Еврокомесаротт за проширување Марта Кос ги предупреди земјите од Западен Балкан дека би можеле да изгубат 700 милиони евра од Планот за раст доколку не ги спроведат потребните реформи, а воедно ги пофали Украина и Молдавија за добриот напредок.
„Доколку реформите не бидат завршени до јуни 2026 година, или во случајот со Босна и Херцеговина до декември 2026 година, регионот би можел засекогаш да остане без 700 милиони евра“, рече Кос во дебатата во Комитетот за надворешни работи на Европскиот парламент.Таа додаде дека минатата недела им пишала на властите на земјите од Западен Балкан да го забрзаат усвојувањето на реформите бидејќи во спротивно ќе изгубат дел од средствата предвидени во Планот за раст.
Предупредување до Србија
Европската Унија издвои 6 милијарди евра за периодот 2024-2027 година преку Планот за раст за Западен Балкан. Повлекувањето на овие средства е строго поврзано со усвојување на реформите во јасно наведени рокови.
Таа ја предупреди Србија дека без спроведени реформи, исплатата на европските средства нема да биде можна.
„Моментално проценуваме дали Србија сè уште ги исполнува условите за плаќање според европските финансиски инструменти. Сега ќе почекаме да видиме како Србија ќе реагира на извештајот на Венецијанската комисија за промените во судските закони и јасно е дека очекуваме Србија да исполни 100 проценти она што ќе го каже Венецијанската комисија. Очекуваме Србија да обезбеди слобода на изразување, да обезбеди слобода на медиумите, во спротивно нема да можеме да ги исплатиме средствата од Планот за раст“, рече Кос.
Сокол: „Средствата за Србија требаше да бидат суспендирани одамна“
Хрватскиот пратеник Томислав Сокол (HDZ/EPP) во дебатата рече дека европските средства за Србија требало одамна да бидат суспендирани.
„Средствата за Србија требаше да бидат суспендирани одамна. Политиката на попуштање пред Вучиќ доживеа целосен колапс“, рече Сокол, додавајќи дека клучниот проблем е што Србија не ја доживеала потребната политичка катарза по деведесеттите години.
„Напротив, политиката на дестабилизација што ја води е јасно видлива во Црна Гора, каде што просрпските и проруските партии се дел од владејачката коалиција што треба да ја внесе земјата во Европската унија. Ваквите трендови беа особено очигледни при усвојувањето на измените на Законот за внатрешни работи и Законот за Агенцијата за национална безбедност, кои беа усвоени со цел полицискиот сектор да се стави под целосна политичка контрола на просрпските и проруските сили во Црна Гора“, рече Сокол. Тој ја праша комесарката Кос дали знае дека претставниците на владејачката коалиција во Подгорица погрешно тврделе дека Европската комисија побарала усвојување на овие закони и дали Црна Гора, со такви политички актери на власт, може дури и да ги исполни условите за членство во Европската унија.
Зовко предупреди на нееднаков третман на Електропривреда ХЗХБ
Жељана Зовко (HDZ/EPP) предупреди на неправедниот третман на Електропривреда ХЗХБ од Мостар при спроведувањето на Механизмот за прилагодување на јаглеродните граници (CBAM) во земјите-кандидатки.
Зовко предупреди дека сегашниот пристап кон примената на CBAM води до парадоксална ситуација во која операторите кои ги исполнуваат климатските цели се казнуваат, наведувајќи го како конкретен пример „Електропривреда ХЗХБ“ од Мостар, кој, и покрај тоа што ја произведува својата електрична енергија претежно од обновливи извори со нулта емисија, е предмет на високи трошоци поради примената на стандардни вредности на емисијата врз основа на националната структура на производство на енергија, која во голема мера доаѓа од фосилни горива.
„Таквиот пристап де факто ги казнува производителите на чиста енергија и ги поткопува напорите за декарбонизација во земјите што се тесно поврзани со енергетскиот пазар на Европската Унија“, рече Зовко.
Безбедносни клаузули против „тројанскиот коњ“
Комесарот Кос рече дека договорите за пристапување со идните членки ќе мора да содржат заштитни клаузули за да се избегне појавата на тројански коњ, улогата што со години ја играше унгарскиот премиер во заминување Виктор Орбан.
Првиот договор што ќе содржи вакви „осигурувачи“ ќе биде оној со Црна Гора, земјата што најдалеку напредна во процесот на пристапување. Кос најави дека ќе презентира финансиски пакет за Црна Гора пред летото.
