Западниот Балкан стана ново место на конфликт меѓу ЕУ и САД, оценува Радио Слободна Европа/Радио Слобода на англиски јазик.
Медиумот истакнува дека преплетувањето на интересите на големите сили е особено видливо во неодамнешните инвестиции на американските инвеститори во енергетски проекти во Албанија, Хрватска и во Босна и Херцеговина, земји кои се обидуваат да ја прекинат својата зависност од руските испораки.
„Претседателот Трамп отвора нова ера на соработка со Јужна, како и со Централна и Источна Европа“, изјави американскиот министер за енергетика Крис Рајт пред новинарите на неодамнешниот бизнис форум „Иницијатива за три мориња“ во Дубровник.
Судирот на различните агенди беше дополнително истакнат минатата недела кога САД ја направија својата најголема јавна инвестиција во последните години во Западен Балкан, потпишувајќи договори вредни повеќе милијарди долари за извоз на гас и развој на вештачка интелигенција во Албанија, Босна и во Хрватска.
Централниот проект е гасоводот „Јужна интерконекција“ вреден 1,5 милијарди долари помеѓу Босна и Хрватска, кој ја поврзува Босна со хрватскиот терминал за течен природен гас на островот Крк и пошироката паневропска гасна мрежа.
„Постои свест дека ова повторно е регион од големо значење, и колку повеќе најавувате однапред, толку повеќе предизвикувате отпор од Москва, Пекинг, дури и од делови од Европа“, изјави за Радио Слободна Европа советник на американскиот Конгрес запознаен со разговорите.
Тој додаде дека „стратегијата е да се лансира капитал и проекти побрзо отколку што политиката може да реагира“ затоа што „ако сè го претставите како геополитичка конкуренција, го забавувате процесот, а ако го наречете тоа инвестиции и инфраструктура, работите се движат“.
Босна и Херцеговина, една од најсиромашните земји во Европа, треба брзо да започне со работите, оценува РСЕ, додавајќи дека земјата е целосно зависна од руските фосилни горива, кои се увезуваат преку гасоводот Турски тек преку Србија.
Клучно е терминалот Крк да биде важна порта за американскиот течен природен гас (LNG) до европскиот континент, а договорот за ова, кој беше косопственик и од САД, ќе обезбеди уште повеќе американско гориво да стигне до регионот, се наведува во соопштението, додавајќи дека се чини дека балканските земји се свртуваат кон САД по години неуспех да се обезбеди потребното финансирање од Европа.
„Ниското ниво на инвестиции долго време го оптоварува Балканот“, вели Дејвид Костеланчик од Центарот за анализа на европски политики (CEPA) и дека „енергетската безбедност во Југоисточна Европа повеќе не е периферно економско прашање, туку клучно прашање на националната безбедност на САД“.
„Со фокусирање на дипломатскиот ангажман и овозможување финансирање… САД можат да поттикнат инвестиции во енергетскиот сектор што ја зголемуваат конкурентноста и ја обезбедуваат безбедноста, вклучувајќи ја сајбер безбедноста и механизмите за проверка на инвестициите што ги детектираат обидите на злонамерните актери да стекнат влијание“, додаде тој.
РСЕ пишува дека и Брисел и Вашингтон ја поддржуваат намалувањето на зависноста на Балканот од руските енергетски извори, но енергетската политика сега се прелева во борба за влијание, спротивставувајќи ги двете страни една против друга.
„Овој дел од Европа се враќа кон здравиот разум, патот до просперитет е повеќе, а не помалку енергија“, рече Рајт.
Американскиот економски интерес дополнително се зајакна во февруари со донесувањето на Законот за демократија и просперитет за Западен Балкан во Конгресот на САД, кој, меѓу другото, предвидува интензивирање на економската соработка.
Иако фокусот во моментов е на Албанија, Босна и на Хрватска, постои силен впечаток дека оваа нова политика е од регионален карактер.
Србија, Северна Македонија и Црна Гора се сметаат за логични следни чекори, особено затоа што Вашингтон се стреми да изгради поинтегриран енергетски и дигиталенкоридор низ Западен Балкан, заклучува РСЕ.
