На самиот влез во Которскиот Залив , веднаш до мирното рибарско село Розе на полуостровот Луштица, се наоѓа еден од најинтересните, долго време целосно скриени воени објекти на поранешна Југославија – подземна база за подморници. Долго напуштено, но сè уште обвиткано во мистерија, ова место сè повеќе привлекува урбани истражувачи, љубители на историјата и авантуристи од сите видови.
Во текот на 1970-тите, во екот на Студената војна, југословенската држава инвестираше огромни средства во изградба на тајни воени бази – насекаде, вклучително и по должината на брегот. Покрај крајбрежните батерии, скриените пристаништа и подземните бункери, беше создадена и мрежа од подземни тунели во кои можеа да се кријат подморници и помали воени бродови (Југословенската морнарица во тоа време имаше 16 подморници ).
И додека базата на островот Вис е позната и „вика“, малку е познато дека и Црна Гора имала своја мрежа од подземни објекти. Три тунели биле изградени во Бока Котор – Розе, Раките и Шпилица – скриени длабоко во карпата и речиси невидливи од воздухот. А најимпресивен меѓу нив е секако тунелот Розе, ископан длабоко во масивите Луштица.
Вештачки карпи
Тунелот „Роуз“, долг околу сто метри и широк приближно осум метри, можел да прими две подморници истовремено . Содржел генератори за полнење батерии, складишта за мини и торпеда, како и мрежа од странични коридори што воделе кон внатрешноста на полуостровот.
Влезот во тунелот бил покриен со лажни камења, поставени на метални панели, за да изгледа како обична крајбрежна карпа од воздух. Само кога ќе се приближите доста блиску од морето, ќе се открие правоаголниот отвор што води во темнината. За разлика од другите тунели, Роуз има и патна врска – пристапен пат и влез за товарни возила, што го прави вистинска подземна база , а не само скривалиште.
Другите два тунела – Раките и Шпилице – се наоѓаат источно од градот Розе и останале во употреба до почетокот на 2000-тите. Тие биле користени за сместување на помали воени бродови , топовски чамци и торпедни чамци. Денес, тие се во полоша состојба, но формално сè уште се управувани како објекти на морнарицата на Војската на Црна Гора. Длабочината на морето во нив се движи од 3,5 до повеќе од 5 метри, а тунелите продираат стотици метри во карпата – доволно за целосно да го сокријат бродот од погледот.
Освен овие посериозни поткопувања, Југословенската морнарица имала и низа стратешки скриени пристаништа во Бока Которска : едно на Витоглав во близина на Рисно, две во близина на Пераст, едно помеѓу ’ртот Госпа од Анѓела и Столив, и друго надвор од заливот, во близина на Бигова.
По распадот на Југославија, тунелите беа напуштени и, како што е вообичаено во овие области, ограбени. Тунелот „Роза“, со своите потопени, шарени и ‘рѓосани столбови, наликува на сцена од постапокалиптичен филм. На почетокот на овој милениум, накратко стана необична сцена за летниот фестивал за електронска музика „Влез“.
Денес, Роуз е само полу-морничава туристичка атракција за посетителите на Бока. Бројни тури со брод од Котор, Пераст и Херцег Нови ги водат туристите да го истражат тунелот и неговата куп заборавен бетон, што е драматичен контраст со мирниот крајбрежен град, идиличната природа и прекрасните плажи во неговата непосредна близина.
The post Напуштениот тунел во карпите бил строго чувана воена тајна на ЈНА: Беше стратешки дел, еве каде е и зошто е изграден (ФОТО, ВИДЕО) appeared first on Во Центар.
