Рударските општини во Македонија располагаат со сè поголем финансиски потенцијал благодарение на концесиските надоместоци што ги плаќаат компаниите кои експлоатираат минерални суровини.
Во текот на 2025 година од рударските компании биле наплатени повеќе од 1,2 милијарди денари, а најголемиот дел од овие средства, согласно важечката распределба, се насочува кон општините каде што се врши експлоатацијата.
Со удел од 78 проценти за локалната самоуправа, станува збор за околу 954 милиони денари, односно повеќе од 15 милиони евра кои остануваат во средините каде што работат рудниците.
За дел од помалите општини, ваквиот приход претставува значаен дел од нивната финансиска моќ и им овозможува поголем простор за вложувања во патишта, комунална инфраструктура, водоснабдување, јавни објекти и други локални потреби.
Особено впечатлив е примерот на Македонска Каменица. Само во 2025 година општината евидентирала над 178 милиони денари приходи од концесиски надоместоци, а за три години вкупниот износ достигнал речиси 400 милиони денари.
Тоа е значителен ресурс за општина со релативно мал број жители и создава можност за долгорочно планирање на инфраструктурни и развојни проекти.
Во истата година во Македонска Каменица биле реализирани и инвестиции во улици, патишта, тротоари и уредување на градежно земјиште, што покажува колку голема улога можат да имаат стабилните локални приходи во подобрувањето на условите за живот.
Сличен тренд има и во Радовиш, каде во 2025 година се евидентирани околу 44,7 милиони денари од концесиски приходи. Паралелно, во општината се реализираат поголеми проекти како градскиот пазар и реконструкцијата на стоковната куќа.
Пробиштип во истиот период располага со близу 28 милиони денари од концесии, додека во општинскиот буџет се предвидени значајни средства за патна инфраструктура, енергетски објекти, водоснабдување и други капитални зафати.
Крива Паланка, пак, во последните три години има акумулирано над 100 милиони денари од ваков тип приходи, што дополнително ја зголемува можноста за локални инвестиции.
Само овие четири општини во 2025 година заедно евидентирале повеќе од 293 милиони денари по основ на експлоатација на минерални суровини и користење простор.
Овие средства покажуваат дека рударството не носи економски ефект само преку производството, извозот и вработувањето, туку и преку директно јакнење на локалните буџети.
Во 2025 година секторот учествувал со 10,9 проценти во индустриското производство и со 2,8 проценти во извозот, а биле произведени повеќе од 130 илјади тони бакарен, оловен и цинков концентрат.
Дополнителен сигнал за продолжување на трендот е фактот што само во првата половина од 2026 година биле наплатени уште речиси 574 милиони денари концесиски надоместоци.
Тоа значи дека општините и во наредниот период ќе располагаат со сериозен извор на сопствени приходи, кој може да се претвори во нови улици, подобра комунална инфраструктура, јавни објекти и други проекти од интерес за граѓаните.
Во периодот што следува се очекуваат и нова стратегија за минерални суровини и законски измени во рударскиот сектор, со што се најавува дополнително унапредување на системот.
Поголемата транспарентност при планирањето на овие средства може дополнително да ја зајакне довербата кај граѓаните и уште појасно да покаже како приходите од природните ресурси се враќаат во развојот на локалните заедници.
Со речиси една милијарда денари годишно што остануваат во општинските буџети, концесиските надоместоци веќе претставуваат важен развоен ресурс за рударските средини во Македонија.
