Околу 3.000 членови на опозициската Народна муџахединска организација на Иран (МЕК) се засолниле во Албанија, а се појавија тврдења дека МЕК играла важна улога во протестите во Иран.
Дојче веле во обемна анализа наведува дека некои познавачи на ситуацијата, сепак, не се согласуваат со ова.
Утврдениот камп во Манзе, мало село во централна Албанија во близина на главниот град Тирана, е дом на околу 3.000 членови на Народната муџахединска организација на Иран (PMOI или Mujahideen-e Khalq, MEK).
Тие се во Албанија од 2013 година, кога владата во Тирана се согласи да ги прими на барање на САД и Обединетите нации .
Што е МЕК?
PMOI или MEK е исламска политичка опозициска група со социјалистички тенденции.
Основана во Иран во 1965 година, таа започна вооружена борба против владејачката династија Пахлави, оркестрирајќи бомбашки напади врз владата на шахот и американските цели во 1970-тите и поддржувајќи го ајатолахот Хомеини во Исламската револуција од 1978-79 година.
Но, МЕК раскина со новите власти во Техеран набргу по револуцијата и беше забранета во земјата.
После тоа, организацијата беше преместена во странство, продолжувајќи ги своите опозициски активности од егзил.
МЕК подоцна се пресели во Ирак, од каде што спроведе воени операции против Иран за време на војната меѓу Иран и Ирак – нешто на што многумина во Иран сè уште се навредуваат.
Американскиот Стејт департмент ја прогласи МЕК за терористичка организација во 1997 година, но ја отстрани од листата во 2012 година.
Покојниот ирачки претседател Садам Хусеин Фотографија: Profimedia
Таа организација беше првата што објави во 2002 година дека Иран има тајна програма за збогатување на ураниум.
По соборувањето на Садам Хусеин, таа беше протерана од Ирак .
Неодамнешни протести во Иран
За Андреас Криг, експерт за Блискиот Исток и виш предавач на Факултетот за безбедносни студии при Кингс колеџ во Лондон, сегашниот бран протести во Иран „изгледа помалку како поединечен „настан“, а повеќе како постепено спојување на долгогодишни поплаки кои конечно се синхронизираа“.
„Започна со акутен економски шок – колапс на валутата и инфлација што се претвори во моментален скок на цените, недостиг и трговска парализа – а потоа ситуацијата брзо се политизираше кога луѓето заклучија дека државата или не може или не сака да го стабилизира секојдневниот живот“, објаснува Криг за ДВ.
„Она што е посебно е профилот на коалицијата: пазарите и трговците помогнаа да се создаде моментум, студентите и урбаните населби ја одржаа видливоста, а периферните градови и малцинските области обезбедија ширина. Одговорот на државата брзо се сврте од одвраќање кон репресија, вклучително и блокирање на комуникациите на национално ниво за да се забави координацијата и да се намали надворешниот надзор, што обично се совпаѓа со построга употреба на сила на терен“, додава тој.
Фрагментирана опозиција
И покрај фактот дека во последните децении во Иран имаше многу протести на национално ниво, иранската опозиција – и дома и во странство – не е организирана и се карактеризира со голем број спротивставени групи и идеолошки фракции.
Криг објаснува: „Внатре во Иран, колективното дејствување е во голема мера без лидер и е мрежно: мобилизацијата е локална, социјалните врски, динамиката на работното место и универзитетската припадност се важни, што создава изливи на координиран протест, но не и интегрирана национална командна структура“.
Иранската опозиција во странство
Надвор од Иран, двете најголеми опозициски групи се монархистите и МЕК. Лидерите и членовите на обете групи живеат во егзил од соборувањето на династијата Пахлави во 1979 година.
Реза Пахлави, наследник на последниот шах на Иран , Мохамед Реза Пахлави, живее во САД. Иако има многу следбеници во иранската дијаспора, останува нејасно каква поддршка има во самиот Иран.
„Надвор од Иран, дијаспората останува влијателна во обликувањето на наративите и моралот, но е организациски поделена и честопати е недоверлива во земјата, каде што луѓето се плашат и од манипулации и од вакуум по можниот пад на сегашната влада“, истакнува Андреас Криг.
Каква улога одигра МЕК во протестите?
Друга голема иранска опозициска група е МЕК, најголемиот член на Националниот совет за отпор на Иран (NCRI), коалиција на ирански опозициски групи. Но, каква улога одигра МЕК во неодамнешните немири?
Но, Сафави од NCRI тврди дека МЕК бил активно вклучен во протестите.
„Неговите „Единици на отпорот“ го насочуваат, координираат и организираат отпорот против репресивните сили“, вели тој за ДВ. „Тие одиграа важна улога во многу од нив и во заштитата на демонстрантите од нападот на ИРГК [Исламската револуционерна гарда]. Да не беа тие, режимот многу брзо ќе го задушеше востанието.“
Сафави додава дека „значаен број активисти на МЕК се меѓу 3.000 убиени од безбедносните сили“.
МЕК – проблеми со легитимитетот кај многу Иранци
Кога станува збор за МЕК, експертот за Блискиот Исток Криг вели дека „важно е да се одвои очекуваниот опсег од вистинското присуство на терен“.
„Организацијата е дисциплинирана, медиумски вешта и способна да генерира бучава, лобиран притисок и голем обем на пораки од странство. Сепак, таа има сериозни проблеми со легитимитетот кај многу Иранци поради нејзината историја, обвинувања за внатрешна контрола и долгорочен егзил – сите фактори што ја ограничуваат нејзината способност да дејствува како обединувачка алатка на опозицијата во самата земја. Затоа тврдењата дека функционира како странски „тројански коњ“ наидуваат на прифаќање“, вели Криг, оценувајќи дека МЕК „генерално нема никаква улога во водењето на овие протести“.
МЕК сега апелира до Европа да преземе решителни мерки против иранската влада. Сафави од NCRI вели: „Европа мора веднаш да го прогласи Корпусот на Исламската револуционерна гарда (ИРГЦ) за терористичка организација, да ги протера дипломатите на режимот, да ги повлече своите амбасадори од Техеран, да го исклучи режимот од меѓународниот финансиски систем, да ја бојкотира продажбата на нафта и да ги изведе неговите лидери пред меѓународни судови за да бидат судени за злосторства против човештвото – меѓу нив и врховниот лидер Али Хамнеи и други високи функционери.“
Поглед од Албанија
Што се однесува до Албанија, медиумите таму редовно известуваат за протестите и МЕК, откако започнаа демонстрациите во Иран.
И членовите на МЕК во Албанија се активни на социјалните мрежи – тие споделуваат објави и слики поврзани со луѓе кои ги загубија животите за време на протестите и членови на МЕК за кои тврдат дека биле убиени за време на демонстрациите.
Албанскиот премиер Еди Рама, кој ги прекина дипломатските односи со Иран во септември 2022 година по тврдењата дека Исламската Република организирала сајбер напади врз Албанија, досега не ги коментираше протестите во Иран.
The post Што правеја Муџахедините од Албанија за време на протестите во Иран!? Тие го започнаа режимот на шахот со бомби, потоа се свртеа против ајатолахот, избегаа кај Садам и завршија кај Рама! (ФОТО) appeared first on Во Центар.
