Последниот важечки договор во светот со кој се ограничува распоредувањето на нуклеарно оружје ќе истече во четврток, освен ако нешто не се промени во последен момент.
„Нов СТАРТ“, последниот нуклеарен договор меѓу Вашингтон и Москва што датира од времето на Студената војна, е пред истекување, а со него и ограничувањата за двете водечки нуклеарни сили.
Истекот на рокот доаѓа во време кога американскиот претседател Доналд Трамп се обидува да го исполни своето ветување „Америка на прво место“, поништувајќи ги меѓународните договори што ги ограничуваат САД. Сепак, во случајот со Новиот СТАРТ, се чини дека проблемот е повеќе инерција отколку идеологија.
Во септември, рускиот претседател Владимир Путин предложи едногодишно продолжување на договорот „Нов СТАРТ“.
Трамп, качувајќи се во хеликоптерот, одговори на новинарско прашање дека продолжувањето „му звучи како добра идеја“, но оттогаш малку се зборуваше за оваа тема.
Сојузникот на Путин, Дмитриј Медведев, кој како тогашен руски претседател го потпиша Новиот СТАРТ со својот колега Барак Обама во 2010 година, во неодамнешно интервју за весникот „Комерсант“ изјави дека Русија не добила никаква „значајна реакција“ на Новиот СТАРТ, но дека тоа сепак му дава време на Трамп.
Претставник на Белата куќа, под услов да остане анонимен, изјави дека Трамп би сакал да воведе „ограничувања на нуклеарното оружје и да ја вклучи Кина во преговорите за контрола на оружјето“.
Како тоа ќе се направи, рече функционерот, Трамп „ќе разјасни во свој временски рок“.
Дарил Кимбал, директор на Здружението за контрола на оружјето, кое го поддржува намалувањето на нуклеарниот ризик, рече дека втората администрација на Трамп, која ги маргинализираше дипломатите од кариера и го довери донесувањето одлуки на неколку луѓе, не работеше на вообичаен начин што би овозможил сложени преговори.
Трамп „се чини дека има вистински инстинкти по ова прашање, но досега не беше во можност да спроведе никаква кохерентна стратегија“, рече Кимбал.
Џон Волфстал, раководител на одделот за глобален ризик во Федерацијата на американски научници, изјави дека Трамп и Путин би можеле да се јават на телефон и веднаш да се договорат за продолжување на Новиот СТАРТ на политичко ниво, пишува „Јутарњи“ .
„Тоа е многу лесна задача што владата на Трамп требаше да ја заврши пред неколку месеци“, рече тој.
Волфстал е меѓу експертите вклучени во „Одбројување до судниот ден“, што симболизира колку човештвото е блиску до уништување. Часовникот неодамна беше поместен малку поблиску до полноќ, делумно поради истекот на Новиот СТАРТ.
„Сама формалност“?
Трамп вети во октомври дека САД ќе продолжат со нуклеарните тестирања за прв пат по повеќе од 30 години, иако не е јасно дали ќе го стори тоа.
Во 2023 година, Русија веќе го суспендираше клучниот елемент од Новиот СТАРТ што овозможува инспекции, бидејќи односите со владата на поранешниот американски претседател Џо Бајден нагло се влошија поради руската инвазија на Украина.
Александар Храмчихин, руски воен аналитичар, рече дека двете сили веќе навестиле дека ќе постапат како што сакаат.
„Јасно е дека договорот го достигна својот крај. Тоа е само формалност и ќе исчезне“, рече тој.
Василиј Кашин, директор на Центарот за европски и меѓународни студии во Москва, изјави дека Русија ќе следи дали САД го зголемуваат својот нуклеарен арсенал и, доколку го сторат тоа, ќе одлучи за контрамерки.
„Но, ако Американците не преземат никакви драстични мерки, како што е распоредување боеви глави, Русија најверојатно само ќе чека, ќе гледа и ќе молчи“, рече тој.
Кинескиот фактор
Таканаречениот Нов СТАРТ ги ограничи Русија и САД на максимум 1.550 распоредени стратешки нуклеарни боеви глави, што е намалување од речиси 30 проценти во однос на претходната граница поставена во 2002 година.
Исто така, се ограничува бројот на лансери и тешки бомбардери на 800 за двете земји, иако тој број е сè уште доволен за да се уништи Земјата.
За време на неговиот прв мандат, исто така пред истекот на Новиот СТАРТ, Трамп инсистираше новиот договор да ја вклучи Кина, чиј арсенал расте брзо, иако многу побавно од двете главни нуклеарни сили. Американскиот преговарач дури и провокативно постави празен стол со кинеско знаме.
Откако ја презеде функцијата во 2021 година, Бајден брзо се согласи да го продолжи Новиот СТАРТ за пет години, до 2026 година.
И покрај неговиот став за Новиот СТАРТ, Трамп ентузијастички ја рестартираше дипломатијата со Русија што Бајден ја прекина поради војната, поканувајќи го Путин на самитот во август во Алјаска и неуспешно обидувајќи се да посредува во договор за Украина.
Американските сојузници Франција и Велика Британија, исто така, воспоставија нуклеарни арсенали во помал обем, додека Индија, Пакистан, Израел и Северна Кореја имаат нуклеарно оружје, но не се дел од меѓународните договори.
The post Нуклеарниот договор меѓу САД и Русија истекува утре: Трамп сака да вклучи уште една сила во новиот договор? appeared first on Во Центар.
Пронајдете не на следниве мрежи:
