Њујоршката библиотека, меѓу своите бројни богатства, ги чува и писмата на „српско-американскиот пронаоѓач и електроинженер“ Никола Тесла.
Една од најважните светски институции за зачувување и развој на културата, науката и историјата, Њујоршката библиотека, меѓу своите бројни богатства, чува и писма од „српско-американскиот пронаоѓач и електроинженер“ Никола Тесла до неговиот пријател – архитектот Стенфорд Вајт, во врска со изградбата на лабораторија и кула во Варденклиф, на Лонг Ајленд.Библиотеката на Петтата авенија, наречена Јавна библиотека на Њујорк, која годишно ја посетуваат осум милиони туристи, чува шест писма на Тесла, како и четири картички со потписот на Тесла кога се одјавил, на кои исто така е наведено дека во тоа време живеел во хотелот „Валдорф Асторија“.
Градската библиотека во Њујорк ја посетуваат осум милиони туристи годишно.
Три писма беа напишани до Стенфорд Вајт, архитект од „златното доба“ на Соединетите Американски Држави, кој ги дизајнираше некои од главните симболи на Њујорк – познатата мермерна Вашингтонска арка и првата Медисон Сквер Гарден, додека три беа упатени до американскиот пронаоѓач Бенџамин Миснер во врска со книгата што ја пишуваше за радиодинамиката и работата на Тесла за развој на уреди со далечинско управување.
Според Бранимир Јовановиќ, поранешен директор на Музејот на Никола Тесла во Белград и автор на книгата „Тесла – Дух, тело и визија“, со кого Танјуг разговараше пред предавањето одржано во Њујорк, оваа библиотека во срцето на Менхетен била важно место за Тесла, бидејќи му нудела пристап до голем обем на литература за истражување и анализа – „од посоцијална природа, и врз основа на која тој сè уште дава зачудувачки предвидувања“.
Во исто време, библиотеката била и засолниште за Тесла, како што додава Јовановиќ, поради нејзината близина до паркот Брајант, каде што во подоцнежните години, кога полека станувал осамен и природно ги губел старите пријатели, тој поминувал време хранејќи гулаби, кои можеби биле неговото единствено вистинско друштво.„Зад библиотеката е Брајант Парк, кој е поврзан со симболична анегдота од 1917 година кога Тесла бил поканет да го прими златниот медал Едисон од Американското друштво на електроинженери. На средина од таа церемонија, тој едноставно исчезнал, го барале и го нашле во паркот како храни гулаби. Очигледно, исполнувањето на неговата лична „должност“ кон тие прекрасни птици некако му било поважно од тоа признание“, рече Јовановиќ.Тесла бил редовен посетител на библиотеката, што, како што додаде Јовановиќ, станало очигледно по 1900 година и изградбата на кулата „Ворден Клиф“, за која добил пари од Џ. П. Морган – еден од најмоќните луѓе во тоа време и основач на компанијата „Ју-Ес Стил“.„Тесла често одел оттаму неколку блока подалеку до куќата на Џ. П. Морган – сегашната библиотека Морган, каде што тој го објаснувал значењето на својот величествен проект“, додаде Јовановиќ, со кого Танјуг, како носител на титулата Амбасадор на Тесла, разговарал за реализацијата на серијата
„Тесла, човек на иднината“ , снимена со поддршка на Министерството за информации и телекомуникации. „Морган му ги даде на Тесла првичните пари – 150.000 долари, но подоцна не го поддржа, бидејќи проектот за безжичен пренос на енергија беше комплициран и скап, а Маркони во тоа време создаде едноставен пренос на сигнали. Ова големо разочарување го наведе Тесла да се запраша во каков свет живее“, рече Јовановиќ пред предавањето за придонесите на Тесла во технологијата на осветлување, кое го одржа како главен говорник во библиотеката Морган – една од најубавите и најзначајните во светот.
Јовановиќ, кој со години ја проучувал архивата на Тесла – а само музејот во Белград има 160.000 документи – вели дека за него лично, еден од најинтересните заклучоци на Тесла е даден пред 1923 година како одговор на новинарско прашање за тоа што мисли за модерната цивилизација.
„Технологијата нè води кон уништување“
Тој рече дека е неверојатно – дека ништо слично никогаш порано не се случило, дека цивилизацијата може да се развие и да го промени општеството толку брзо, но исто така нагласи дека оваа технологија, која ни го прави животот полесен, побезбеден и поудобен, не нè води во насока на вистинска култура и образование – просветлување, туку кон уништување.Тесла, според Јовановиќ, додал дека ако цивилизацијата продолжи да се движи во таа насока, таа ќе се сруши како сите големи цивилизации и дека идеалите ќе бидат уништени. Тој, исто така, оценил дека луѓето не напредувале во областа на градење личности и ликови, туку во конструирање машини.„Тесла навистина ја предвиде – но проучувајќи ги трендовите, а не затоа што сонувал или фантазирал – нестабилноста што ја доживуваме денес. Правејќи го тоа, и што е важно, тој ни остави многу интересна порака.“„Кога новинарот го праша што треба да правиме ако не сме на вистинскиот пат, тој рече дека развојот на цивилизацијата не може да се потпира на решавање на социјални или материјални проблеми, туку дека треба да се решат и духовните и моралните проблеми“, изјави Јовановиќ. Поранешниот директор на Музејот се присети и на анегдота од времето на Првата светска војна, која, како што рече, најдобро ја илустрира способноста на Тесла да го види поширокиот контекст.
„Германија не е посилна од сила обединета со српската армија“
„Еден од нашите луѓе го праша како ќе заврши војната. Тесла одговори – многу е тешко, но нема да заврши лошо за нас. Човекот му вели – секако дека нема, не гледаш ли дека германската сила е огромна? Тесла одговори – е, но не е посилна од таа сила обединета со српската војска“, рече Јовановиќ, кој е и автор на книгата „Чудесниот свет на Тесла“.Кога човекот изјавил дека сè што кажува значи дека може да ја види иднината, Тесла одговорил: „не – ја гледам можноста“, истакнал Јовановиќ, додавајќи дека на овој начин Тесла ги демистифицирал своите дела и мисли.Во тоа време, како што се сеќава Јовановиќ, Тесла напишал и статија во која покажал како ги анализирал податоците врз основа на кои го објавил предвидувањето дека војната ќе трае пет години, точно онака како што се случила. Њујоршката библиотека, основана во 1895 година, сместена во величествената зграда Шварцман, на чиј влез стојат два мермерни лава – Трпение и Храброст, поседува 55 милиони книги, мапи, фотографии, филмови, микрофилмови, ракописи и друг архивски материјал.Писмата на Тесла се чуваат во Одделот за ракописи и архиви, а датираат од периодот 1895 – 1915 година. Меѓу нив се и писмата што Тесла ги испратил во 1901 година до својот пријател, познатиот архитект Стенфорд Вајт, во врска со проектот „Ворденклиф“, кој вклучувал изградба на кула и лабораторија, како и преписка со инженерот Бенџамин Миснер за експериментите на Тесла со радиодинамика и уреди со далечинско управување, како и оние напојувани со пропелери. Колекцијата вклучува и четири библиотечни картички и белешки потпишани од Тесла.Во едно од неговите писма до Вајт, со кого се спријателил, и со кого се запознале во познатиот Клуб на играчи, основан во 1847 година, кој е отворен и денес и претставува национален историски симбол на САД, Тесла топло му се заблагодарува за неговиот пријателски интерес и застапување во негово име. Тој исто така го информирал дека ќе контактира со властите за да можат, доколку е можно, целосно да го исчистат земјиштето и дека сака работата да се изврши што е можно побрзо.„Со големо задоволство ќе го следам вашиот совет и ќе ве замолам да бидете целосно слободни во вашите избори и во сите аранжмани во врска со проектот“, рече Тесла, кој ги потпиша своите писма до Вајт со „искрено ваши“.
Писмо во времето на атентатот врз американскиот претседател Вилијам МекКинли
Едно од писмата е напишано во времето на атентатот врз 25-от американски претседател, Вилијам Мекинли, што, како што нагласи, сепак го шокирало помалку од проценките во врска со изградбата на кулата.„Не бев ни приближно толку шокиран од веста за атентатот врз претседателот колку што бев од дадените проценки, кои ги добив синоќа со вашето писмо. Едно е сигурно: не можеме да ја изградиме кулата како што е замислена. Не можам да ви кажам колку ми е жал, бидејќи моите пресметки покажуваат дека со таква конструкција би стигнал дури и преку Тихиот Океан“, изјавил Тесла.Во писмото, тој навел дека постојано размислувал за овие проценки и дека дошол до заклучок дека најдобриот план би бил да се врати на еден од неговите постари проекти, што вклучува употреба на две, а можеби и три кули, но со значително помали димензии. „Ќе го задржиме истиот облик на кулата и само ќе ги намалиме нејзините димензии. Веројатно ќе биде најдобро да се усвои решение со две кули и низок централен дел за машините. Денес ќе направам пресметки и ќе видам до кој степен можам да ја намалам висината без значително да ја нарушам ефикасноста“, наведува Тесла во писмото, додавајќи дека ќе го информира Вајт за тоа што е можно поскоро.Тесла, исто така, го информира Вајт дека се сретнал со луѓе од компанијата „Американ Бриџ“ за да утврди дали ќе можат да изградат купола на неговата зграда без поголеми нарушувања. „Бидејќи оваа ставка ќе одземе најмногу време, потребно е да се преземат сите прелиминарни чекори за да може работата да започне веднаш штом ќе ги одобрите плановите“, напиша Тесла, наведувајќи дека верува оти компанијата „Американ Бриџ“ е најсоодветна за работата. Тој го замоли Вајт да го отфрли неговиот предлог ако смета поинаку и додаде дека „Битлехем Стил“ ќе му ги обезбеди лимовите и дека не може да нарача сè додека не се договорат за сите детали.
„Тесла, човекот на иднината“
NYPL, исто така, содржи колекција од средновековни и ренесансни ракописи од периодот помеѓу 850 и 1600 година, вклучувајќи илуминирани ракописи, молитвени книги, Библии и класични дела на латински, старогрчки и други јазици. Сето ова го прави NYPL место каде што се спојуваат науката и хуманистичките науки и каде што истражувачите од целиот свет имаат пристап до оригинални извори. Серијата „Тесла, човекот на иднината“ се снима по повод 170-годишнината од раѓањето на Тесла. Содржи бројни приказни за местото што денес го зазема еден од најголемите умови на човештвото во Соединетите Американски Држави – од Националната сала на славните на пронаоѓачите, преку Смитсонијан и Универзитетот Колумбија, до лабораторијата на Лонг Ајленд и куќата каде што живеел за време на изградбата на познатата кула Варднеклиф.
The post Писмата и предвидувањата на Тесла: „Не бев ни приближно толку шокиран од веста…“ ФОТОГРАФИЈА appeared first on Во Центар.
