Две војни на прагот на Европа се наѕираа над 12-часовниот самит на лидерите на ЕУ и, од многу различни причини, тие се најдоа парализирани, наместо да можат да сторат многу по кое било прашање.
Ретко кога неспособноста на блокот да ја преземе водечката улога во меѓународните односи била толку очигледна. Меѓу Фридрих Мерц од Германија, Емануел Макрон од Франција и Џорџо Мелони од Италија – шефовите на три од 10-те најголеми економии во светот – и другите 24 учесници, тие можеа само да гледаат на другата страна, да се расправаат едни со други или да понудат малку освен зборови додека бомбардирањето, ракетирањето и убивањето продолжуваа, пишува Политико .
„Во овие многу проблематични моменти во кои живееме, повеќе од кога било е решено да се одржи меѓународен поредок заснован на правила“, изјави за новинарите претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, кој претседаваше со состанокот во Брисел.
Алтернативата е хаос. Алтернативата е војна во Украина. Алтернативата е војна на Блискиот Исток“, рече Коста.
И со тој говор, речиси сè заврши…
Додека Техеран ги напаѓаше своите соседи и го нарушуваше европското снабдување со енергија, Киев ги напаѓаше руските фабрики за поправка на воени авиони, а Доналд Трамп во Вашингтон се шегуваше за нападот врз Перл Харбор заедно со јапонскиот премиер, европските лидери ги искористија своите разговори за да се справат со усовршувањето на системот на дозволи за емисии на јаглерод во рамките на ЕУ, односно Системот за трговија со емисии (ETS).
Не е сосема неповрзано со глобалниот енергетски шок, но сигурно не е тема на која континентот може да ја демонстрира својата геополитичка моќ.
Во врска со Иран, лидерите сфатија дека имаат мала моќ или волја да преземат каква било значајна интервенција.
Кога станува збор за Украина, повеќе од четири години по тоталната инвазија на Русија – конфликт во кој тие имаат и влијание и политичка волја – тие не успеаја да ги надминат внатрешните поделби за да одобрат испраќање 90 милијарди евра во Киев.
„Немаше подготвеност да се дојде на преговарачка маса во врска со конфликтот со Иран“, рече еден висок европски функционер, кој, како и другите цитирани во овој напис, зборуваше под услов на анонимност за да разговара за разговорите зад затворени врати.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц дури се пожали дека фокусирањето на Иран може да го одвлече вниманието од мерките за зајакнување на нестабилната економија на Европа – првичната причина за самитот, пред надворешните работи да добијат приоритет – според тројца функционери.
„Светот изгледаше многу поинаку во Алден Бизен“, рече еден функционер на ЕУ, осврнувајќи се на состанокот минатиот месец во белгиски замок фокусиран на конкурентноста, кој требаше да ги постави темелите за овој самит.
Тоа беше пред војната со Иран и дилемата околу финансирањето на Украина, што се случи откако унгарскиот премиер Виктор Орбан не го исполни ветувањето да го одобри заемот, што драстично ја промени агендата.
Орбан кажа што имал Фото: Танјуг/АП
„Ова не е наша војна!“
Ова не значи дека Иран е целосно игнориран.
Обновени се дискусиите за испраќање француски воени бродови за заштита на Ормутскиот теснец, витална транзитна точка за нафта што Техеран ефикасно ја затвори со закана дека ќе ги нападне бродовите, потенцијално со поддршка на Советот за безбедност на ОН.
„Го започнавме процесот на истражување и ќе видиме во наредните денови дали има шанси за успех“, рече Макрон.
Но, во завршната изјава на самитот не беше ветувана никаква нова мисија, туку се повикуваше само на зајакнување на постојните поморски операции на ЕУ во регионот.
До крајот на разговорите, лидерите на ЕУ дојдоа до еден тежок заклучок: Европа има мала моќ или склоност да ги обликува настаните.
„Блискиот Исток многу нè засега – но дали сме ние играч во играта?“, праша еден функционер на ЕУ кој учествуваше во дискусиите на лидерите.
„Тие се обидуваат да најдат место во оваа дебата, а ние имаме многу изјави и позиции (но) дали има улога за Европејците во решавањето на овој процес?“, рече тој.
Очигледно не, според Каја Калас, шефицата за надворешна политика на ЕУ, која ги предупреди лидерите дека „започнувањето војна е како љубовна врска – лесно е да се влезе, а тешко да се излезе“, според двајца дипломати запознаени со нејзините коментари.
Во превод – Ова не е европска војна и нема да биде.
ЕУ остана да прави „она што секогаш го прави“, рече еден функционер на ЕУ, да пишува „убави изјави“.
Гасни полиња во пламен
Европа веќе го налути американскиот претседател Трамп претходно оваа недела кога нејзините врвни претставници го отфрлија неговиот повик за обезбедување на Ормутскиот теснец. Конечните заклучоци од самитот во голема мера се потпираа на познатите повици за „деескалација“ и „воздржаност“, без да предложат конкретни акции, држејќи се до тој претходен став.
Тоа е и покрај предупредувањето од Катар во четвртокот дека нема да може да ги исполни своите договори за течен природен гас со Белгија и Италија, откако Иран го насочи својот гнев – и своите балистички ракети – кон нападите на САД и Израел врз земјата од Персискиот Залив, уништувајќи речиси една петтина од нејзиниот капацитет за извоз на течен природен гас.
Сепак, наместо директно да се соочат со брзорастечкиот енергетски шок, европските лидери поминаа часови дебатирајќи за климатската политика на блокот, вклучително и за неговиот систем за тргување со емисии (ETS), кој групата земји сака да го реформира.
„Да се каже дека ЕТС е најголемиот проблем кога горат големите гасни полиња е малку чудно“, рече еден функционер на ЕУ.
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, изјави дека ефектите од војната се прошириле далеку над Блискиот Исток, додавајќи дека нејзиното „најнепосредно влијание“ било врз снабдувањето со енергија и цените.
Таа најави низа итни мерки за намалување на трошоците, од намалување на даноците до зголемување на инвестициите во системот за тргување со емисии.
„Едноставно лудо“
Ако ништо друго, самитот откри каде се преклопуваат војните во Иран и Украина. На она што би можело да биде неговиот последен собир на ЕУ по 16 години ако ги изгуби изборите следниот месец , унгарскиот премиер Виктор Орбан остро го критикуваше пристапот на Европа кон енергетската криза во развој.
„Однесувањето и стратегијата што ја имаат Европејците тука е едноставно лудо“, рече тој, додавајќи дека ЕУ мора да купува руска нафта за да „преживее“.
Орбан го блокираше заемот од ЕУ од 90 милијарди евра за Киев поради спорот околу оштетениот цевковод што пренесува руска нафта преку Украина до Унгарија и други земји од Централна Европа.
Поради оваа причина, блокот не беше во можност да понуди многу повеќе од уверувања во врска со војната во Украина.
Во четврток, Орбан го задржа своето противење, па дури и ги доби симпатиите на Мелони, која им рече на лидерите дека го разбира неговиот став.
Додека фрустрацијата зовриваше во просторијата, многу лидери го нападнаа унгарскиот премиер, според шведскиот премиер Улф Кристерсон.
„Никогаш не сум слушнал толку остри критики за никого, никогаш“, им рече тој на новинарите за време на паузата во разговорите.
Мерц се согласи дека лидерите биле „длабоко вознемирени“ од Орбан.
„Цврсто верувам дека ова ќе остави траен белег“, рече Мерц.
Но, притисокот од неговите колеги не успеа да го поколеба Орбан и прашањата за заемот од ЕУ ќе бидат одложени на друг самит следниот месец – до кога Унгарија би можела да има нов лидер, или барем стар лидер кој не е очаен за гласови.
Кога станува збор за Иран и Украина, ЕУ не постигна никаков напредок. Претходните предвидувања на дипломатите дека лидерите би можеле да ги продолжат разговорите преку ноќ или дури и да се сретнат повторно следниот ден, со оглед на итноста на светот во превирања, не се остварија. Сè беше завршено пред полноќ.
По 12 часа со малку донесени одлуки, лидерите имаа многу малку да ѝ кажат на јавноста дома.
„Постојат многу загрижувачки работи во врска со оваа војна на Блискиот Исток, додека ветото на Орбан за заемот за Киев е сè уште на сила, и ние сме исклучително незадоволни од тоа, како и Украина“, изјави шведскиот премиер Улф Кристерсон пред новинарите по напуштањето на самитот.
The post Европските лидери имаа состанок 12 часа и… НИШТО! Немоќни додека катастрофата се заканува од два фронта appeared first on Во Центар.
