Военото раководство во јужен Јемен, поддржано од Обединетите Арапски Емирати, ја презеде контролата врз целиот јужен дел од земјата, отворајќи ја можноста овој регион да прогласи независност и да го врати Јемен кон моделот на две држави за прв пат од 1960 година.
Околу 10.000 војници на Јужниот преоден совет (STC) минатата недела влегоа во богатата со нафта покраина Хадрамаут, а потоа и во Марах, помалку населена покраина на границата со Оман, која претходно не беше под нивна контрола.
Со овие победи, STC сега ги контролира сите осум провинции што некогаш го сочинуваа Јужен Јемен, што никогаш порано не се случило. Оман првично ја затвори границата и побара отстранување на знамето на Југот, но потоа се повлече.
Во голем пресврт за Саудиска Арабија, која со години е водечки странски актер во Јемен, Ријад ги повлече своите трупи од претседателската палата во јужниот главен град Аден, како и од аеродромот. Оваа евакуација сугерира дека силите поддржани од Саудиска Арабија во рамките на меѓународно признатата влада, барем засега, се поразени.
Сепак, целосното и непосредно прогласување на државност би бил ризичен политички потег, со оглед на искуството на земјите што следеа сличен пат, како што е Западна Сахара, која веруваше дека има силна меѓународна поддршка за отцепување од Мароко, но таа подоцна исчезна.
Поверојатно е дека STC ќе објави одржување на референдум за независност од Северот на среден рок. Неговата понатамошна судбина во голема мера зависи од одлуките на главниот спонзор, ОАЕ.
Откако северните Хути го зазедоа главниот град Сана во 2015 година, југот е управуван од кревка политичка коалиција составена од саудиски сојузник, партијата Ислах предводена од јеменскиот претседател Рашад ал-Алими, и STC поддржана од Емиратите, предводена од претседателот Аџдарус ал-Зубаиди.
Двата табора соработуваа со тешкотии во рамките на претседателскиот совет, но Зубаиди уште од самиот почеток имаше на располагање помоќни воени капацитети. Алими ја напушти земјата и отиде во Ријад, каде што во неделата се сретна со француски, британски и американски дипломати.
Тој го повика STC да се врати во касарната, велејќи: „Ги отфрламе едностраните потези што го поткопуваат правниот поредок на земјата и создаваат паралелна реалност“.
По премолчено или отворено зелено светло, силите на Зубаиди минатата недела ја презедоа контролата врз ПетроМасил, најголемата нафтена компанија во Јемен со седиште во Хадрамаут. Ова го стави Зубаиди во силна позиција да влијае на идниот политички тек на земјата.
Западните дипломати и ОН со години се спротивставуваат на поделбата на Јемен на две држави, фокусирајќи се на саудиската мапа на патот што предвидува федерална влада во која би учествувале и Хутите и јужните сили.
Западните претставници разговараа по телефон со Зубаиди минатата недела, обидувајќи се да ги проценат неговите намери, вклучувајќи ги односите со Русија и можните последици за борбата против Хутите. Досега, ниедна западна земја јавно не коментираше за ситуацијата, а ниту САД не коментираа.
Две провинции надвор од традиционалните граници на Југот, Таиз и Мариб, моментално не се под контрола на Хутите, а STC би можел да им понуди статус на протекторат за да спречи нивно евентуално преземање.
„Ова е веројатно најголемата пресвртница за Јемен од падот на Сана во рацете на Хутите во 2015 година. Тоа би можело да ги промени регионалните и локалните односи, вклучително и потенцијален конфликт меѓу Емиратите и Саудиска Арабија“, рече Мајса Шуџа ал-Дин, виш аналитичар во Центарот за стратешки студии во Сана.
Доколку STC одлучи да преговара, ќе биде во исклучително силна позиција да бара некаков облик на самоуправа за Југот. Прашањето за безбедноста на границите ќе биде особено важно за Саудијците, со оглед на минатите напади на Хутите врз Саудиска Арабија.
Се шпекулира дека Емиратите дале зелено светло на STC откако биле налутени од саудиската интервенција, поради што американскиот претседател Доналд Трамп се вклучил во завршувањето на војната во Судан, долготрајна криза што им донесе сериозни критики на Емиратите за наводно вооружување на милицијата на RSF, обвинета за воени злосторства во Дарфур.
Саудиската делегација е сè уште во Хадрамаут и е под голем притисок од Ријад да зачува барем дел од влијанието во настанатиот хаос.
The post Земјата што исчезна во 1990 година е родена: Ceпаратистите го окупираа југот на земјата и објавија нова мапа на Блискиот Исток appeared first on Во Центар.
