Долго време се сметаше дека брзината на одење е само одраз на физичка подготвеност или нетрпеливост, но денес научниците ја сметаат за важен индикатор за здравјето на мозокот и долговечноста.
Група луѓе што истражувачите ги нарекоа „супер одачи“ привлекува внимание со години, а нова студија објавена во списанието „Неврологија“ дава убедливи докази: луѓето во осумдесеттите години кои одат со брзина на просечна педесетгодишна возраст се побавни и генерално се во подобра здравствена состојба.
„Супер одачи“ се дефинираат како лица чија брзина на одење е значително поголема од просечната за нивната возрасна група. Резултатите покажуваат дека тие не само што живеат подолго, туку имаат и 48 проценти помал ризик од когнитивен пад.
Науката за брзината на одење
Врската помеѓу одењето и когнитивното здравје е позната во медицината со децении, а промените во одењето често се случуваат години пред да стане очигледен падот на менталните способности. Нова студија, во која учествувале речиси 5.000 постари мажи и жени, потврди дека „супер одачите“ ја задржуваат когнитивната острина подолго. Во случаите каде што се појавиле знаци на слабеење, нивната состојба напредувала многу побавно.
Што значи ова за оние кои претпочитаат лежерна прошетка? Дали брзите одења се едноставно во подобра форма или свесното зголемување на темпото всушност може да го продолжи животот? Одговорот на тоа го даде Џоана Хол, спортски научник и основач на методот „WalkActive“, за списанието „Hello!“.
Зошто брзото одење е показател за здраво стареење?
„Сакам да ја споредувам брзината на одење со контролната табла на телото. Таа не мери само една компонента од физичката кондиција, туку го одразува работењето на повеќе системи што работат истовремено“, вели Хол.
„Додека одите, мозокот ја обработува околината и ги координира движењата, кардиоваскуларниот систем обезбедува енергија, а мускулите произведуваат и контролираат сила. Покрај тоа, системот за рамнотежа ве држи исправени, додека зглобовите мора да бидат подвижни за движењето да биде ефикасно. Кога забрзувате, сите овие системи се под поголем товар. Затоа брзината на одење е толку добар показател за здраво стареење. Не станува збор само за тоа колку брзо се движите, туку и за способноста на целиот организам.“
Дали брзината сама по себе е заштитна или само знак за подобро здравје?
„Тоа е веројатно најважната разлика што треба да се нагласи. Врз основа на овие студии, не можеме да заклучиме дека лицето кое намерно го забрзува одењето автоматски ќе го намали ризикот од деменција или ќе живее подолго. Истражувањето не го покажува тоа“, истакнува Хол.
„Многу е веројатно дека луѓето кои одржуваат природно брзо темпо на одење можат да го сторат тоа бидејќи нивното срце, мускули, рамнотежа, координација и мозок стареат исклучително добро. Затоа, брзината на одење е надворешен индикатор за внатрешната состојба. Можеме да влијаеме на силата, кондицијата, рамнотежата и техниката на движење. Затоа не би советувал никому да ја брка брзината како единствена цел. Наместо тоа, треба да изградите физички темели што ќе овозможат брзината да се развива природно и безбедно. Брзината треба да биде последица на способноста, а не нешто што е сила.“
Како да знаеме колку брзо одиме?
„Во истражувањата, брзината на одење се мери многу прецизно. Исто така, постојат добри податоци за каденцата, т.е. бројот на чекори во минута. Околу 100 чекори во минута често е репер за одење со умерен интензитет кај здрави возрасни. Сепак, тоа е само насока, а не магичен број. Возраста, физичката кондиција и здравствената состојба на поединецот се клучни фактори.“
За повеќето луѓе, постои поедноставен тест: дали можете непречено да забрзате кога е потребно? На пример, кога брзате да фатите воз, да се искачите на рид или да морате безбедно да ја преминете улицата. Тоа не е клиничко мерење, но е корисен индикатор за физичка подготвеност што не бара скап уред.
Може ли брзината на одење да се подобри со тренинг?
„Возраста и здравјето секако влијаат на брзината, но не мислам дека треба да прифатиме дека стареењето автоматски значи бавност и намалена способност. Многу компоненти на одењето можат да се тренираат. Сепак, наместо само да му кажам на некого да оди побрзо, прво би проверил како оди таа личност.“
„Ако основите не се добри, самото забрзување нема да го реши проблемот. Само ќе завршите со побрзо изведување на лоши шеми на движење и ставање дополнителен стрес на деловите од телото кои веќе ги компензираат неправилностите.“
Што ја објаснува врската помеѓу брзината на одење и здравјето на мозокот?
„Тој дел од истражувањето ми е особено интересен. Одењето го перцепираме како едноставна физичка активност, но всушност е невролошки исклучително сложен процес. Мозокот учествува во секој чекор. Додека се движите, тој постојано обработува визуелни информации, вашата позиција во просторот, контактот на вашите стапала со земјата, рамнотежата, промените на површината и сè околу вас.“
„Во исто време, ги координира мускулите и движењата потребни за движење. Тоа не значи дека брзото одење е магична заштита од деменција и би било неодговорно да се претстави на тој начин, но врската е фасцинантна. Начинот на кој одиме ни дава едноставен увид во тоа како нашиот мозок и тело стареат заедно.“
Колку често треба да одите брзо?
„Не мислам дека дебатата треба да се сведе на тоа дали квантитетот или интензитетот е поважен. Потребни се и двете. Важно е редовно да се движите, да седите помалку и да вежбате со правилен интензитет. Наместо да се прашувате како да правите повеќе, размислете како да извлечете повеќе од одењето што веќе го правите.“
Ова може да значи подобрување на вашата техника, свесно менување на темпото за време на одењето или активирање на целото тело. Бројот на чекори не треба да се заменува со брзина, туку пристапот треба да се прошири. Повеќето луѓе ги бројат чекорите и сакам да почнат да размислуваат за квалитетот на тие чекори.
Брзо одење или природно темпо?
„Да, и таа разлика е важна. Кога намерно одите на брза прошетка, свесно го зголемувате интензитетот и го користите одењето како тренинг. Од друга страна, природно брзото темпо во секојдневниот живот покажува нешто друго – го одразува физичкиот капацитет што го има една личност. Мислам дека за здраво стареење, двата аспекта се вредни.“
Како да почнете да одите побрзо?
„Ако некој откако ќе прочита за „супер одачи“ помисли дека мора веднаш да забрза, би му препорачала поинаков пристап“, вели Џоана.
„Започнете со став. Пред да забрзате, внимавајте да не се наведнете напред или да не изгубите контрола. Обидете се да одите исправено и со отворени гради. Дури кога ќе ви биде удобно со таа техника, почнете да експериментирате со темпото.“
Клучот, според неа, е да се воведат кратки интервали во кои свесно забрзувате за време на одењето, по што се враќате на вашето вообичаено темпо. Целта не е да брзате со секој чекор, туку да ја одржите и развиете способноста за брзо одење во текот на месеци, години и децении.
The post „Супер одачите“ живеат подолго: Оваа брзина на одење го намалува ризикот од стареење на мозокот appeared first on Во Центар.
