Ајатолахот Али Хамнеи – најголемиот непријател на Израел и врховен лидер на конзервативните Иранци – е убиен, потврди американскиот претседател Доналд Трамп.
По нападот врз Иран, започнат од Израел и Америка , Хамнеи избега од Техеран, но по многу шпекулации, иранскиот лидер беше пронајден мртов.
Кој е ајатолахот Али Хамнеи?
Али Хамнеи е врховен лидер на Иран , а неговото целосно име е Али Хосеини Хамнеи. Роден е на 17 јули 1939 година во Машхад. Станал врховен лидер десет години по Исламската револуција , а претходно бил претседател на Иран од 1981 до 1989 година.
Роден е во религиозно семејство во градот Машхад, голем шиитски центар. Неговиот татко бил свештеник со скромно влијание. Али Хамнеи студирал теологија и право во Машхад, а потоа студирал религија кај истакнати личности како што е ајатолахот Рухолах Хомеини , поранешниот врховен водач на Иран. Хамнеи ја усвоил шиитската политичка идеологија на вилает ал-факих („владеење на исламскиот правник“), која подоцна станала ‘рбет на теократскиот систем на Иран.
Улогата на Хамнеи во Исламската револуција
Хамнеи беше гласен противник на шахот на Иран, Мохамед Реза Пахлави (татко на поранешниот престолонаследник Реза Пахлави, кој исто така повика на соборување на владата во Иран), во текот на 1960-тите и 1970-тите. Тој беше уапсен, затворен и прогонуван неколку пати. Сепак, тој стана близок соработник на ајатолахот Хомеини и помогна во ширењето на неговите учења преку проповеди, списи и подземни движења.
По Исламската револуција од 1979 година, Хамнеи стана еден од највисоките свештеници кои ја обликуваа новата Исламска Република Иран. Тој учествуваше во основањето на Корпусот на револуционерната гарда и имаше силни врски со безбедносниот и разузнавачкиот сектор од самиот почеток.
Ајатолахот Али Хамнеи
Доаѓање на власт
По атентатот врз тогашниот претседател на Иран Мохамед Али Раџаи, Хамнеи беше избран за претседател во 1981 година. Иако претседателската функција во тоа време беше послаба, бидејќи вистинската моќ беше во рацете на ајатолахот Хомеини, Хамнеи одигра значајна улога во војната меѓу Иран и Ирак и во внатрешната политичка консолидација.
По смртта на Хомеини во 1989 година, Хамнеи неочекувано беше избран за негов наследник, и покрај тоа што не беше највисокиот свештеник. Уставот на Иран потоа беше изменет за да му се овозможи на човек од понизок свештенички ранг да служи како врховен водач.
Според иранскиот систем на владеење, тој има врховна команда над вооружените сили, овластување да објавува војна и може да назначува или разрешува високи функционери, вклучувајќи воени команданти и судии.
Конзервативец кој не се согласува со Западот
Кога станува збор за неговите ставови, Хамнеи е убеден конзервативец и антизападен. Неговата идеологија е обликувана од:
Антизападни и антиизраелски ставови : Тој ги смета САД и Израел за егзистенцијални закани за исламот и иранскиот суверенитет
Поддршка за „Оската на отпорот“ : Хамнеи ги поддржува шиитските и антизападните милиции како што се Хезболах во Либан, Хутите во Јемен и сунитскиот Хамас во Газа. Израел ги нарекува овие групи „Оска на злото“
Општ конзервативизам : Се спротивставува на западното влијание врз иранската култура, поддржува строги кодекси за облекување и медиумска цензура и промовира исламски вредности во управувањето, особено кога станува збор за жените.
Економска отпорност : Се залага за „економија на отпор“ која е помалку зависна од странски инвестиции, особено од западните земји.
Нуклеарна програма : Тој постојано го поддржува правото на Иран на мирна нуклеарна енергија, но тврди дека нуклеарното оружје е неисламско.
Моќното семејство Хамнеи
Сопругата на Хамнеи е од религиозно семејство во Машхад, но ретко се појавува во јавноста. Тој има шест деца – четири сина и две ќерки.
Неговиот син Моџтаба Хамнеи е исто така фигура која ја обликува реалноста во Иран, особено во Револуционерната гарда (ИРГЦ) и клеричкиот естаблишмент.
Breaking News: “Ali Khamenei and his son Mojtaba have left Iranian territory for a safer location in Russia . This move was made on the recommendations of the Russian FSB and GRU of a possible uprising inside Iran by the people”. pic.twitter.com/Ay5frmybsi— Soviet -Afghan War Samurai 1980 (@Samurai19801) June 15, 2025
Семејството Хамнеи во голема мера се држеше настрана, иако со текот на годините се појавија обвинувања за корупција и привилегии.
Потенцијални наследници на Врховниот лидер
Поради возраста на Хамнеи (тој има 86 години) и влошената здравствена состојба, дискусиите за наследник на Врховниот лидер се интензивираа. Потенцијални кандидати се:
Моџтаба Хамнеи : Се верува дека синот на Хамнеи, иако не е висок или јавно активен свештеник, има влијание во ИРГК и безбедносните сили.
Садек Лариџани : Висок свештеник и поранешен шеф на судството
Ахмад Хатами : Висок свештеник, близок до Хамнеи
Алиреза Арафи : Уште еден висок свештеник поврзан со Хамнеи
Врската на Буран со Реза Пахлави
Реза Пахлави , протераниот син на покојниот шах, е гласен критичар на Исламската Република Иран и застапник на секуларната демократија. Хамнеи го гледа како симбол на контрареволуцијата поддржана од Западот и често ги осудува протераните личности како предавници или странски агенти.
Пахлави повика на ненасилна промена на режимот во Иран и рече дека сака да ги обедини опозициските сили. Режимот на Хамнеи го етикетираше како ирелевантен и исклучен од иранската јавност.
As G7 leaders gather for #G7Kananaskis2025, here is my message for them: support the people of Iran.@realDonaldTrump@MarkJCarney@EmmanuelMacron@_FriedrichMerz@GiorgiaMeloni@shigeruishiba@Keir_Starmer pic.twitter.com/zlaXAzPnv0— Reza Pahlavi (@PahlaviReza) June 16, 2025
Ја посетил Југославија во 1989 година.
Хамнеи, како претседател на Иран, беше во официјална посета на Југославија. Беше пречекан со највисоки државни почести од поранешниот претседател на Претседателството на СФРЈ, Раиф Диздаревиќ.
Во 2009 година, речиси 21 година подоцна, тој се осврна на оваа посета во публикација. Тој изјави дека бил пречекан топло и со голема почит, но дека и покрај тоа што Југославија не била сојузничка, и покрај неговото големо инсистирање, таа не сакала да продава конвенционално оружје, како што се пушки и тенкови, на Исламската Република Иран.
#Iran’s @khamenei_ir as president visiting #Yugoslavia, February 1989. pic.twitter.com/RafDtbvTex— Raz Zimmt (@RZimmt) February 14, 2016
The post УБИЕН „ГОСПОДАРОТ НА ТВРЕДИНАТА“ Моќниот врховен водач контролирал како луѓето дишат, ја предводел „Оската на злото“: Кој бил Али Хамнеи, ајатолахот кој бил ЛИКВИДИРАН од Израел и Америка! appeared first on Во Центар.
