Затворениот Ормутски теснец и нападите врз постројките ги креваат цените на нафтата и гасот на рекордно високо ниво и ја поттикнуваат инфлацијата.
Војната на Блискиот Исток предизвика кошмар за глобалниот енергетски систем, намалувајќи ја понудата до степен до кој потрошувачите ширум светот мора да плаќаат повисока цена за помала потрошувачка.
Затворањето на Ормутскиот теснец , тесен канал долж брегот на Иран, го запре протокот на една петтина од светската нафта и течен природен гас (LNG) откако САД и Израел започнаа воздушни напади врз Иран на 28 февруари.
Во меѓувреме, нападите од Иран и Израел се насочени кон енергетската инфраструктура на Блискиот Исток. Штети се нанесуваат на гасни полиња, рафинерии за нафта и терминали, а претставниците на индустријата предупредуваат дека поправките ќе траат со години.
Најлошото нарушување во историјата
Сето ова придонесува за ситуација што Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) веќе ја нарече најлошото глобално енергетско нарушување во историјата, засенувајќи дури и арапското ембарго за нафта од 1973 година , кое предизвика недостиг на гориво и огромна економска штета.
„Нема да можеме да го заобиколиме ова. Резултатот ќе биде таков пораст на цените што луѓето едноставно ќе престанат да трошат“, рече Ден Пикеринг, главен инвестициски директор во „Пикеринг енерџи партнерс“.
Досега, кризата отстрани околу 400 милиони барели од пазарот, што е приближно четиридневна светска понуда, предизвикувајќи скок на цените за околу 50 проценти.
Нафтата, гасот и рафинираните нуспроизводи се клучни за многу аспекти на современиот свет, од напојување на автомобили, камиони и авиони, до напојување на домовите и индустријата, па сè до производство на пластика и ѓубрива.
„Обемот на она што е во прашање овде во однос на горивата, хемикалиите, течниот природен гас и ѓубривата е она што го прави овој момент квалитативно различен од претходните епизоди на тензии во Персискиот Залив“, рече Адитја Сарасват, потпретседател на консултантската компанија „Ристад енерџи“.
Скокот на цените на енергијата, исто така, ја поттикнува инфлацијата, која силно ги погодува потрошувачите и бизнисите. Исто така, стана голем политички товар за американскиот претседател Доналд Трамп, додека се обидува да ја оправда војната пред американската јавност.
Трамп остро ги критикуваше сојузниците на НАТО за нивниот недостаток на поддршка за војната меѓу САД и Израел против Иран, нарекувајќи ги долгогодишните сојузници на САД „кукавици“.
Драстичен скок на цените
Глобалните цени на нафтата веќе се зголемија за повеќе од 50 проценти, надминувајќи 110 долари за барел од почетокот на војната. Последиците се уште поизразени кога станува збор за суровата нафта од Блискиот Исток, главното гориво за азиските економии, чии цени достигнуваат рекордни вредности близу 164 долари.
Ова доведе до вртоглаво зголемување на цените на горивата за транспорт, вршејќи притисок врз потрошувачите и компаниите ширум светот и поттикнувајќи ги владите да преземат мерки за заштеда на залихите.
На пример, Тајланд им нареди на државните службеници да штедат енергија со прекинување на патувањата во странство и користење скали наместо лифтови, додека Бангладеш ги затвори своите универзитети.
Шри Ланка воведе рационирање на горивото, а Кина го забрани извозот на рафинирано гориво. Британската влада, како дел од својот план за енергетски непредвидени ситуации, воведе намалување на ограничувањата на брзината за да заштеди гориво.
ИЕА во петокот објави нови предлози за намалување на побарувачката, како што се работа од дома и избегнување на воздушниот сообраќај, кој веќе е сериозно нарушен откако војната ги принуди клучните блискоисточни центри да се затворат.
ИЕА се согласи претходно овој месец да стави на располагање рекордни 400 милиони барели нафта од стратешките резерви, но аналитичарите велат дека мерката е недоволна.
Наташа Канева, аналитичарка во „Џеј-Пи-Еј Морган“, изјави дека намалувањето на побарувачката е единственото решение кога има недостаток на залихи.
„Пазарот се соочува со акутен недостиг на производи […] кои не можат да се консумираат едноставно затоа што не се достапни“, рече таа.
Цените на млазното гориво во Европа достигнаа рекордни 220 долари за барел, трошок кој веројатно брзо ќе се пренесе на патниците во форма на повисоки цени на авионски билети. Во Соединетите Американски Држави, кои увезуваат многу малку нафта од Блискиот Исток, малопродажните цени на бензинот се зголемија за повеќе од еден долар за галон од 28 февруари, достигнувајќи околу 4 долари за галон.
Цените на природниот гас во Европа и Азија вртоглаво растат откако Израел и Иран возвратија во последните денови со оштетување на гасните инсталации во Персискиот Залив. Цените на електричната енергија за потрошувачите исто така би можеле да се зголемат.
Израел го нападна иранското гасно поле Јужен Парс во среда, а Иран следниот ден го нападна огромниот катарски комплекс за течен природен гас Рас Лафан. Извршниот директор на „КатарЕнерџи“, Саад ал-Каби, изјави за „Ројтерс“ дека иранските напади ќе уништат 12,8 милиони тони течен природен гас годишно, околу три проценти од светското снабдување, во период од три до пет години.
Ситуацијата е критична бидејќи нафтените и гасните производи се клучни за сè, од лекови до пластика и ѓубрива, предупреди Менелаос Јдриос, генерален секретар на Меѓународната гасна унија (IGU), здружението на светски производители на гас.
„Повторно повикуваме веднаш да се запрат нападите врз енергетските постројки и да се продолжи со товарниот сообраќај низ Ормутскиот теснец, бидејќи ѓубривата, петрохемиските производи за фармацевтската индустрија, нафтата, житарките и гасот се клучни за нашиот опстанок“, се вели во соопштението на Јдриос.
Закана за безбедноста на храната
Војната, исто така, го загрозува снабдувањето со храна. Таа веќе сериозно ги наруши пазарите на ѓубрива, со оглед на тоа што околу една третина од глобалната трговија со ѓубрива обично поминува низ Ормускиот теснец.
Цените на производите на база на азот, како што е уреата, најважното вештачко ѓубриво, се зголемија за 30 до 40 проценти од почетокот на конфликтот. Американските земјоделци веќе пријавуваа празни полици во продавниците пред пролетното садење.
Фабриките за ѓубрива во Индија, Бангладеш и Малезија преземаат мерки за суспендирање на нарачките, намалување на производството или целосно затворање поради недостаток на суровини.
Доколку конфликтот трае само уште неколку недели, глобалното снабдување со храна ќе биде значително нарушено, предупреди Максимо Тореро, главен економист на Организацијата за храна и земјоделство на ОН (ФАО).
„Тоа ќе влијае на сеидбата. Ќе има помала понуда на стоки во светот – основни житарки, храна за животни, а со тоа и млечни производи и месо“, рече тој.
Околу половина од светската храна се одгледува со помош на вештачки ѓубрива, кои во некои земји сочинуваат до половина од вкупните трошоци за производство на жито.
The post Енергетска апокалипса: Светот на работ на бездната, полош е отколку во 1973 година appeared first on Во Центар.
