Советот на Европската Унија и Европскиот парламент постигнаа прелиминарен договор за нова регулатива со која постепено се укинува увозот на руски природен гас, што претставува еден од клучните столбови на планот REPowerEU за енергетска безбедност и намалување на зависноста од руските енергетски извори.
Новата регулатива воведува правно обврзувачка, фазна забрана за увоз и на течен природен гас (LNG) и на гасоводен гас од Русија. Целосна забрана за увоз на LNG ќе се случи на крајот на 2026 година, додека увозот на гасоводен гас ќе биде забранет до есента 2027 година. Целта е да се обезбеди независен и отпорен европски енергетски пазар, без да се загрози безбедноста на снабдувањето.
Данскиот министер за клима, енергетика и комунални услуги, Ларс Агард, го поздрави постигнатиот договор.
„Ова е голема победа за нас и за цела Европа. Треба да ја прекинеме зависноста на ЕУ од рускиот гас, а неговата трајна забрана е огромен чекор напред. Исклучително сум задоволен што толку брзо постигнавме договор со Европскиот парламент. Ова ја покажува нашата посветеност на зајакнување на безбедноста и заштита на снабдувањето со енергија“, рече Агард.
Главните елементи на договорот
Увозот на руски гас ќе биде забранет шест недели по стапувањето во сила на регулативата, со преодни периоди за веќе потпишаните договори:
За краткорочни договори потпишани пред 17 јуни 2025 година, забраната за увоз на течен природен гас (LNG) стапува на сила на 25 април 2026 година, а за гас преку цевковод на 17 јуни 2026 година.
за долгорочни договори за течен природен гас (LNG), забраната важи од 1 јануари 2027 година, во согласност со 19-тиот пакет санкции
за долгорочни договори за увоз на гасовод, забраната започнува на 30 септември 2027 година, под услов земјите-членки да ги исполнат целите за капацитет за складирање, а најдоцна до 1 ноември 2027 година
Промени во постојните договори ќе бидат дозволени само од строго оперативни причини и не смеат да ги зголемат договорените количини.
Договорот воведува обврска за претходно одобрување за целиот увоз на гас:
за руски гас и оние испораки што сè уште спаѓаат во преодниот период, податоците за овластување мора да се достават најмалку еден месец пред влегувањето
за неруски гас, доказ за потекло мора да се достави пет дена пред влезот, или седум дена за гас што влегува преку точката Странџа 1
Со цел да се намали административниот товар, постапката нема да се применува кај земјите што исполнуваат одредени критериуми, како што се големите производители на гас што извезле повеќе од пет милијарди кубни метри во ЕУ во 2024 година и кои самите го ограничуваат увозот на руски гас. Европската комисија го задржува правото да го ажурира списокот и да ги отстрани земјите во случај на утврдена злоупотреба.
Сите земји-членки ќе бидат обврзани да поднесат национални планови за диверзификација, со мерки и потенцијални предизвици за целосно прекинување на увозот на руски гас во предвидените рокови. Земјите што продолжуваат да увезуваат руска нафта, исто така, ќе треба да поднесат план за целосно укинување на овој увоз. Комисијата најдоцна до крајот на 2027 година објавува посебен предлог за укинување на увозот на руска нафта.
Во врска со предлогот на Комисијата, беа воведени ефикасни и одвраќачки казни за компаниите и физичките лица кои ги прекршуваат прописите. Клаузулата за суспензија, која овозможува привремено укинување на забраната во случај на ненадејни околности што ја загрозуваат енергетската безбедност на некои од членовите, е задржана, но со построги услови и ограничување само на краткорочни договори.
По две години, Европската комисија ќе спроведе сеопфатна проценка на ефектите од регулативата, вклучувајќи ги и правилата за претходно овластување.
Договорот сега мора формално да биде потврден од Советот на ЕУ и Европскиот парламент, по што регулативата може да се усвои.
По руската агресија врз Украина, европските лидери ја усвоија обврската да ја прекинат зависноста од руските фосилни горива што е можно поскоро во март 2022 година. Иако увозот на руска нафта падна под 3 проценти во 2025 година благодарение на санкциите, уделот на рускиот гас останува околу 13 проценти, што се проценува дека вреди повеќе од 15 милијарди евра годишно. ЕУ смета дека ова е сериозен ризик за трговската и енергетската безбедност на Унијата.
The post Официјално: Европа го забранува увозот на руски гас, постигнат е договор меѓу Советот и Европскиот парламент appeared first on Во Центар.
