Самитот на НАТО оваа недела во Анкара беше најочекуваниот по долго време. По пет години војна на континентот и две години гнев од конфронтациската Бела куќа, беше време Европа да докаже дека сериозно ја сфаќа својата одбрана.
На Форумот за одбранбена индустрија во вторник, европските сојузници објавија договори за производство и набавка на одбрана во вредност од 50 милијарди долари (43 милијарди евра), вклучувајќи подморници, системи за ракетна одбрана „Патриот“, пресретнувачи, муниција, сите презентирани како доказ дека алијансата е на кредибилен пат да троши 5 проценти од својот БДП за одбрана до 2035 година.
Меѓу клучните најави беше одлуката на НАТО да ја избере шведската компанија „Сааб“ за производство на авиони за надзор што ќе го заменат Системот за предупредување и контрола во воздухопловството што моментално го користат американските авиони „Боинг“, објави „Телеграф“.
Понатаму, програмата на НАТО за борба против беспилотни летала издвојува 40 милијарди долари (35 милијарди евра) за борба против беспилотни летала во текот на следните пет години за да ја покрие целата алијанса. Исто така, се фокусира на регрутирање и обука на пилоти и ќе биде целосно интероперабилна низ сите сојузнички земји.
„Дроновите фундаментално го променија, како што сите знаеме, карактерот на модерното војување“, рече генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, на Форумот за одбранбена индустрија во вторник.
„Тие станаа одлучувачки фактор на бојното поле. Ова е јасно од она што го гледаме во Украина, на Блискиот Исток и низ целиот сојуз“, додаде тој.
Нападите со беспилотни летала врз територијата на НАТО, особено во балтичките земји, стануваат сè почести, а алијансата е под притисок да одговори на агилен и економичен начин.
„Навистина интересно е колку работа завршиле европските сојузници зад сцената кога станува збор за договори за одбрана и оружје“, рече Даниел Фиот, од Институтот на ЕУ за безбедносни студии.
„Работиме заедно на различни аспекти на безбедноста, и искрено, тоа е она што ни треба. Ни треба повеќе од тоа, и ни треба на стероиди во овој момент“, изјави тој за специјалната емисија на „Еуроњуз“.
Во значаен и добредојден потег, Трамп се чини дека одобри лиценцирање на американските системи за ракетна одбрана „Патриот“ за Украина. „Патриот“ се покажаа како најдобри системи за одговор на руски напади со балистички ракети; Киев веќе некое време лобира за правото да произведува свои, но немаше гаранција дека Трамп ќе се согласи.
„Едно мало птче ми го кажа ова, за фактот дека ќе им дадеме право да ги прават Патриотите“, рече Трамп, седејќи до украинскиот претседател Зеленски пред нивниот состанок во Анкара.
„Ќе им покажеме како да го направат тоа, всушност е многу сложено. Но, така е – брзо ќе ја разберете сложеноста“, рече Макс Бергман од Центарот за стратешки и меѓународни студии, кој рече дека отворањето на Трамп на овој фронт е доказ за силата на Украина.
„Претседателот Зеленски и Украина сега имаат многу карти, а Трамп сфати дека сега не може да ги присили Украинците бидејќи Украина се придвижи напред и комуницира со Брисел“, изјави Бергман за специјалниот извештај на „Еуроњуз“ за НАТО.
Сепак, доминацијата на САД во НАТО е далеку од завршена. Како што рече Нико Ланге, аналитичар во „Расмусен Глобал“, европеизацијата на алијансата нема да стане реалност освен ако нејзините членки „не ги заменат стратешките овозможувачи на НАТО со европски“.
Ова ја вклучува основната воена инфраструктура потребна за поврзување на војниците и средствата низ целиот алијанс, вклучувајќи „временски код базиран на сателити, навигација, воздушно електронско војување и прецизен длабински удар“, рече тој.
Ланге објасни дека иако консензусот меѓу лидерите е дека самитот поминал релативно без инциденти, Европа мора сериозно да ги сфати обновените закани на Трамп против Гренланд и никогаш да не ја заборави неговата нестабилна природа каде што во секој момент може да избере сосема поинаков пат, оштетувајќи го алијансата.
Но, Фиот вели дека иако Европа ќе се потпира на САД за одбрана некое време, насоката на движењето – оддалечување од зависноста од САД – е јасна.
Сè уште ќе ни бидат потребни САД, „барем на краток рок бидејќи дел од оружјето е достапно само оттаму“, рече Фиот.
„Но, насоката на движењето е многу јасна на долг рок“, вели тој.
„Нема да ги трошиме парите на даночните обврзници во Европа без поврат. А повратот се работни места и вештини создадени од Европејците и мислам дека тоа е долгорочната траекторија за Европа тука“, изјави Фиот за „Еуроњуз“.
„Но, тоа е навистина добар знак дека Европејците, барем на страната на производството на одбраната, навистина ја добиваат пораката дека треба да трошат повеќе и мудро на капацитети“, додаде тој.
Тоа беше пораката што Руте ја упати на прес-конференцијата во вторник, обидувајќи се да го претстави самитот како приказна за Европа што прави чекори напред.
„Се нудат нови можности, индустријата го проширува производството, а европските сојузници и Канада преземаат поголема одговорност за нашата заедничка безбедност“, рече Руте на прес-конференција во вторник.
„Европејците направија чекор напред. ЕУ направи чекор напред и сега е главен финансиски и воен поддржувач на Украина“, додаде тој.
Сепак, на почетокот на самитот, се чинеше како Трамп да е подготвен да ги игнорира најдобрите напори на своите партнери да го импресионираат.
Нервозен американски претседател пристигна на самитот на НАТО во Анкара во вторник вечерта, очигледно незадоволен што е таму и им кажа на сојузниците дека е таму само од почит кон домаќинот, турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган.
Речиси веднаш по неговото пристигнување, тој почна да ги критикува европските земји за тоа што не го поддржуваат Вашингтон како дел од неговата војна против Иран.
Но, тврдењата на Трамп во овој поглед се претерани, а за време на прес-конференцијата во среда, Руте нежно интервенираше за да ја исправи грешката, велејќи дека одбивањата на некои држави да им дозволат на САД да ги користат европските воздухопловни бази како појдовни места за нивната воздушна кампања биле „изолирани“ инциденти.
Руте истакна дека 5.000 американски авиони полетале од европските бази во врвот на конфликтот, што илустрира дека „Европа повторно е голема платформа за проекција на моќ за Соединетите Американски Држави“.
„Она што генерално го чувствувам во САД е разочарување кога станува збор за, би рекол, изолирани случаи каде што Европејците не секогаш го исполнуваа она што беше договорено билатерално“, му рече Руте на Трамп.
Во друг потег што се закани да го попречи самитот, Трамп одеднаш го оживеа своето тврдење дека САД треба да го „контролираат“ Гренланд, полуавтономна територија на Данска, сојузник на НАТО – а данската премиерка Мете Фредериксен ја сфати заканата сериозно.
„Ставот на САД, за жал, е многу јасен по ова прашање“, рече таа. „Нашиот став е јасен како што беше цело време: Гренланд не е на продажба. Се надевам дека сите сојузници ќе го почитуваат правото на народот на Гренланд на самоопределување“, додаде Фредериксен.
Трамп, исто така, ја нападна Шпанија, чиј премиер Педро Санчез отворено ја критикуваше војната против Иран, но исто така се спротивстави на темпото кон исполнување на целта на НАТО за зголемени трошоци за одбрана.
Трамп рече дека ќе ѝ нареди на својата администрација да ја прекине целата трговија со Мадрид.
„Шпанија е залудна кауза. Повеќе не сакаме да работиме со Шпанија“, изјави тој.
Но, до крајот на самитот, немаше никакви знаци дека се спроведува каква било таква политика – и наместо тоа, Трамп изгледаше оптимист.
„Има еден збор што се издвојува: единство“, рече тој во среда откако присуствуваше на состанок на Северноатлантскиот совет, главното тело за донесување одлуки на НАТО – дури отиде дотаму што го нарече „одличен состанок“, додаде тој.
The post Самит на НАТО: Европа сигнализира дека е подготвена да ја преземе контролата врз сопствената одбрана appeared first on Во Центар.
Пронајдете не на следниве мрежи:
