Компанијата SpaceX собра неверојатни 75 милијарди долари од водечките финансиски институции пред денешната официјална IPO.
Се очекува дека ова ќе биде најголемото и највредното деби на берзата во историјата на финансиските пазари, со проценета вкупна вредност на компанијата од речиси 1,8 милијарди долари.
Во официјалното поднесување до Комисијата за хартии од вредност на САД (SEC), оваа компанија за истражување на вселената и вештачка интелигенција (AI) ја потврди продажбата на акции по цена од 135 долари по парче. Наведената цена целосно одговара на проценките на компанијата од минатата недела, што отвора врата кон историски економски спектакл.
Со оваа проценка на вредноста на компанијата, извршниот директор Илон Маск – кој веќе ја носи титулата најбогат човек на планетата – е подготвен да стане првиот официјален трилионер во историјата на човештвото.
Откако официјално ќе започне тргувањето, вредноста на акциите би можела да се зголеми или намали, во зависност од количината на акции што ќе бидат понудени како дел од Првичната јавна понуда (IPO) и самата побарувачка на пазарот. Доколку акциите останат на ниво од 135 долари или повеќе на отворањето на берзата, SpaceX веднаш ќе влезе во кругот на највредните јавни компании во светот. Сепак, последниот збор за реалната вредност ќе го дадат инвеститорите преку процесот на еден вид аукција на отворениот пазар.
Огромен интерес од мали инвеститори и аналитичари
Интересот за купување акции на SpaceX меѓу инвестициските фондови, како и кај обичните граѓани (т.н. „малопродажни“ инвеститори), брзо расте. Финансиските аналитичари веќе предвидуваат агресивен раст. Глобалната брокерска куќа „Опенхајмер“ објави амбициозна прогноза, истакнувајќи дека очекуваат акцијата наскоро да достигне 190 долари.
Пета Купер (43), копирајтерка која живее во Корнвол, е меѓу оние кои со нетрпение го очекуваат почетокот на тргувањето. Купер, која пораснала во Калифорнија и веќе поседува портфолио од технолошки и крипто акции, планира да инвестира околу 750 фунти.
„Ова е навистина возбудливо. Ја сакам вселенската индустрија. SpaceX има фантастична евиденција и импресивна историја на иновации. Иако очекувам цената на акциите да падне во одреден момент, мојот план е да ја задржам долгорочно и да дозволам моето портфолио да расте“, рече Купер.
Од експлозии на ракетни мотори до врвот на светот
Том Милер, првиот официјален вработен во SpaceX и сегашен основач на компанијата Impulse Space, за Би-Би-Си изјави дека е едноставно неверојатно да се набљудува во што се развила оваа компанија. Тој се потсети на самите почетоци и трнливиот пат до успехот.
„Се сеќавам кога работеше нашиот прв ракетен мотор, потоа кога истиот тој мотор експлодираше… Се сеќавам и на уништувањето на следната ракета, пред конечно да постигнеме успешно лансирање во орбитата во 2008 година. Беше навистина неверојатно возење“, рече Милер, кој ја напушти компанијата во 2020 година, но задржа значаен финансиски удел во неа.
Листирањето на SpaceX на технолошкиот индекс Nasdaq од многумина се смета за клучен тест за другите приватни технолошки гиганти чија вредност се приближува до границата од трилион долари. Меѓу нив се компаниите за вештачка интелигенција Anthropic и OpenAI, кои неодамна потврдија дека се подготвуваат да излезат на берза, најверојатно оваа година.
И покрај тоа што SpaceX стана јавно тргувана компанија, што носи построга регулаторна и јавна контрола, Елон Маск ќе ја задржи речиси апсолутната контрола врз компанијата. Преку комбинираната структура на акции од класа А и класа Б, Маск ќе контролира околу 40% од вкупниот капитал, но ова ќе му обезбеди дури и повеќе од 84% од гласачката моќ.
За споредба, Марк Закерберг (коосновач и извршен директор на „Мета“) има слична структура на акции, но неговата контрола на глас е околу 60%, што е значително помалку од моќта што Маск ја задржува во „Спејс Екс“. Поради оваа концентрација на контрола, „Спејс Екс“ нема да има обврска да назначува независни членови во својот одбор на директори – односно луѓе кои немаат директен личен или финансиски интерес во компанијата.
Анализата на Правниот факултет на Харвард предупредува дека овој тип на структура претставува сериозен ризик за надворешните инвеститори. Дури и ако Маск продаде дел од своите акции од класа А во иднина за дополнително да го зголеми своето богатство, тој ќе ја задржи „вечната контрола“ благодарение на акциите од класа Б. Ова значи дека блиските соработници и внатрешните лица на Маск ќе можат сами да донесуваат одлуки за деловните договори, износот на неговите бонуси и аквизициите на други компании во негова сопственост.
За потсетување, SpaceX претходно го презеде стартапот на Маск за вештачка интелигенција xAI, кој претходно ја купи социјалната мрежа X (порано Twitter, која Маск ја купи во 2022 година) во 2025 година. Ваквите потези дополнително потврдуваат дека инвеститорите во SpaceX всушност ќе инвестираат во поширок, централизиран екосистем под целосна палка на еден човек.
The post Историски ден на берзата: SpaceX собира 75 милијарди долари, Елон Маск станува првиот трилионер во светот appeared first on Во Центар.
