Украинскиот претседател Володимир Зеленски пред една недела слушаше на спикерфон додека советниците на Трамп, Стив Виткоф и Џаред Кушнер, читаа, ред по ред, план од 28 точки за ставање крај на војната во Украина.
Два дена подоцна, деталите од планот станаа јавни, а до петок Зеленски ги предупредуваше своите сонародници дека планот на Трамп – и притисокот под кој се наоѓаше да го потпише – ја турнаа Украина во еден од најтешките моменти во нејзината историја.
Учеството на Зеленски преку телефон на состанокот минатиот викенд меѓу неговиот советник за национална безбедност, Рустем Умеров, и тимот на Трамп не е претходно објавено и дава појасна слика за тоа кога е вклучен во разговорите, објавува „Аксиос“. Процесот што доведе до таа драматична средба и до планот од 28 точки започна околу еден месец претходно на лет до Мајами од Блискиот Исток.
„Аксиос“ го тврди ова, повикувајќи се на разговори со шест американски претставници, двајца украински претставници и друг извор запознаен со ова прашање, од кои повеќето биле директно вклучени во дискусиите за планот.
Како започна
На тој лет на 22 октомври, Кушнер и Виткоф го пренасочија разговорот од договорот за Газа на кој работеа кон војната во Украина. Истиот ден, Трамп воведе санкции врз Русија за прв пат откако се врати во Белата куќа, а процесот на преговори беше практично во целосен застој. Двајцата сакаа да го реплицираат пристапот кон Газа – да изготват план, да го стават на маса и да видат како да ги натераат двете страни да го прифатат.
Три дена подоцна, Виткоф и Кушнер се сретнаа на вечера во Мајами со претставникот на Путин, Кирил Дмитриев , а повторно во недела на состанок што траеше неколку часа.
Рускиот претставник, кој е и раководител на рускиот суверен фонд за богатство, во интервју за „Аксиос“ на 17 ноември изјави дека се обидуваат да ги стават на хартија „договорите постигнати“ од самитот Трамп-Путин во Алјаска.
Целта беше да се создаде рамка што во основа вели: „Како навистина да донесеме конечна, трајна безбедност во Европа, а не само во Украина“, рече Дмитриев.
Резултатот од средбите со Дмитриев беше првичниот нацрт на она што стана американски план од 28 точки, или можеби попознат во јавноста како Планот на Трамп за Украина или Американскиот план за Украина.
Дмитриев не го спомена претстојниот мировен план на САД во интервјуто за „Аксиос“, но рече дека е оптимист во врска со насоката на разговорите.
„Имаме чувство дека руската позиција навистина се слуша“, рече тој.
Дотогаш, Виткоф и Кушнер имаа одобрение од Трамп.
„Виткоф и Кушнер немаше да се вклучат во разговори со Русите и Украинците за нов план без зелено светло од Доналд Трамп“, рече еден американски функционер.
Државниот секретар Марко Рубио бил запознаен со сите чекори, додаде функционерот. Потпретседателот Венс исто така бил во тек.
Необичен пратеник
Џеј Ди Венс ја доби идејата да го ангажира секретарот на армијата Ден Дрискол, неговиот колега од Јеил, за да го донесе планот во Украина, изјави висок функционер на администрацијата.
Дрискол веќе планирал да ја посети Украина со голема воена делегација за да разговара за одбранбената технологија и стратегија. Неколку дена претходно, Белата куќа му наредила да го забрза своето патување и да се подготви за водење на мировните преговори.
„Како што можете да замислите, целиот календар е исчистен, влегува во режим на целосна подготовка. Тој добива политички брифинзи, воена историја, сите можни информации во текот на викендот, а потоа брзаат оттаму“, изјави друг американски функционер за „Аксиос“.
Во меѓувреме, Виткоф и Кушнер се состанаа два дена со советникот на Зеленски, Умеров, во домот на Виткоф во Мајами. На состанокот присуствуваше и висок катарски функционер, кој има добри односи со американските посредници, Умеров и Путин.
Виткоф и Кушнер го информираа Умеров за планот и вклучија некои од неговите предлози. Умеров предложи да го повикаат Зеленски за да го слушнат планот директно од тимот на Трамп.
„Тие разговараа и се обидоа да му ги прочитаат точките од планот на претседателот, но практично е невозможно да се направи нешто такво преку телефон“, рече украинскиот функционер, кој остро се спротивстави на планот и начинот на кој беше презентиран.
Сепак, американскиот тим излезе од состанокот оптимист дека Украинците се на вистинскиот пат. Виткоф планираше да отпатува во Турција во среда за да разговара директно со Зеленски. Средбата не се одржа. Американците почувствуваа дека Украинците се повлекуваат од својата подготвеност да разговараат за планот.
Украински функционер обвини за недоразбирање, велејќи дека тимот на Зеленски сметал дека Виткоф и Кушнер презентираат првични идеи, додека Американците го сметале тоа за формален предлог.
Сега на Дрискол му беше потребно формално да му го претстави планот на Зеленски во четврток и да изврши притисок врз него да го прифати.
Веста се шири во јавноста.
На 18 ноември, американски функционер му кажа на „Аксиос“ за 28-те точки и темите што ги опфаќаат – мир во Украина; безбедносни гаранции; безбедност во Европа; идните односи на САД со Русија и Украина…
Друг американски функционер потврди дека Дмитриев бил консултиран, додека украински функционер потврди дека планот му бил презентиран на Умеров. Истата вечер сторијата беше објавена.
Веста предизвика збунетост кај официјалните лица во европските престолнини и кај многумина во Вашингтон и Киев кои сè уште не беа информирани.
Многумина реагираа со ужас кога во среда беа објавени детали дека Украина, меѓу другото, ќе биде повикана да се откаже од дополнителна територија покрај она што Русија веќе го поседува. Кога европските претставници првично се јавија во Стејт департментот и побараа појаснување, им беше кажано дека тоа не е „план на Трамп“, рекоа двајцата дипломати.
Но, Трамп не само што го прифати планот, туку побара и Украина да го потпише до Денот на благодарноста .
По состанокот Зеленски-Дрискол во четврток, американски функционер тврдеше дека е договорен „агресивен рок за потпишување“.
Украински функционер изјави дека Зеленски се согласил да го искористи планот како основа за преговори бидејќи знаел дека не може да го отфрли. Притисокот растел од час во час.
Зеленски се обрати до украинскиот народ во петокот.
„ Украина ризикува да го изгуби достоинството или да ја изгуби поддршката од САД. Ќе очекува одговор од нас “, предупреди тој.
Повлекување по чекор
Барем некои во администрацијата на Доналд Трамп, вклучувајќи го и Марко Рубио, сметаа дека работите отишле предалеку, пребрзо. Висок функционер на администрацијата тврдеше дека Дрискол „отишол предалеку“ со тоа што водел „вистински мировни разговори“ со високи украински функционери.
„Секако, Украинците тврдат дека се обидуваме да ги натераме на договор со Русија. Тоа е она што го прават. Тоа не беше вистина. Ниту за момент. Но, се покажа дека бевме малку измамени“, рече функционерот.
Самиот Трамп го одреди рокот за Денот на благодарноста, делумно поради фрустрација од Зеленски. Висок функционер на администрацијата тврди дека претседателот сметал дека работите стануваат премногу хаотични во петокот. Тој го испрати Рубио во Женева, заедно со Виткоф, Кушнер и Дрискол.
Јавните и приватните изјави на Рубио оставија одредена конфузија околу тоа колку е навистина сериозен планот и какво е неговото лично мислење за него. Но, кога пристигна во Швајцарија, Рубио му рече на украинскиот тим дека САД нема да се согласат на состанокот сè додека не издадат соопштение дека планот не е руски и дека Украинците придонеле.
Американската страна ги обвини Украинците за објавување негативни детали во американскиот печат. Украинците се согласија да издадат позитивна изјава со цел да се смири ситуацијата.
Не беше сè лошо за Украинците. За почеток, американската страна почна да го нарекува планот „рамковен“, а не конечна понуда. А на состанокот, САД покажаа подготвеност да вклучат елементи од украинските контрапредлози.
Што сега?
Иако и американската и украинската страна објавија позитивни изјави за разговорите во Женева во неделата , неколкучасовните состаноци беа напнати.
Рубио рече дека ова бил „најпродуктивниот ден што го имале по ова прашање“. Во Вашингтон, Доналд Трамп ги обвини Украинците за неблагодарност. Што се однесува до рокот на Трамп за Денот на благодарноста, Рубио рече дека вистинската цел е да се постигне договор „што е можно поскоро“.
Доколку разговорите покажат напредок, Трамп и Зеленски би можеле да се сретнат оваа недела или почетокот на следната недела, изјавија два извори запознаени со ситуацијата. Датумот сè уште не е одреден.
Што вели Путин?
Путин претходно изјави дека Москва била информирана за планот на САД, но се чини дека тие не се во тек со „промените“.
Имено, Москва денес официјално објави дека не добила никакви информации за деталите од разговорите што се одржаа во Женева.
„Секако, внимателно ги следиме медиумските извештаи што пристигнуваат во последните неколку дена, вклучително и оние од Женева. Но, сè уште не сме добиле ништо официјално“, изјави портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков.
Кремљ соопшти дека во моментов нема планови за средба на руската и американската делегација оваа недела.
The post Виткоф и Кушнер му го диктираа планот на Зеленски преку телефон: Потоа започна општиот хаос, кој сеуште трае appeared first on Во Центар.
