нови откритија “, додава Мајк.
Дали декагонот на Сатурн ќе преживее?
Истражувачите планираат да продолжат да го набљудуваат Сатурн за да утврдат дали декагоналната структура ќе стане стабилен и долготраен феномен, како северниот шестоаголник, или ќе продолжи да се менува.
Идните набљудувања би можеле да откријат и што го движи овој бран, што може да им каже на научниците за однесувањето на атмосферите на џиновските планети низ целиот Сончев систем и дали слични процеси имаат паралели во временските системи поблиску до нас, на Земјата.
The post Научниците изненадени од глетката на Сатурн: Никогаш не виделе ваков феномен appeared first on Во Центар.
Пронајдете не на следниве мрежи:
