Времето е клучен сојузник на инвеститорот бидејќи овозможува сложена камата – механизмот со кој приносите создаваат нови приноси.
Идејата дека инвестирањето има најголема смисла ако се започне рано, на млада возраст, често се споменува во финансискиот наратив за „инвестирање со исплатливост“. Помладите инвеститори имаат време, ефект на сложена камата и поголема толеранција на ризик, поради што во теорија и пракса тие навистина имаат предност во однос на своите врсници во подоцнежните години. Сепак, во реалноста не е секогаш можно да се следат идеални модели, па затоа врската помеѓу годините, приносот и профитабилноста е посложена отколку што изгледа на почетокот.
Времето како најважен фактор за инвестирање
Времето е клучен сојузник на инвеститорот бидејќи овозможува сложена камата – механизмот со кој приносите создаваат нови приноси. Затоа разликата помеѓу инвестиција започната во дваесеттите години и инвестиција што започнува две децении подоцна се мери не само во изгубени години, туку и во изгубени циклуси на раст.
На пример, инвеститор кој инвестира 10.000 евра на 25-годишна возраст и дозволува тие пари да растат со просечна стапка од пет проценти годишно, без дополнителни плаќања, ќе има речиси 26.500 евра по две децении. Ако инвестира ист износ на 45-годишна возраст, крајниот резултат зависи од тоа дали има време да преживее барем еден целосен циклус на раст на пазарот, бидејќи пропуштените години значат не само помал принос, туку и губење на можноста за реинвестирање на профитот.
Стефан Мајкиќ, брокер во „Пруденс Капитал“ , вели дека возраста на инвеститорот е еден од најважните фактори при одредување на соодветна инвестициска стратегија и прифатлива толеранција на ризик.
– Во пракса, помладите инвеститори можат да земат поголем дел од ризичните класи на средства, првенствено акции, токму затоа што имаат доволно време да ги „испеглаат“ негативните пазарни циклуси и да го искористат долгорочниот раст на пазарот. Вообичаениот принцип на распределба се базира на формулата 100 минус бројот на години на живот, што приближно го дава препорачаниот процент на акции во портфолиото. Во прашалниците за проценка на ризикот на клиентите, возраста обично носи значителна тежина (често околу 30 проценти), бидејќи директно влијае на дефинирањето на инвестицискиот хоризонт, но и на способноста на инвеститорот да ја поднесе волатилноста – рече тој.
Кога станува збор за пазарни превирања, кои се реални и честа појава, го прашуваме Мајкиќ како инвеститорите треба да ја разберат и прифатат можноста за големи падови од 50 проценти или повеќе.
– Ваквите падови во поризични портфолија, иако болни, не се невообичаени. Дури и најголемите светски компании, како што се Microsoft, Google и Meta, во одредени периоди на пад на пазарот (англиски bear market) се коригираа до 50 проценти. Важно е да се нагласи дека падот „на хартија“ не значи реализирана загуба, туку моментална пазарна вредност. Долгорочните инвеститори сметаат на закрепнување, што во добро диверзифицираните портфолија историски е норма, а не исклучок. Секако, треба да се биде свесен дека постојат и ситуации во кои инвестицијата никогаш не се опоравува, пред сè кај компании со оштетени темели – нагласи тој.
Пократок хоризонт, различна стратегија
За да се добие подлабоко и поконкретно разбирање за тоа што значат годините на инвеститорот во пракса, апстрактните совети треба да се преведат во бројки и да се направи споредба. Затоа, да замислиме двајца инвеститори: првиот почнува да инвестира на 30 години, вториот на 45. И двајцата инвестираат ист износ – 200 евра месечно – во комбинација од акции, обврзници и злато. Разликата е во инвестицискиот хоризонт, бидејќи првиот инвестира 35 години, а вториот „само“ 20 години.
Ако ги земеме предвид конзервативните (претпазливи и реалистични) долгорочни претпоставки дека глобалните акции носат просечен реален принос од околу шест проценти годишно, обврзниците околу два проценти, а златото околу три проценти, и ако портфолиото е формирано така што помлад инвеститор има поголем удел во акциите, додека неговиот постар колега нагласува стабилност – разликата во исходот станува видлива.
Мајкиќ забележува дека оваа разлика главно произлегува од времето.
– Ефектот на сложеност (камата врз каматата) има експоненцијален карактер и колку порано инвеститорот започне – толку е поголем вкупниот акумулиран капитал – додаде тој.
Што вели пресметката?
Инвеститор кој започнува на 30-годишна возраст и инвестира 200 евра месечно во текот на 35 години, ќе инвестира вкупно околу 84.000 евра. Со просечен годишен принос на портфолиото од околу пет проценти, вредноста на тој капитал на крајот од периодот би се движела од приближно 220.000 до 240.000 евра, во зависност од пазарните циклуси. Голем дел од таа сума не доаѓа од уплатените пари, туку од времето – од децении инвестиции каде што приносите создаваат нови приноси.
Инвеститор кој започнува на 45-годишна возраст, под исти месечни услови за инвестирање, ќе инвестира околу 48.000 евра за 20 години. Доколку, поради пократок инвестициски хоризонт и помала толеранција на ризик, неговото портфолио постигне просечен годишен принос од околу четири проценти, конечната вредност би била помеѓу 70.000 и 80.000 евра. Оваа проекција подразбира стабилни долгорочни приноси и не претставува гаранција за исходот (пресметуваме дека, и покрај кризните периоди, акциите, обврзниците и златото во просек ќе остварат приноси слични на оние што ги имале во минатото, но тој исход сигурно не е сигурен, бидејќи пазарите не растат праволиниски).
На прашањето колку е реално да се очекуваат стабилни приноси од пет до осум проценти во поконзервативните портфолија денес, Мајкиќ вели дека за вистинско конзервативно портфолио, годишниот принос од пет проценти претставува одличен резултат во современи услови. Приносите над осум проценти веќе бараат поголем удел на ризични акции, вклучувајќи компании со поголема волатилност и пазари во развој. Покрај тоа, приносите од 20 до 30 проценти се теоретски можни, но многу тешки за повторување и се јавуваат главно во периодот на долгорочен раст на пазарот (англиски биковски пазар).
– На пример, ETF SPY (S&P 500) оствари принос од над 30 проценти во 2019 година, додека одредени поризични сектори и тематски ETF-ови остварија значително повеќе. Сепак, ваквите резултати не се норма, туку исклучок“, рече тој.
Берзата го наградува времето.
– Најголемата предност на инвестирањето во дваесеттите години е можноста за формирање поагресивно портфолио со поголем дел од акциите, што статистички води до повисоки долгорочни приноси. Берзата „го наградува времето“, а колку подолго инвеститорот е присутен на пазарот, толку е поголема веројатноста дека ќе постигне резултат над просекот – вели Мајкиќ, додавајќи дека втората клучна предност е ефектот на сложеност.
Фотографија: Shutterstock
На пример, инвестиција од 1.000 евра со просечен принос од седум проценти годишно во тек на 30 години – значително ќе ги надмине резултатите од подоцнежен влез со пократок инвестициски период.
Сепак, раното инвестирање има и недостаток, кој, според Мајкиќ, главно се однесува на ограничен пристап до капитал и честопати недоволно ниво на финансиско знаење, што може да ја отежни соодветната диверзификација.
Најскапата грешка е неодлучноста
Разликата во апсолутниот износ е значајна, но клучното прашање е каква улога игра тој капитал. За помлад инвеститор, целта е раст и акумулација, додека за постар инвеститор, целта вклучува зачувување на вредноста, дополнување на идната пензија или создавање финансиска перница, т.е. резерва. Профитабилноста, во тој случај, не се мери според тоа дали е достигнат истиот износ, туку дали капиталот ја исполнил функцијата за која е инвестиран.
Структурата на инвестициите дополнително влијае на резултатот. Акциите нудат највисоки долгорочни приноси, но исто така и највисоки флуктуации. Обврзниците обезбедуваат постабилен, но помал принос, додека златото не генерира приход, туку служи како заштита во периоди на зголемена неизвесност, какви што сме сведоци во моментов. Ваквите околности ја креваат цената на благородниот метал на рекордно ниво.
За инвеститорот со доцнење во развојот, комбинацијата од овие класи на средства има повеќе смисла отколку потпирањето на една. Целта не е да се победи пазарот, туку да се намали ризикот лошиот тајминг или продолжениот пад на пазарот да ги поништат годините заштеди.
Токму тука се отфрла најчестата заблуда за „доцнење во инвестирањето“.
Годините на живот се важни бидејќи одредуваат колку простор има за грешки, но тие сами по себе не ја одредуваат профитабилноста на инвестицијата. Прво на сите, тие ја дефинираат временската рамка во која може да се зголеми капиталот, ризикот што инвеститорот може да го поднесе и целите што сака да ги постигне. Кога овие фактори ќе се преведат во бројки, станува јасно дека разликата помеѓу раните и доцните почетоци не е во тоа дали инвестицијата се исплатува, туку како се менува нејзиниот исход.
Зошто времето го намалува ризикот
– Најдолгите економски циклуси траат од 10 до 12 години, што значи дека инвеститорот со хоризонт од три децении поминува низ неколку комплетни циклуси и има доволно време да ги апсорбира дури и најдлабоките кризи. Во толку долг период, волатилноста статистички се намалува, а долгорочниот тренд на раст на пазарот доаѓа до израз – објаснува Стефан Мајкиќ.
Од друга страна, Мајкиќ истакнува дека практиката покажува дека тенденцијата кон ризик е првенствено психолошка категорија, а не исклучиво генерациска, додавајќи дека обете „крајности“ имаат свои последици: премногу претпазливост обично е „поскапа“ бидејќи значи пропуштени приноси што се акумулираат на долг рок, а покрај тоа, премногу ризик може да биде проблематичен на краток рок, но со долг хоризонт често се „испегла“.
– Важно е да се нагласи растечкото присуство на малопродажните инвеститори на пазарот, што влијае на динамиката на тргување и реакциите на економските вести. Уделот на малопродажбата во вкупниот промет постојано расте и денес претставува значаен фактор во нестабилноста на пазарот – забележува нашиот соговорник.
Во суштина, најголемата финансиска загуба не е затоа што некој не инвестирал во своите дваесетти години, туку затоа што во своите четириесетти и педесетти години одложуваат да донесат одлука затоа што веруваат дека е „премногу доцна“. Финансиската пресметка е немилосрдна кон потрошеното време, но е уште понемилосрдна кон неодлучноста.
– При проценката на ризикот, возраста е важен фактор, како и целите како што се оставање наследство или зачувување на капиталот. Стратегијата секогаш може да се оптимизира според фазата на живот и финансиските можности – заклучува брокерот „Пруденс Капитал“.
The post Имате над 40 години и не знаете каде да ги инвестирате парите: Стефан има решение за вас appeared first on Во Центар.
