Лековите против болки се меѓу најчесто користените препарати, а многу луѓе ги земаат „сами“, без претходен совет од експерт.
Иако се лесно достапни, погрешната употреба на аналгетици може да доведе до сериозни несакани ефекти, особено кај чувствителни групи на пациенти.
Што значи од гледна точка на фармацевтот дека некој зема лекови против болки „пречесто“, колку често е „пречесто“ и кои групи пациенти треба да бидат внимателни.
– Од гледна точка на фармацевтот, земањето лекови „пречесто“ значи надминување на пропишаните дози, нивна употреба почесто од предвиденото или земање толку многу лекови што ризиците ги надминуваат придобивките, што доведува до несакани ефекти, интеракции или неефикасен третман, дури и ако поединечните дози се точни – објаснува Ковачевиќ.
Кои се најчестите грешки што луѓето ги прават со аналгетици?
Кога зборуваме за аналгетици, важно е да се направи разлика помеѓу лековите што се издаваат на рецепт и лековите што се издаваат без рецепт.
– Во оваа втора група спаѓаат лекови како што се парацетамол и некои нестероидни антиинфламаторни лекови (НСАИЛ) , како што се ацетилсалицилна киселина, ибупрофен и напроксен. Овие лекови се одобрени за третман на блага до умерена болка, но нивната употреба не треба да трае подолго од неколку последователни дена, ниту пак треба да се надминува максималната дневна доза – вели нашиот соговорник.
Иако се достапни без рецепт, тоа не значи дека се сосема безопасни.
– Во пракса, често гледаме дека пациентите земаат повеќе аналгетици истовремено – понекогаш несвесно, бидејќи тие се присутни и во препаратите за настинка и грип – или ги користат подолго од препорачаното. Исто така, често гледаме надминување на пропишаната фреквенција или доза, на пример, земање лек против болки на секои четири часа наместо на секои осум до 12 часа како што е индицирано за некои лекови или во доза што е многу поголема од пропишаната, што сето тоа ги зголемува несаканите ефекти, ризикот од токсичност, оштетување на органите или предозирање.
Кои групи на луѓе треба да бидат особено внимателни?
При употреба на лекови против болки од групата на НСАИЛ (како што се ибупрофен или напроксен), потребна е посебна претпазливост кај луѓе кои имаат заболувања на срцето и крвните садови , чир или крварење во желудникот или дуоденумот, заболувања на бубрезите, астма , хроничен ринитис или алергиски заболувања, објаснува Ковачевиќ.
– Се препорачува следење на здравствената состојба на лицата кои имаат висок крвен притисок и/или блага до умерена срцева слабост, бидејќи за време на употребата на овие лекови може да се појави задржување на течности во телото и оток.
Ризикот од крварење во желудникот се зголемува со повисоки дози на овие лекови.
– За лица кои претходно имале чир , особено ако бил придружен со крварење, се препорачува употреба на парацетамол. Доколку мора да се користат лекови како што се ибупрофен, ацетилсалицилна киселина или напроксен, се препорачува истовремена употреба на лекови за заштита на желудникот (на пр. пантопразол или рабепразол). Дополнителна претпазливост е потребна кај лица кои истовремено користат лекови кои можат да го зголемат ризикот од крварење, како што се кортикостероиди , лекови за разредување на крвта (на пр. варфарин), некои антидепресиви или аспирин.
Долготрајната употреба на ибупрофен, како и други лекови од оваа група, може да доведе до оштетување на бубрезите .
– Лицата кои веќе имаат проблеми со бубрезите, срцева слабост, заболувања на црниот дроб, лицата кои користат лекови за крвен притисок и диуретици, како и постарите лица се изложени на најголем ризик. Прекинувањето на употребата на овие лекови обично води до обновување на функцијата на бубрезите. Потребна е претпазливост при употреба на ацетилсалицилна киселина, ибупрофен и други лекови од оваа група кај лица кои имаат или претходно имале астма, хроничен ринитис или алергии, бидејќи ибупрофен може да предизвика отежнато дишење, осип или оток на лицето и усните.
Се препорачува претпазлива употреба на парацетамол кај луѓе со оштетување на црниот дроб или бубрезите .
– Ризикот од предозирање со парацетамол е поголем кај луѓе кои имаат заболување на црниот дроб предизвикано од прекумерна консумација на алкохол. Несаканите ефекти од сите споменати лекови може да се намалат со употреба на најмалата доза што е доволна, во најкраток период потребен за ублажување на симптомите – вели фармацевтот.
Луѓето кои немаат хронични заболувања се исто така изложени на ризик
Прекумерната употреба на лекови за ублажување на симптомите, како што е болката, може да предизвика занемарување на вистинската причина за проблемот, што може да го отежни откривањето на посериозни медицински состојби.
– На пример, кај спортски повреди , луѓето често земаат лекови против болки за да продолжат со тренинг, што може да биде ризично. Болката е сигнал од телото дека нешто не е во ред и дека можеби ви е потребен одмор или лекарски преглед. Ако болката постојано се потиснува со лекови, постои ризик да не се препознае посериозен проблем.
При употреба на лекови против болки, потребна е претпазливост и кај жени кои планираат бременост. Лековите против болки како што се ибупрофен, напроксен или ацетилсалицилна киселина можат негативно да влијаат на овулацијата, што може да го отежни зачнувањето. Овој ефект е привремен и исчезнува по прекинувањето на лекот.
Кога е време да се престане со самолекување и да се оди на лекар?
Самолекувањето не е секогаш лошо, но важно е да се знае кога повеќе не е доволно и кога е потребно да се побара помош од лекар.
– Не секоја болка бара посета на лекар, но во некои ситуации болката може да биде знак за посериозен проблем. На пример, не секоја главоболка е причина за загриженост, но ако главоболката се појави ненадејно, е многу силна или е придружена со визуелни или слушни нарушувања, тогаш треба да се јавите кај вашиот лекар. Исто така, треба да побарате медицинска помош ако има ненадеен оток , црвенило и тешкотии при движење на зглобот, бидејќи тоа може да укажува на воспаление или повреда што бара преглед.
Исто така, треба да се консултирате со вашиот лекар ако почувствувате болка, бледило или чувство на студ во прстите на рацете или нозете, како и губење на чувството, слабост, пецкање или печење.
– Овие симптоми може да укажуваат на проблеми со нервите или циркулацијата. Посебно внимание треба да се посвети и на промените во мокрењето или столицата, особено ако се придружени со болка или други симптоми поврзани со нервниот систем.
Исто така е важно да се побара медицинска помош ако, покрај болката, постојат и општи симптоми, како што се зголемена телесна температура, изразен замор, необјаснето губење на тежината , гадење или повраќање, како и во случај на влошување на општата здравствена состојба .
– Самолекувањето не се препорачува дури ни при тешки повреди, појава на деформитет на раката или ногата, ненадејна појава на осип на кожата , како и болка или чувствителност на едната нога без претходна повреда, бидејќи тоа може да укажува на посериозна здравствена состојба. Дополнителна претпазливост е потребна и ако има оток што остава вдлабнатина на кожата при притискање со прст.
За деца и млади под 18 години, самолекувањето не се препорачува без претходна консултација со лекар.
Треба да се побара медицинска помош и ако болката трае подолго од вообичаеното, нема јасна причина или има знаци на воспаление, особено кај луѓе кои веќе имаат ревматски или други хронични воспалителни заболувања . Ако болката е умерена до силна, ако значително ги попречува секојдневните активности, ако лековите не донесат олеснување или ако симптомите се влошат со текот на времето, треба да се прекине самолекувањето и да се консултира лекар.
Кога сте во дилема дали болката може самостојно да се лекува, подобро е прво да се прашате фармацевт или лекар.
The post Чести грешки со лековите против болки: Фармацевт предупредува зошто „без рецепт“ не значи и без ризик appeared first on Во Центар.
