Ракот на дебелото црево една од водечките причини за смрт од рак, а научниците сè повеќе се фокусираат на фактор што може да придонесува за неговиот пораст: исхраната. Бројот на случаи кај луѓе под 50 години се зголемува со децении, што сè повеќе се поврзува со современата западна исхрана. Добрата вест е дека значителен дел од случаите на рак на дебело црево може да се спречат со промени во исхраната и начинот на живот, што значи дека секојдневниот избор на храна е важен.
1. Преработено месо и сушени производи од месо
Виршлите, саламата, пармезанот и сланината се меѓу храната што најчесто се поврзува со зголемен ризик. Иако некои други видови месо технички може да се сметаат за преработено поради начинот на кој се преработува и конзервира, најголемиот доказ за врска со ризикот се однесува на сувомеснатите производи.
Експертите веруваат дека причината лежи во одредени конзерванси и соединенија што се формираат за време на преработката и подготовката, што може да ги оштети клетките на дигестивниот систем. При консумирање месо конзервирано со нитрати или нитрити, во телото може да се формираат соединенија што се потенцијално штетни за цревната слузница. Исто така, методите на подготовка на висока температура, како што се печење на скара или пржење, можат да создадат дополнителни соединенија што се поврзани со зголемен ризик.
Пораката од експертите не е целосно да се избегнуваат овие намирници, туку да се ограничат. Преработеното месо се препорачува да се консумира повремено, додека како редовни извори на протеини е подобро да се изберат живина, риба, мешунки или јајца.
2. Ултра-преработена храна
Ултра-преработената храна вклучува производи како што се спакувани колачиња, крекери, замрзнати готови оброци, засладени житарки, чипс и брза храна. Ова се индустриски преработени производи кои често содржат бројни адитиви, додадени шеќери, сол и масти.
Експертите истакнуваат дека не сите ултра-преработени производи се подеднакво проблематични, но исхраната во која доминираат вакви производи може да биде поврзана со негативни здравствени последици. Се нагласува дека се потребни повеќе истражувања за попрецизно да се утврди кои видови на овие производи носат најголем ризик.
Препорачливо е да се читаат етикетите и да се избираат производи со помалку додаден шеќер, сол и адитиви, како и што е можно почесто да се претпочита цела и минимално преработена храна.
3. Храна богата со додаден шеќер
Спакуваните слатки, засладените житарки, ароматизираните јогурти, енергетските плочки, сосовите и слични производи со висока содржина на додаден шеќер можат негативно да влијаат на здравјето на цревата.
Истражувањата не покажуваат дека шеќерот директно предизвикува рак, но поголемиот внес на додадени шеќери, особено преку засладени пијалоци, е поврзан со зголемен ризик. Ова е особено точно кај помладите возрасни.
Прекумерниот внес на шеќер може да ја наруши цревната бариера и микробиомот, што може да доведе до зголемено воспаление во телото. Исто така, може да придонесе за зголемување на телесната тежина и нарушена регулација на шеќерот во крвта, што се сметаат за дополнителни фактори на ризик.
Експертите препорачуваат ограничување на засладените пијалоци и намалување на количината на додадени шеќери, со акцент на исхрана богата со растителни влакна.
4. Рафинирани зрна
Белиот леб, белиот ориз, белите тестенини и слични рафинирани житни производи не се нужно штетни, но содржат значително помалку растителни влакна, витамини и минерали од интегралните житарки.
Влакната играат важна заштитна улога бидејќи помагаат во правилното варење, го скратуваат времето на престој на потенцијално штетните супстанции во цревата и ги хранат корисните цревни бактерии. Притоа, тие произведуваат соединенија кои имаат антиинфламаторно дејство.
Се препорачува постепен премин кон интегрални житарки како што се интегрален леб, кафеав ориз, овес, киноа или спелта, или комбинација од нив со рафинирани сорти.
5. Црвено месо
Црвеното месо вклучува говедско, свинско, јагнешко и телешко месо. Поголемиот внес на црвено месо е поврзан со зголемен ризик од рак на дебелото црево, иако резултатите од истражувањата не се секогаш конзистентни.
Се смета дека ризикот делумно произлегува од соединенијата што природно постојат во месото, како и од оние што се формираат за време на готвење на висока температура, печење на скара или пушење.
Препорачливо е да го ограничите внесот на црвено месо на неколку порции неделно и почесто да избирате растителни извори на протеини како што се мешунки, тофу или леќа.
Дополнителни совети за намалување на ризикот
Исхраната не е единствениот фактор, но игра важна улога во превенцијата. Комбинацијата од здрави навики во исхраната и начин на живот може значително да го намали ризикот.
Се препорачува редовна физичка активност, одржување на здрава телесна тежина, исхрана богата со зеленчук, овошје и растителни влакна и ограничување на консумирањето алкохол.
Исто така, се нагласува важноста на редовните превентивни прегледи бидејќи промените во цревата можат да се откријат и третираат во рана фаза.
Што е најважното нешто што треба да се запомни?
Храната што најчесто се поврзува со зголемен ризик од рак на дебелото црево има заеднички карактеристики: честопати има малку растителни влакна, поттикнува воспалителни процеси и го нарушува балансот на цревната микробиота.
Од друга страна, исхраната богата со зеленчук, овошје, интегрални житарки, мешунки и здрави масти е поврзана со подобро здравје на дигестивниот систем.
Важно е да се нагласи дека ниту една поединечна храна не го одредува ризикот, туку целокупниот начин на исхрана со текот на времето.
Пронајдете не на следниве мрежи:
