Една позната изрека вели дека оние кои не се сеќаваат на минатото се осудени да го повторат, а во контекст на односите меѓу САД и Иран, ова сигурно може да се примени на постапките на американскиот претседател Доналд Трамп, кој треба само да се врати 46 години назад во минатото за да види во какви проблеми би можел да западне поради неговата одлука да го нападне Иран.
Надворешната политика често игра важна улога во високата политика на САД, а Трамп ги освои гласачите кои беа презаситени од „бесконечните војни“, особено на Блискиот Исток, врз основа на изолационистички принципи, преку својот слоган „Америка на прво место“.
Сепак, само една година по неговата инаугурација, Трамп ја воведе Америка во отворена војна со Иран, што длабоко ја потресе неговата гласачка база.
Сепак, Трамп би можел да се осврне на релативно неодамнешното минато за да види што може да му направи на американскиот претседател кризата со надворешната политика со Иран.
Иран (директно) го собори Картер
Пред 46 години, односно во ноември 1980 година, тогашниот американски претседател Џими Картер се обиде да победи на претседателските избори по втор пат, а негов противник беше Роналд Реган.
Пред да започнат кампањите, Картер имаше голем проблем во надворешната политика – огромниот број американски заложници во Иран.
Имено, во 1979 година, прозападниот режим во Иран предводен од шахот Мухамед Реза Пахлави беше соборен, а власта беше воспоставена под водство на ајатолахот Рухолах Хомеини.
По спроведувањето на револуцијата, на 4 ноември 1979 година, голема група студенти и граѓани на Иран ја урнаа оградата на влезот во амбасадата на САД во Техеран, а потоа беа киднапирани 66 американски државјани.
Следеше криза од 444 дена, која имаше катастрофални последици за претседателската кампања на Картер.
Прво на сите, фактот дека претежно студенти успеаја целосно да ја окупираат американската амбасада во Техеран и дека американската армија не успеа да ги спаси, многу лошо се одрази врз него како лидер.
Ситуацијата се влоши кога операцијата „Орловска канџа“, спроведена на 24 април 1980 година, не успеа, односно кога претседателската кампања во САД веќе започнуваше.
„Орловата канџа“ ја покажа слабоста на американската војска, а Реган знаеше како да ја искористи
Во оваа операција, со одобрение на Картер како врховен командант, американската војска се обиде да ги спаси заложниците со активирање на специјалната единица Делта Форс во една од своите први операции.
Американската војска испрати осум хеликоптери во иранската пустина за да бидат искористени за спасувачка мисија, но само пет пристигнаа во оперативна состојба. Бидејќи планот беше операцијата да се прекине доколку помалку од шест хеликоптери бидат оперативни, Картер нареди повлекување.
Сепак, не заврши тука, бидејќи еден од хеликоптерите се судри со транспортен авион, а во овој инцидент загинаа осум американски војници.
Овој неуспех стана знак за сериозни проблеми во американската војска во американската јавност, а Картер беше обвинет за тоа, што само дополнително ја влоши неговата кампања, веќе оштетена од фактот дека повеќето од заложниците сè уште беа во Техеран по половина година.
Ова го искористил неговиот противник, Роналд Реган, републиканскиот гувернер на Калифорнија, кој ја изградил својата кампања врз обнова на „моќна американска војска“, често споменувајќи ги успесите на САД во Втората светска војна.
Резултатот беше повеќе од јасен – во ноември истата година, Картер освои мнозинство гласови само во шест од вкупно 50 федерални држави на САД, а Реган ја постигна најголемата победа на едни претседателски избори во последните неколку децении.
Иран го собори Картер, може ли да го собори Трамп?
Самиот Картер призна дека прашањето за заложниците и неуспехот да се спасат било клучно и дека тоа предизвикало тој да ги изгуби изборите, а иранските власти тврдеа дека ги држеле заложниците подолго за да го соборат овој претседател, во што на крајот успеале.
Секако, кога оваа ситуација ќе се стави во контекст на сегашната, јасно е дека случаите се различни. Трамп нема американски државјани во рацете на властите во Техеран, а претседателските избори се уште се оддалечени повеќе од две години.
Сепак, симболиката на кризата во Иран, која сериозно ја нарушува владејачката структура во САД, е сè уште присутна. Војната против Иран е исклучително непопуларна во Америка, а изборите за членови на Претставничкиот дом и една третина од сенаторите се само осум месеци оддалечени.
Исто така, постојат некои сличности кои е тешко да се игнорираат. Трамп, како и Картер, има војска која, очигледно, не може да ги исполни целите што се поставени како клучни. Додека Картер мораше да ги спаси заложниците, Трамп побара уништување на нуклеарната програма на Иран и промена на владата, што очигледно не може да го направи американската војска.
Дефинитивно ќе има импликација. Иако Трамп често го игнорира Конгресот, губењето на мнозинството само во еден од двата дома би можело да значи дека ќе помине две години на функцијата во „војна“ со Конгресот, што значително ќе ја намали неговата способност да спроведе други работи што ги најави за време на кампањата.
Иако Картер ќе остане единствениот американски претседател кој индиректно беше соборен од Иран, Трамп, игнорирајќи ја релативно неодамнешната историја, одлучи да се приближи до тој статус.
The post Иран веќе „сруши“ еден американски претседател: Дали Трамп се соочува со истото сценарио што го уништи Џими Картер? appeared first on Во Центар.
