Уставниот суд поведе постапка во врска со член 2 од Законот за измени и дополнувања на Законот за пензиско и инвалидско осигурување, кој се однесува на линеарно зголемување на пензиите, при што редовното месечно прилагодување врз основа на зголемувањето на платите и трошоците за живот се заменува со еднаква распределба на средствата за сите пензионери, без оглед на вредноста на пензијата, стажот или уплатениот придонес.
Постапувајќи по овој предмет на вчерашната седница, по предлог на судијката известител Добрила Кацарска, Судот одлучи по сопствена иницијатива да поведе постапка за член 2 од Законот за изменување и дополнување на Законот за пензиско и инвалидско осигурување, објавен на 20.07.2025 година во „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 154/25.
Уставниот суд објаснува дека станува збор за одредба со која се зголемуваат пензиите (позната во јавното мислење како линеарно зголемување), имено со член 2 се оспорува правото на редовно месечно прилагодување на пензиите, пресметките направени врз основа на зголемувањето на платите и трошоците за живот се заменети со линеарно прилагодување на вкупната вредност на средствата за сите пензионери подеднакво, без да се земат предвид заработената и остварената вредност на пензијата, стажот и уплатениот придонес.
Судот, како што е наведено во соопштението, го зел предвид фактот дека хармонизацијата на пензиите е право на осигурителот кој гарантира социјална сигурност во рамките на Законот за пензиско и инвалидско осигурување, со кој се спроведува и уставната гаранција за социјална сигурност на граѓаните.
Уставниот суд во оваа фаза од постапката изрази сомнеж дека оспорениот член 2 ги крши уставните принципи на социјална правда, еднаквост на граѓаните, како и фер сигурност и легитимни очекувања како правни принципи. „Во исто време, се постави прашањето дали оспорената одредба произведува дискриминација врз основа на вредноста на пензијата и нееднаквост меѓу корисниците на пензија, имено оние пензионери кои имаат подолг работен стаж, повисоки исплати во пензискиот систем и повисока основица, добиваат помало зголемување на нивните пензии, во споредба со пензионерите со пониски пензии“, вели Уставниот суд.
Пензијата е стекнат имот, индивидуално право и во согласност со член 30 од Уставот, правото на сопственост е загарантирано и не може да му се ограничи или одземе на никого. Следствено, до Уставниот суд беше поставено прашање дали оспорената одредба го ограничува правото на сопственост на пензионерите со повисоки пензии.
Европскиот суд за човекови права во Стразбур во своите одлуки наведува дека за целите на член 14 (забрана за дискриминација) од Европската конвенција за заштита на човековите права, разликата во третманот е дискриминаторска ако „нема објективно или разумно оправдување“, имено ако не постигнува „легитимна цел“ или ако не постои „разумен однос на пропорционалност помеѓу употребените средства и целта што треба да се постигне“.
Со поведување постапка за оценување на уставноста на оспорениот член, Уставниот суд ќе испита дали законското решение е оправдано и доволно избалансирано.
Постапувајќи во овој случај, Судот ја отфрли иницијативата поднесена од Тито Беличанец, Јадранка Мршиќ и Сузана Московска со образложение дека оспорените одредби (член 3 и член 18 од Законот за изменување и дополнување на Законот за пензиско и инвалидско осигурување објавен на 18 септември 2024 година) се од временска природа и повеќе не се дел од правниот промет.
The post Уставниот суд покрена постапка за линеарно зголемување на пензиите appeared first on Во Центар.
