Додека стотици милиони луѓе низ целиот свет се соочуваат со несигурност во храната, една мала јужноамериканска земја успеа да стане единствената земја што може целосно да се издржува со сопствена храна . Тоа е Гвајана.
Замислете го ова: земја помала од Ајдахо по површина, каде што повеќето луѓе живеат збиени по тесен крајбрежен појас, додека 85% од територијата е покриена со огромни дождовни шуми. Според сите конвенционални разбирања, ова не треба да биде место каде што луѓето успеваат да решат еден од најстарите предизвици на цивилизацијата – да бидат целосно самоодржливи.
Сепак, Гвајана, јужноамериканска земја со околу 830.000 жители, тивко го постигна она што ниедна друга земја во светот го нема: целосна самоодржливост во сите основни групи на храна, пишува „Сајанс Фокус“.
Откритието доаѓа од револуционерно истражување објавено во списанието „Нејчр Фуд“, во кое се анализирани 186 земји за да се утврди колку секоја од нив теоретски би можела да го нахрани своето население исклучиво од домашно производство.
Резултатите беа јасни: само Гвајана постигна самоодржливост во сите седум основни групи на храна – овошје; зеленчук; млечни производи; риба; месо; мешунки, јаткасти плодови и семиња; и производи од скроб.
Прошетајте низ кој било пазар во Џорџтаун, главниот град, и сликата е јасна: тезги преполни со локален ориз, коренест зеленчук како касава, свежа риба, овошје и други производи, од кои поголемиот дел произведени во границите на Гвајана.
Гвајана не се изолираше од светот; сè уште тргува како и секоја модерна земја. Она што ја издвојува е фактот дека земјата има капацитет да ги задоволи сите нутритивни потреби на своите граѓани користејќи само своја земја и вода.
Земја која има рецепт за успех
За да разбереме колку е извонредно ова достигнување, да ги разгледаме географските ограничувања на Гвајана. Земјата се наоѓа помеѓу Венецуела, Бразил и Суринам , при што поголемиот дел од населението е концентрирано по должината на крајбрежната рамнина, која зафаќа помалку од пет проценти од вкупната површина.
Во внатрешноста доминира античкиот Гајански штит – геолошка формација од недопрена дождовна шума која, иако еколошки непроценлива, нуди малку простор за големо земјоделство.
Она што ја прави оваа приказна уште поимпресивна е пристапот на Гвајана кон зачувувањето на природата. Земјата постигна самоодржливост не со уништување на природното наследство, туку со максимално искористување на ограничените земјоделски површини. Додека уништувањето на шумите уништува голем дел од Јужна Америка за земјоделство и сточарство, Гвајана зачува повеќе од 85% од својата оригинална шума.
„Климата во крајбрежниот регион на Гвајана е исклучително погодна за производство на земјоделски култури“, објаснува Никола Канон, професор по земјоделство на Кралскиот земјоделски универзитет во Глостершир, Велика Британија.
Броевите го потврдуваат тоа: земјата се наоѓа помеѓу еден и девет степени северно од екваторот, со топло време преку целата година , обилни врнежи од дожд, висока влажност и, што е клучно, плодни глинени почви наталожени со милениуми од речниот систем на Амазон.
Но, самата клима не го објаснува успехот. Овие тропски услови постојат низ цела Јужна Америка, но соседните земји имаат проблеми со безбедноста на храната. Разликата е во тоа како Гвајана ја користела својата ограничена обработлива земја.
Повеќе со помалку
Додека земјоделството во многу делови од светот се базира на монокултура – одгледување на еден вид култура на огромни, униформни површини – гвајанските земјоделци имаат поинаков пристап. Тие користат меѓусебно одгледување – две или повеќе култури се садат заедно на истото поле , при што секоја користи своја „ниша“ и ресурси во различно време.
Оваа практика беше напуштена од индустриското земјоделство пред векови, но во Гвајана таа останува клучна за успехот . Одгледувачите на кокос садат ананас или домати меѓу младите дрвја додека тие растат. Пченката и сојата користат иста почва: сојата природно го „фиксира“ азотот, додека пченката апсорбира хранливи материи во вториот период од сезоната.
Кога се применува правилно, придобивките можат да бидат големи. Меѓукултивирањето бара внимателно планирање – спарување на култури кои природно се надополнуваат, а не се натпреваруваат – но кога земјоделците ќе го постигнат вистинскиот баланс, тоа може да ја подобри структурата на почвата, да ја зголеми плодноста и да помогне во контролата на штетниците без поголема хемиска интервенција. Исто така, ризикот се распределува во текот на сезоната: ако една култура страда поради временски услови, штетници или пазарни флуктуации, друга сè уште може да напредува.
Од основни култури како ориз и касава, до разновидно овошје и зеленчук, оваа земјоделска разновидност не само што ги храни луѓето – туку активно ја негува и почвата. Она што Гвајана тивко го зачува е она што модерното земјоделство сега го открива повторно: биодиверзитетот не е само одржлив, туку и неопходен.
„Меѓусеченото одгледување нуди можности за зголемување на продуктивноста“, забележува Канон. Техниката може да ги подобри приносите за 1,2 до 1,5 пати во однос на индивидуалното одгледување, „покажувајќи јасна предност“.
Ова не е само начин да се добијат повеќе производи од истиот простор. Разновидноста создава природна „заштитна мрежа“ против неуспеси на земјоделските култури што можат да ги уништат монокултурните системи.
Како што вели д-р Мајкл Рапински, истражувач по етноекологија во Националниот музеј за природна историја во Париз: „Постои една стара поговорка: „Не ги ставај сите јајца во една корпа “. Диверзификацијата на основните култури е слична на диверзифицирано портфолио на акции.“
Банана индустријата ја научи оваа лекција на тешкиот начин. Сортите „Грос Мишел“ доминираа на глобалните пазари сè до 1950-тите, кога Фузариумот – познат како „Панамска болест“ – речиси преку ноќ го уништи комерцијалното производство во Денес, вообичаената сорта Кавендиш се соочува со слични закани и е потсетник за тоа колку е ранлива монокултурата.
The post Ова е единствената земја во светот што произведува сета потребна храна: Нема ниту милион жители, а ова е нејзиниот рецепт за успех (фото) appeared first on Во Центар.
