Драмата околу иднината на Нафтената индустрија на Србија (НИС) влезе во својата последна фаза, а денес, на форумот на GLOBSEC „BELTALKS: Економски разговори во Белград“, претседателот Александар Вучиќ претстави три можни сценарија со кои се соочува земјата.
Неговата порака беше остра, директна и без простор за погрешно толкување: 15 јануари е крајниот рок – а потоа Србија ќе мора да преземе чекори што ќе ја означат економската и политичката иднина на земјата.
Во атмосфера на геополитички тензии, енергетски санкции и притисоци кои растат со години, Вучиќ јасно порача дека Србија има многу малку време да го реши прашањето за сопственичката структура и работењето на НИС, компанија која е клучна за енергетскиот систем на земјата.
„Не смееме да го уништиме нашиот финансиски систем“
Претседателот предупреди дека ниту еден од изборите пред Србија не е лесен, но дека земјата не смее да го ризикува она што го градеше во последните десет години.
„Hе смееме да го уништиме нашиот финансиски систем , ниту инвестицискиот рејтинг на Република Србија“, рече Вучиќ, нагласувајќи дека потенцијалните последици можат да бидат многу посериозни од една единствена корпоративна одлука.
Според него, сите три сценарија носат голема доза на неизвесност, но и јасно дефинирани ризици.
СЦЕНАРИО 1: САД ги укинуваат санкциите – „Помалку од 10 проценти веројатност“
Вучиќ отворено рече дека првото сценарио – Соединетите Американски Држави да ги укинат санкциите врз руските субјекти кои учествуваат во сопственоста на НИС – е најмалку веројатно.
„Можност број еден е САД да дадат дозвола за работа, лиценца или да ги укинат санкциите против руските субјекти, што е малку веројатно да се случи. Нема да зборувам за процентот, но помалку од 10 проценти“, рече претседателот.
Со други зборови, Србија не може да смета на фактот дека геополитичката реалност ќе се промени во следниот месец. Ова не е сценарио, туку – според тонот на Вучиќ – чист оптимизам.
СЦЕНАРИО 2: Русите го продаваат мнозинскиот пакет – „Најреалната опција“
Друго сценарио, кое претседателот го гледа како најверојатно, е продажбата на мнозинскиот пакет акции на НИС од страна на руските сопственици.
„Тогаш се надевам, многу е поверојатно, дека Русите ќе ги продадат повеќето акции на НИС на некои од своите партнери, не е важно од каде или од каде доаѓа компанијата – и се надевам дека ќе го сторат тоа“, рече Вучиќ.
Според него, ова би овозможило продолжување на работењето на НИС без ризик од секундарни санкции, како и зачувување на стабилноста на српскиот енергетски пазар. Сепак, таквата одлука зависи исклучиво од Москва и „партнерите“ на кои би можел да им се продаде пакетот.
СЦЕНАРИО 3: Србија ја презема контролата – „Се надевам дека тоа нема да се случи“
Третото сценарио е најдрастично, но и најопасно за финансиската стабилност на земјата: државна интервенција и преземање на контролата врз НИС .
„И трето, се надевам дека тоа нема да се случи, е дека ќе мора да дејствуваме како држава – а тоа ќе се случи за 37 дена од сега, 15 јануари е крајниот рок“, рече Вучиќ.
Во превод: ако нема решение до 15 јануари, Србија ќе мора да спроведе мерки што можат да отворат цел спектар на правни, економски и политички последици – од меѓународни спорови, преку потенцијални финансиски шокови, до последици врз инвестициските текови.
Зошто е ситуацијата толку драматична?
НИС не е обична компанија. Таа е најголемиот увозник на енергетски производи, еден од најголемите даночни обврзници, клучен играч во снабдувањето на пазарот со нафта и деривати и стратешки ресурс на Србија.
Под санкции – дури и индиректно – нејзината работа би била загрозена, а целата верижна реакција би влијаела на: цените на горивата, стабилноста на буџетот, економијата и меѓународниот кредитен рејтинг на земјата.
Затоа Вучиќ постојано повторува дека „нема право да импровизира“.
Што ќе се случи по 15 јануари?
Во моментов, како што посочи претседателот, сè зависи од два фактори: политичката одлука на Вашингтон (но шансите се, според Вучиќ, едвај над нулата) и подготвеноста на Русија да го продаде својот удел во НИС (најверојатно сценарио, но далеку од гарантирано). Доколку ниту еден од овие два процеса не се заврши, државата ќе биде принудена да интервенира. А тоа, во геополитичката клима по санкциите врз Русија, во растечката енергетска криза и во услови на глобална фрагментација, може да отвори врата за непредвидливи последици.
Влегуваме во 37-те најнапнати дена за српската енергетска индустрија
Неделите што претстојат со Србија ќе бидат најинтензивните политички и економски преговори во последната деценија.
Пораката на Вучиќ од Белград е јасна – времето истекува , а опциите се сведени на минимум.
Дали НИС ќе добие нов сопственик, дали Западот ќе попушти или државата ќе мора да направи радикален потег – останува да се види.
Но едно е сигурно: одлуката што ќе биде донесена до 15 јануари ќе ја обликува енергетската и економската иднина на Србија во следната деценија .
The post Предупредувањето на Вучиќ што го потресе регионот: „Имаме 37 дена да го спасиме НИС, последиците можат да бидат катастрофални“ appeared first on Во Центар.
